Web tabanlı coğrafi bilgi sistemleri ile kültürel mirasın yönetimi: Müze bilgi sistemi uygulaması

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 1, 1 - 9, 29.06.2025

Rumeysa Pekçetin , Mehmet Fatih Döker

Öz

Çalışma kapsamında Türkiye'deki kültürel mirasın bir çıktısı olan müze ve örenyerlerine erişimi artırmak amacıyla web tabanlı ve bulut sistemiyle çalışan bir coğrafi bilgi sistemi uygulaması olan Müze Bilgi Sistemi tasarlanmıştır. Hazırlanan uygulama çıktısı, 537 müzeden alınan güncel verileri kapsayarak turistler, araştırmacılar ve ilgili kişiler için müze konumlarını, uygun yol tarifi ve konuma git bilgisini, müzeler hakkında genel bilgilendirmeleri sunmaktadır. Esri’nin web tabanlı ArcGIS Online platformu kullanılarak geliştirilen bu sistem, interaktif bir harita üzerinden hazırlanmış verileri göstererek kompakt bir uygulama tasarımı sunmaktadır. Uygulama, kullanıcıların müze konumları arasında kolayca gezinmelerini sağlarken, erişilebilir ve güncel bilgiler aracılığıyla ziyaretçi etkileşimini artırmaktadır. Bu CBS uygulamasının oluşturulması ve geliştirilmesi, teknolojinin kültürel mirası koruma ve tanıtma rolünün giderek arttığını kanıtlayarak, Türkiye'deki turizm ve kültürel miras yönetimi üzerinde önemli etkiler bırakmaktadır. Makale sistemin geliştirilmesi, temel özellikleri ile turizm sektörlerindeki potansiyel etkisini açıklayarak, kültürel mirasın uygulama bazlı gelişimi ve deneyimleme biçimlerini web cbs üzerinden geliştirerek, yaygınlaştırılmasının rolünü vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Web CBS , Müze Bilgi Sistemi , ArcGIS Online , Kültürel Miras , Turizm Coğrafyası

A Web GIS-based approach to cultural heritage and tourism: Museum information system

Öz

Within the scope of the study, the Museum Information System, a web-based and cloud-based geographic information system application, was designed to increase access to museums and archaeological sites, which are an output of cultural heritage in Türkiye. Using updated data from 537 museums, the system offers tourists, researchers, and other stakeholders interactive access to museum locations, navigation tools, and institutional information. Built on Esri’s ArcGIS Online platform, the application features a user-friendly interface with an interactive map, allowing for easy exploration and real-time guidance. By enhancing the accessibility and visibility of cultural assets, the system reflects the increasing role of technology in preserving and promoting cultural heritage. This study outlines the development process, main features, and potential contributions of this GISbased system to tourism and cultural heritage management in Türkiye, emphasizing the value of application-based approaches in enriching heritage experiences and outreach.

Anahtar Kelimeler

Web GIS , Museum Information Systems , ArcGIS , Cultural Heritage , Tourism Geography

Kaynakça

• Alatepeli, S. (2009). Antik kaynaklar ve kalıntılar ışığında coğrafi bilgi sistemine dayalı Smyrna kenti arkeolojik haritasının hazırlanması (Tez No. 236024) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Arslan, H., Güleryüz, G., Gökçeoğlu, M. & Rehder, H. (1999). Vegetation mosaic around the second center of tourism development in the Uludağ Mountain, Bursa, Turkey. Turkish Journal of Botany, 23(4), 233-239.
• Atan, S. (2020). Bulut bilişim ve geleneksel alternatiflerinin karşılaştırılması: İşletmeler için avantajlar, riskler ve geçiş önerileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 747–759. https://doi.org/10.32709/akusosbil.548249
• Babadağ, E. (2018). Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında mobil tabanlı Anadolu Üniversitesi kampüs bilgi sistemi (Tez No. 535685) [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Bank, E. (2013, Kasım 28–29). Yönetim bilişim sistemlerinde coğrafi bilgi sistemleri teknolojisinin önemi. [Bildiri sunumu]. 30. Ulusal Bilişim Kurultayı, Ankara, Türkiye.
• Baştanlar, Y., Altıngövde, S., Aksay, A., Alav, O., Çavuş, Ö., Yardımcı, Y., Ulusoy, Ö., Güdükbay, U., Çetin, E., Bozdağı Akar, G., & Aksoy, S. (2006, 20–22 Eylül). E-Müze: Müzeler için web-tabanlı gezi ve bilgi sistemi [Bildiri sunumu]. Akademik Bilişim Konferansı 2006, Denizli, Türkiye.
• Bowen, J. P. (1997). The world wide web and the virtual library museums pages. European Review, 5(1), 89-104.
• Çalhan, Ö., Öter, Z. & Kaya, Ç. M. (2020). Coğrafi bilgi sisteminin turizm endüstrisindeki önemi: Kültürel mirasın belirlenmesinde kullanımı için bir doküman analizi. Journal of Travel and Tourism Research, 16(16), 25–45.
• Çark, Ö. (2019). Kurumsal kaynak planlama (KKP) sistemleri. Gazi Kitabevi.
• Çorumluoğlu, Ö., İbrahim, A., Esen, Ö., Kalaycı, İ., & Karauğuz, G. (2008, 23–27 Nisan). CBS, GPS ve dijital fotogrametri teknolojileri desteğindeki TBS’leri ile çağdaş turizm [Bildiri sunumu]. IV. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi, Antalya, Türkiye.
• Çuhadar, M., Aydoğan, T. & Bahar, H. (2013). Web-@ncient©: Ege Bölgesi antik kentleri için coğrafi bilgi sistemi destekli turist rota planlayıcısı tasarımı. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 5(1), 31–39.
• Değerliyurt, M. & Çabuk, S. N. (2008). Coğrafyayı coğrafi bilgi sistemleri ile tanımlamak. Doğu Coğrafya Dergisi, 20(33), 39–40. https://doi.org/10.17295/dcd.88722
• Demirci, Y. Z., & Kavzoğlu, T. (2010, 11–13 Ekim). Kocaeli Turizm Bilgi Sisteminin tasarlanması [Bildiri sunumu]. III. Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Gebze, Kocaeli, Türkiye.
• Döker, M. F. & Ocak, F. (2020). COVID-19 salgınının Türkiye’deki coğrafi dağılışının izlenmesinde Web CBS kullanımı. Türk Coğrafya Dergisi, (76), 7–18. https://doi.org/10.17211/tcd.778712
• Dupuy, A., Juanals, B., & Minel, J.-L. (2015, April 8–11). Towards open museums: The interconnection of digital and physical spaces in open environments [Bildiri sunumu]. MW2015: Museums and the Web 2015, Chicago, IL, United States.
• Duran, E., Şeker, D. Z., & Shrestha, M. (2004, 12–23 Temmuz). Web based information system for tourism resort: A case study for Side/Manavgat [Bildiri sunumu]. XX. International Society for Photogrammetry and Remote Sensing (ISPRS) Congress, İstanbul, Türkiye.
• Geymen, A., Beşdok, E., Atasever, Ü. H., Karkınlı, A., & Çağlıkantar, T. (2008, 3–5 Kasım). Erciyes Üniversitesi Kampüs Bilgi Sistemi [Bildiri sunumu]. II. Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Kayseri, Türkiye, ss. 718–723.
• Harrison, S. J., Winterbottom, S. J. & Sheppard, C. (1999). The potential effects of climate change on the Scottish tourist industry. Tourism Management, 20(2), 203–211.https://doi.org/10.1016/S0261-5177(98)00072-7
• Höl, H., & Tarhan, Ç. (2024). Afet sonrası etkin müdahale için CBS tabanlı yönetim sistemi önerisi. Resilience, 8(1), 57–71.https://doi.org/10.32569/resilience.1402651
• İneç, Z. F., & Akpınar, E. (2011, Eylül). Kemaliye İlçesi (Erzincan) web tabanlı turizm bilgi sistemi [Bildiri sunumu]. Uluslararası Katılımlı Coğrafya Kongresi, Türkiye.
• İrcan, M. R. & Duman, N. (2020). İnternet (Web) tabanlı coğrafi bilgi sistemleri (CBS) uygulamalarının ortaöğretim coğrafya dersi öğretiminde kullanımı. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(3), 1051–1085. https://doi.org/10.17152/gefad.782037
• Kamariotou, V., Kamariotou, M. & Kitsios, F. (2021). Strategic planning for virtual exhibitions and visitors’ experience: A multidisciplinary approach for museums in the digital age. Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage, 21, 1–11. https://doi.org/10.1016/j.daach.2021.e00183
• Kavakli, E., & Bakogianni, S. (2003, September 25–28). Building museum information systems: A knowledge management approach [Bildiri sunumu]. 6th Hellenic-European Conference on Computer Mathematics and its Applications (HERCMA), Athens, Greece.
• Kaya, E. (2024). Shiny kütüphanesi ile açık kaynak kodlu web tabanlı CBS uygulaması geliştirme. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(5),2010–2025. https://doi.org/10.47495/okufbed.1399033
• Kervankıran, İ. (2014). Dünyada değişen müze algısı ekseninde Türkiye’deki müze turizmine bakış. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(11), 345–369.
• Kırteke, M. & Oğuz, H. (2022). ArcGIS online ile web-tabanlı ağaç bilgi sisteminin geliştirilmesi: Turgut Özal Bulvarı-Malatya örneği. Turkish Journal of Forest Science, 6(1),286–309. https://doi.org/10.32328/turkjforsci.1083605
• Kuria, E., Kimani, S., & Mindila, A. (2019). A framework for Web GIS development: A review. International Journal of Computer Applications, 178(16), 6-10. https://doi.org/10.5120/ijca2019918863
• Li, J. & Ning, Y. (2020). Key technology of virtual roaming system in the museum of ancient high-imitative calligraphy and paintings. IEEE Access, 8, 151072-151086. https://doi.org/10.1109/access.2020.3015318
• Mermer, N., & Kavzoğlu, T. (2010, 11–13 Ekim). İstanbul turistik bilgi sisteminin tasarlanması [Bildiri sunumu]. III. Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Gebze, Türkiye.
• Mete, M. O. & Yomralıoğlu, T. (2021). Açık kaynaklı bulut CBS yardımıyla kitlesel taşınmaz değerleme uygulaması. Harita Dergisi, 165, 28–42.
• Mutlu, A., Vural, G., Aydın, Ö., Güney, B., Hamamcı, S. F., Aya, A., ... & Bektaş Balçık, F. (2017, 3–6 Mayıs). Bodrum turistik bilgi sistemi web ve mobil uygulamaları [Bildiri sunumu]. 16. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara, Türkiye.
• Neftçi, S., Dengi, C., Ikiel, C., & Thaerzadeh, S. (1997, January). Mugla tourism information system [Bildiri sunumu]. In Information and Communication Technologies in Tourism 1997: Proceedings of the International Conference in Edinburgh, Scotland, 1997 (pp. 160–168). Vienna, Austria: Springer Vienna.
• Ocak, F. & Şirin, M. (2024). Web tabanlı CBS uygulamalarının afet ve acil durum yönetiminde kullanımı: Gümüşhane şehri örneği, Türkiye. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 454–468.
• Özen, A. (2018). Çok dilli Kapadokya mobil turist rehberliği bilgi sistemi önerisi. Verimlilik Dergisi, (1), 117–140.
• Polat, M., Kuriş, U., & Karaş, İ. R. (2014, 22–23 Ekim). CBS tabanlı eski çarşı turist bilgi sisteminin tasarımı [Bildiri sunumu]. 19. Esri Kullanıcıları Konferansı, Ankara, Türkiye.
• Sandal, E. K., & Karabulut, M. (2008, 2–5 Temmuz). Tourist information systems: A case of Kahramanmaraş [Bildiri sunumu]. 5th International Conference on Geographic Information Systems (ICGIS-2008), Fatih University, İstanbul, Türkiye.
• Sezer, M. (2010). Türkiye turizm sektöründe müze turizminin payının değerlendirilmesi (Tez No. 265226) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Silier, O. (2010). Dünyada ve Türkiye’de kent müzeleri. Ege Mimarlık, 74(3), 16–21.
• Tang, S. (2023). Research on cultural heritage information and digital visualization: Taking Confucius Museum as an example. Communications in Humanities Research, 2(1), 19. https://doi.org/10.54254/2753-7064/2/20220300
• Taylor, J. H. & Ryan, J. (1995). Museums and galleries on the internet. Internet Research, 5(1), 80-88. https://doi.org/10.1108/10662249510084499
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024a, Nisan). Ortalama turist sayısı istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-I.-Ceyrek:-Ocak-Mart,-2024-53657
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024b, 6 Eylül). Kültürel miras istatistikleri. (Bülten No: 53640). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kulturel-Miras-Istatistikleri-2023-53640