Mekanın Atmosferi: Peter Zumthor’un İlkeleri ile Olafur Eliasson’un Sanatına Bir Bakış

Öz

Mekanın atmosferi çok katmanlı bir yapıya sahip olmakla birlikte deneyim, beden ve mekan arasında kurulan etkileşim ve duyularla da ilişki içerisindedir. Atmosferin algılanması için mekanın deneyimlenmesi büyük bir öneme sahiptir. Ayrıca yaşanan deneyimin sadece görme odaklı değil; dokunma, işitme ve koku alma gibi birçok duyuya da hitap eder halde olması deneyimi zenginleştirmektedir. Bu durum göz önüne alındığında mekan atmosferinin bütüncül bir şekilde algılanmasında çok duyulu bir deneyimin gerekli olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın temel amacı, mimaride atmosfer kavramını anlamak ve atmosferin nasıl oluşturulabileceğini incelemektir. Çalışmada öncelikle mekan, deneyim, duyularla kurulan ilişki ve atmosfer kavramlarından bahsedildikten sonra atmosfer kavramı üzerinde çokça duran mimar Peter Zumthor tarafından belirlemiş dokuz prensip incelenmiştir. Atmosferin soyut bir kavram olması nedeniyle Zumthor’un dokuz ilkesi atmosferi oluşturan unsurların daha somut bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Çalışmanın devamında Zumthor'un anlayışından yararlanarak, sanatçı Olafur Eliasson’ın “The Weather Project”, “Din Blinde Passenger” ve “Reality Projector” isimli üç eserindeki atmosfer analiz edilmiştir. Bu şekilde atmosferin oluşum sürecine katkıda bulunan unsurlar belirlenmiş ve çok duyulu deneyimin önemi ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Deneyim
• Duyular
• Atmosfer
• Peter Zumthor
• Olafur Eliasson

Atmosphere of Place: A Look at Olafur Eliasson’s Art Through Peter Zumthor’s Principles

Öz

The atmosphere of a space has a multilayered structure and it is related to experience, interaction between body and space and senses. Experiencing the space is crucial for perceiving the atmosphere. Additionally, when the experience appeal to multiple senses—such as touch, hearing, and smell, rather than just sight— it became enriched. Given this, it can be said that a multisensory experience is necessary for a holistic perception of a space’s atmosphere. The main aim of this study is to understand the concept of atmosphere in architecture and to explore how it can be created. The study first discusses the concepts of space, experience, relationship with senses and atmosphere. Then, nine principles defined by architect Peter Zumthor, who focuses extensively on the concept of atmosphere were examined. Since atmosphere is an abstract concept, Zumthor’s nine principles contribute to a more concrete understanding of the elements that create atmosphere. Following this, the study analyzes the atmosphere in three works by artist Olafur Eliasson: “The Weather Project,” “Din Blinde Passenger,” and “Reality Projector,” by using Zumthor’s insights. This analysis identifies the elements contributing to the creation of atmosphere and highlights the importance of multisensory experience.

Anahtar Kelimeler

• Experience
• Senses
• Atmosphere
• Peter Zumthor
• Olafur Eliasson.

Kaynakça

1. Böhme, G. (2017). Atmospheric architectures: the aesthetics of felt spaces. Bloomsbury Publishing, England.
2. Certeau, M. (1988); The Practice of Everyday Life, Berkeley Univ. Of California Press, 1988, ABD.
3. Chin, A. (2010, December 24). Olafur Eliasson: Your Blind Passenger. Designboom. Retrieved July 8, 2024, from https://www.designboom.com/art/olafur-eliasson-your-blind-passenger/
4. Freeland, C. A. (2017). New Question about Color. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, Vol. 75, No. 3, pp. 231-248, Wiley Publication. https://www.jstor.org/stable/44511135
5. Gümüş, İ. (2019). Duyular Mimarlığı ve Zumthor. Yapı Magazine, Retrieved November 8, 2022, from https://yapidergisi.com/duyular-mimarligi-ve-zumthor/
6. Hasol, D. (1979). Encyclopaedical Dictionary of Architecture. Yapı Endüstri Merkezi Publications, İstanbul.
7. Hornby, L. (2017). Appropriating the Weather, Olafur Eliasson and Climate Control. Environmental Humanities 9:1, USA. DOI 10.1215/22011919-3829136
8. Mansfield, K. (1922). The Garden Party.

9. Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci Towards a Phenomenology of Architecture, New York.
10. Lefebvre, H. (2014). Production of Space, Sel Publications, İstanbul.
11. Oggusto. (2023, December 28). Olafur Eliasson: Hayatı, Eserleri ve Bilinmeyenleri. Retrieved July 30, 2024, from https://www.oggusto.com/sanat/sanatci/olafur-eliasson-hayati-eserleri-ve-bilinmeyenleri
12. Olafur Eliasson (n.d.). Your uncertain archive. Retrieved November 24, 2022, from https://olafureliasson.net/uncertain
13. Pallasmaa, J. (2011). Eyes of the Skin: Architecure and the Senses, YEM Publications, İstanbul.
14. Shapshay, S., Tenen, L. (2018). Introduction to The Good, the Beautiful, the Green: Environmentalism and Aesthetics. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 76:4, pp. 391-397, Wiley Publication. https://www.jstor.org/stable/45210965
15. Song-Ha, L., Jong-Ji, K. (2014). Spatial Experience and Design Method in the Installation Projects of Olafur Eliasson, Journal of the Korean Institute of Interior Design, 23:5.
16. Türk Dil Kurumu Turkish Dictionary. Retrieved November 24, 2022, from http://www.tdk.gov.tr/
17. Usta, G. (2020). Mekan ve Yer Kavramlarının Anlamsal Açıdan İrdelenmesi, The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, ISSN: 2146-5193, 10:1, pp. 25-30.
18. Uysal, M., Cordan, Ö. (2020). Mekan Atmosferinin İmzası: Peter Zumthor Üzerine Bir Okuma. Yapı Magazine. Retrieved November 9, 2022, from https://yapidergisi.com/mekan-atmosferinin-imzasi/
19. Wigley, M. (1998). The Architecture of Atmosphere. Daidalos, 18.
20. Zumthor, P. (2006). Atmospheres: Architectural Environments – Surrounding Objects, Birkhäuser, Basel.