The Construction of Meaning in Theo Angelopoulos's The Weeping Meadow: Christian Metz's Semiotic Approach and Visual Literacy in Education

Öz

Visual literacy is one of the fundamental competencies that enables individuals to analyze, interpret, and critically evaluate visual messages. Cinema, through its ability to generate multilayered meanings by means of visual signs, serves as an effective medium for developing these competencies. Theo Angelopoulos is regarded as one of the leading directors of Greek cinema, distinguished by his powerful visual narration and symbolic language in addressing universal themes. This study aims to examine how meaning is constructed in Angelopoulos's The Weeping Meadow (2004) within the framework of Christian Metz's semiotic approach and to reveal the film's potential as an educational resource for fostering visual literacy skills. The study was conducted using a qualitative research design based on content analysis. Recurrent visual signs in the film were identified and analyzed according to Christian Metz's semiotic approach by considering both their denotative and connotative meanings. During the analysis, the narrative functions as well as the historical, social, and cultural meanings of symbolic elements such as the suitcase, train, fog, white sheets, wedding dress, and shoreline were examined. The findings indicate that Angelopoulos employs visual signs not merely as aesthetic elements but also as fundamental narrative devices that construct meanings related to migration, war, belonging, memory, and identity. The multilayered symbolic structure of the film encourages viewers' active engagement in critical thinking, interpretation, and meaning-making processes. The findings further suggest that The Weeping Meadow can be utilized as an educational resource in courses aimed at developing visual literacy, media literacy, cultural memory, historical awareness, and critical thinking skills. Moreover, Christian Metz's semiotic approach provides a functional theoretical framework for film analysis and demonstrates that films can serve as effective educational materials in visual literacy-oriented teaching processes.

Anahtar Kelimeler

• Visual literacy
• semiotic analysis
• Christian Metz
• Theo Angelopoulos
• The Weeping Meadow
• Educational material

Theo Angelopoulos'un Ağlayan Çayır Filminde Anlamın İnşası: Christian Metz'in Göstergebilimsel Yaklaşımı ve Eğitimde Görsel Okuryazarlık

Öz

Görsel okuryazarlık, bireylerin görsel iletileri analiz etme, yorumlama ve eleştirel biçimde değerlendirme becerilerini kapsayan temel yeterliliklerden biridir. Sinema ise görsel göstergeler aracılığıyla çok katmanlı anlamlar üreten yapısıyla bu becerilerin geliştirilmesinde etkilidir. Theo Angelopoulos evrensel temaları; güçlü görsel anlatımı ve simgesel diliyle ele alan Yunan sinemasının önemli yönetmenlerindendir. Bu araştırmanın amacı, Angelopoulos'un Ağlayan Çayır (2004) filminde anlamın nasıl inşa edildiğini Christian Metz'in göstergebilimsel yaklaşımı doğrultusunda incelemek ve filmin eğitimde görsel okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik kullanım potansiyelini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında içerik analizi ile yürütülmüştür. Filmde tekrar eden görsel göstergeler belirlenmiş; bu göstergeler düz anlam ve yan anlam katmanları dikkate alınarak Christian Metz'in göstergebilimsel yaklaşımı doğrultusunda çözümlenmiştir. Analiz sürecinde bavul, tren, sis, çarşaf, gelinlik ve kıyı gibi simgesel ögelerin anlatıdaki işlevleri ile tarihsel, toplumsal ve kültürel anlamları değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Angelopoulos'un görsel göstergeleri estetik bir anlatım unsuru olarak değerlendirmek dışında göç, savaş, aidiyet, bellek ve kimlik kavramlarının anlamlandırılmasını sağlayan temel anlatı araçları olarak da kullandığını göstermektedir. Filmde yer alan simgesel ögelerin çok katmanlı anlam yapısı, izleyicinin eleştirel düşünme, yorumlama ve anlam üretme süreçlerine aktif katılımını desteklemektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Ağlayan Çayır filminin görsel okuryazarlık, medya okuryazarlığı, kültürel bellek, tarih bilinci ve eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik derslerde eğitim materyali olarak kullanılabileceği, Christian Metz'in göstergebilimsel yaklaşımının sinema çözümlemelerinde işlevsel bir kuramsal çerçeve sunduğu, filmlerin görsel okuryazarlık odaklı öğretim süreçlerinde etkili eğitim materyalleri olarak kullanılabileceği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Görsel okuryazarlık
• göstergebilimsel çözümleme
• Christian Metz
• Theo Angelopoulos
• Ağlayan Çayır
• Eğitim materyali

Kaynakça

1. Adanır, O. (2013). Göstergebilimsel Film Kuramı. Z. Özarslan (Ed.), Sinema Kuramları II içinde, İstanbul: Su Yayınları, ss.13-33.
2. Akkaya, E. (2019). Theodoros Angelopoulos sinemasında kolektif bellek (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul.
3. Alpay, N. ve Okur, M. R. (2021). Okul öncesi dönemdeki 5-6 yaş çocuklarının görsel okuryazarlık durumlarının ve dijital öğrenme içeriklerinin incelenmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7 (3), 1-34.
4. Andrew, J. D. (2010). Büyük Sinema Kuramları (Z. Atam, Çev.). İstanbul: Doruk Yayımcılık.
5. Aslan, Ş. ve Ceylan, H. (2023). Sosyal hizmet eğitiminde sinema filmlerinin kullanımı. The Journal of Academic Social Sciences, 144, 379-390.
6. Aziz, A. (2003). Araştırma Yöntemleri-Teknikleri ve İletişim (3. Bası). Ankara Turhan Kitabevi.
7. Beyazıt, E. (2010). 20. Yüzyıl Yunan Tarihindeki Politik Dönüşümler ve Bunun Theodoros Angelopoulos Sinemasındaki Temsili. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), DEÜ Güzel Sanatlar Enstitüsü.
8. Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve göstergebilim. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 13 (26), 17-41.

9. Brown, B. (2012). Sinematografik Kuram ve Uygulama (S. Taylaner, Çev.). İstanbul: Hill Yayınları.
10. Büker, S. (1985). Sinemada Anlam Yaratma. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Basımevi.
11. Çiçek, M. (2016). Göstergebilim ve sinema ya da sinema göstergebilimi, Kesit Akademi Dergisi. 2 (3), 25-41.
12. Çilingir, A. (2017). İletişim alanında içerik analizi yöntemi kullanılarak yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi Akademia, 5 (1), 148-160.
13. Erhat, A. (2004). Mitoloji Sözlüğü, İstanbul: Remzi Kitapevi.
14. Fainaru, D. (Ed.). (2005). Theo Angelopoulos, (M. Hammancı, Çev.). Agora Kitaplığı.
15. Güçhan, G. (1989). Christian Metz, göstergebilim ve psikanaliz. Kurgu, 6 (2), 108-112.
16. Hayward, S. (2012). Sinemanın Temele Kavramları (U. Kutay ve M. Çavuş, Çev.). İstanbul: Es Yayınları.
17. Kırık, A. M. (2013). Sinemada renk öğesinin kullanımı: Renk ve anlatım ilişkisi. 21. yüzyılda Eğitim ve Toplum, 2 (6), 71-83.
18. Kökek, D. (2022). Resimsel Manzaradan Sinemasal Manzaraya: Angelopoulos Örneği (Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı. İstanbul.
19. Metz, C. (1974). Film Language A Semiotics of the Cinema, Oxford University Press.
20. Metz, C. (1990). Film Language A Semiotics of the Cinema, Chicago: The University of Chicago Press.
21. Öztürk, F. (2025). Sinema ve eğitim: Görsel anlatımın öğrenme süreçlerine etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12 (1), 268-289.
22. Pala Güzel, Ş. (2016). İmge, metafor, alegori üçlü sarmalında bir sine-anthropologue: Theodoros Angelopoulos. Folklor/Edebiyat, 22 (86), 29-44.
23. Rifat, M. (2009). Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.
24. Ryan, M., & Lenos, M. (2014). Film Çözümlemesine Giriş (E. S. Onat Çev.). Ankara: De Kİ Basımevi.
25. Sancar, M. K. (2018). Göstergebilimsel film çözümlemelerinin Bergsoncu eleştirisi. SineFilozofi, 3(6), 23-38.
26. Saussure, F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri (B. Vardar Çev.). İstanbul: Multilingual Basımevi.
27. Tanrıverdi, B., & Apak, Ö. (2013). Görsel okuryazarlık üzerine bir içerik analizi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 26 (1), 267-294.
28. Taranç, R. (2023a). Akdeniz Sinemasının Genel Özellikleri. http://www.azizmsanat.org/2016/05/16/akdeniz-sinemasinin-genel-ozellikleri-ragip-taranc/ (Erişim tarihi: 26.05.2023)
29. Taranç, R. (2023b). Akdenizli Mekanlar ve Kimlikler. http://www.azizmsanat.org/2016/05/16/akdenizli-mekanlar-ve-kimlikler-ragip-taranc/ (Erişim tarihi: 26.05.2023)
30. Temizel, B. (2023). Theodoros Angelopoulos’un Çerçevesinden 20. Yüzyıl Yunanistan’ına Bir Bakış. https://iyikigormusum.com/aglayan-cayir-modern-bir-yunan-tragedyası (Erişim tarihi: 30.05.2023)
31. Tuğran, A. H. (2019). Derrida’nın “Hayalet” Kavramı Işığında Angelopoulos’un “Sınır Üçlemesi” Filmlerinin Çözümlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon Sinema Anabilim Dalı. İstanbul.
32. Wollen, P. (2008). Sinemada Göstergeler ve Anlam (Z. Aracagök, B. Doğan Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
33. Yerlikaya, M. ve Geçen, C. (2025). Bir Görsel Okuma Denemesi: Otomatik Portakal Filmi. Akademik Hassasiyetler, 12 (27), 369-398. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1543614
34. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yay.