Çanakkale Kent Merkezi Kamusal Açık Alanlarının Kadın Kullanımı Açısından İrdelenmesi

Abstract

Kentsel alanlar, farklı kamu hizmetlerinin bir arada yer aldığı, kozmopolit yaşam alanlarıdır. Kentsel açık alanlar ise doğal dengeyi korumalarının yanı sıra sosyo-kültürel paylaşımları da sağlayan önemli yerlerdir. Bu bağlamda kent yaşamının hızlı ve yorucu şartlarında birçok sorumluluğu üstlenen kadınların ihtiyaçları özel olarak incelenmeli ve disiplinler arası çalışmalarla ortaya konulmalıdır. Bu çalışmada Çanakkale kent merkezinin en yoğun kullanım alanları belirlenerek kadınların buralarda kent tasarımına bağlı yaşadıkları sorunların analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın yönteminde fiziki mekânların ve kullanılan kentsel elemanların, donatıların analiz edilebilmesi için 30 sorudan oluşan bir bilgi formu kullanılmıştır. Çalışma sonucunda kadınların kentsel alanların kullanımında güvenlik, konfor ve estetik açısından sorun yaşadığı, kentsel donatıların yeterli olmadığı, kentsel açık ve yeşil alanların kadınlar ve dezavantajlı bireyler tarafın-dan kullanımının zor olduğu, sosyal ve kültürel faaliyetlerin yetersiz olduğu belirlenmiştir. Her alanda ayrı ayrı belirlenen sorunların toplamının yüzdelik olarak sonucuna göre, kadınların kent merkezini kullanı-mında %66 oranında sorun yaşadıkları ortaya koyulmuştur. Çalışmada elde edilen veriler gelecekte yapıla-cak her türlü bilimsel çalışmalara örnek oluşturabilecek ve kent tasarım ve planlamasında kamu kurumla-rına ve yerel yönetime katkı sağlayacaktır.

Keywords

• evrensel tasarım
• kadın dostu kent
• kentsel açık alan
• peyzaj tasarımı

Examination of Public Open Spaces of Çanakkale City Center in Terms of Women's Use

Abstract

Urban areas are cosmopolitan living spaces where different public services are located together.Urban open spaces are important places that provide socio-cultural sharing as well as protecting the natural balance. In this context, the needs of women, who take on many responsibilities in the fast and tiring conditions of urban life, should be specifically examined and revealed through interdisciplinary studies. In this study, it was aimed to determine the most intensive usage areas of Çanakkale city center and to analyze the prob-lems that women experience in these areas due to urban design.In the method of the study, an information form consisting of 30 questions was used to analyse the physical spaces, urban elements and equipment used. As a result of the study, it has been determined that women have problems in terms of safety, com-fort and aesthetics in the use of urban areas, urban facilities are not sufficient, urban open and green spac-es are difficult to use by women and disadvantaged individuals, and social and cultural activities are insuf-ficient.According to the result of the total of the problems determined separately in each area, as a percent-age, it has been revealed that women experience problems at the rate of 66% in the use of the city cen-ter.The data obtained in the study will set an example for all kinds of scientific studies to be made in the future and will contribute to public institutions and local administration in urban design and planning

Keywords

• Dezavantajlı birey
• evrensel tasarım
• kadın dostu kent
• kentsel açık alan
• peyzaj tasarımı

References

1. Acuner, D. (2016). Canavarlaş(tırıl)an kent sokakları: Kadının kent deneyimi üzerine bir değerlendirme. Fe Dergi, 8 (1), 1-14. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/federgi/issue/51983/677655
2. Akçayır, G. (2021). T.C. Belediyelerin toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamadaki rolü: kadın dostu kentler projesi kapsamında yer alan büyükşehir belediyeleri üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı, Sakarya, Türkiye.
3. Aktaş, G. (2017). Kadın açısından kente ilişkin mekan pratikleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 136-149. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/pausbed/issue/34758/384469
4. Alptekin, E. (2022). Evrensel tasarım kriterlerinin Aydın kentinde bir park örneğinde irdelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın, Türkiye. Erişim adresi: http://adudspace.adu.edu.tr:8080/xmlui/handle/11607/4738
5. Anonim (2022). İstatistiklerle kadın, 2021. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni. Sayı: 45635. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2021-45635
6. Baltutar, B. & Artar, M. (2022). Yaşanabilir bir kent mümkün mü? Bartın örneğinde araştırma, Karadeniz 8. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi (pp.116-128). Bartın, Türkiye. Erişim adresi: https://www.karadenizkongresi.org/_files/ugd/797a84_498b191c5c8c498d9690d012d8c60ac3.pdf
7. Baykan, D. D. (2015). Yerel yönetimler için kadın dostu kent planlaması ve tasarım ilkeleri kitabı. Uzerler Matbaacılık Sanayi Ltd. Şti., Ankara.
8. Cavington, G. A. & Hannah, B. (1996). Access by design. Van Nostrand Reinhold, New York. ISBN: 978-0471287261, 240 p.

9. Certeau, M., Giard, L. & Mayol, P. (2010). İki arada. Gündelik hayatın keşfi-II. Konut, mutfak işleri (Çeviren: Erkan Ataçay, Çağrı Eroğlu). Dost Kitabevi Yayınları, ISBN: 9789-752984059. Ankara.
10. Çelik Çanga, A. & Çalışkan Mimarlar, H. (2022). Landscape reviews with user participation: Zeytinburnu medical and aromatic plants garden. Yazıcı K. (Yay. Haz.). The Landscape and The City içinde (s.79-84). Iksad Publications, ISBN: 978-625-6955-15-8.
11. Çelik Çanga, A. (2021). Şifalı bahçeler için peyzaj planlama ilkeleri. Güngör S. (Yay. Haz.) Mimarlık Planlama ve Tasarım Alanında Araştırma ve Değerlendirmeler– I içinde (s. 81-100). Gece Kitaplığı, ISBN: 978-625-8075-40-3. Çelik Çanga, A. & Küçük, G.(2022). The place of historical spaces in urban open space systems: The example of Iznik. International Journal of Landscape Architecture Research, 6 (1), 56-71. Erişim adresi:https://ijlar.org/index.php/ijlar/article/view/507
12. Çelik, A. (2012). The landscape of Kocaeli pedestrian walkway as an example of urban outdoor and user views. Journal of Food, Agriculture & Environment, 10 (2), 1262-1268. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/294524203_The_landscape_of_Kocaeli_pedestrian_walkway_as_an_example_of_urban_outdoor_and_user_views
13. Çetintahra Ekşioğlu, G. & Efe Güney, M. (2019). Türkiye'de temsiliyet açısından kadın dostu kentler ve İzmir karşılaştırması, resent evaluations on humanities and social sciences. Edit: Berrin Ceylan Ataman, Gülçin Taşkıran, 978-1-912503-72-8, IJOPEC. Publication Limited, London, 45-57.
14. Efe Güney, M. & Üstündağ, B. (2020). Kadın dostu kent yaklaşımı kapsamında kentsel açık yeşil alanların değerlendirilmesi: Bornova örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (36), 38-65. Erişim adresi:https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbe/issue/54000/686968
15. Erduran, F. & Kabaş, S. (2010). Parklarda ekolojik koşullarla dengeli, işlevsel ve estetik bitkilendirme ilkelerinin Çanakkale Halk Bahçesi örneğinde irdelenmesi. Ekoloji, 19 (74), Çevkor, 190-199. Erişim adresi: https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/101966/ Goggle Earth (2023). Çanakkale. (Erişim: 10.03.2023). https://earth.google.com/web/search/%C3%87anakkale/@40.12739055,26.42829299,42.58767787a,20805.08688811d,35y,0h,0t,0r/data
16. Hacıhasanoğlu, İ. (2003). Evrensel tasarım. Tasarım + Kuram, 2 (3), 93-101. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209270
17. Kaypak, Ş. (2019). Kırsaldan kente göç ve toplumsal değişimde kadının yeri. Çukurova Kadın Çalışmaları Kongresi (28-30 Kasım 2018), Disiplinlerarası Kadın Çalışmaları II. Çukurova Üniversitesi, Adana.
18. Kiper, T., Korkut, A. & Üstün Topal, T. (2016). Mekânsal planlamada kadın dostu kent yaklaşımı. İdil, 5 (26), 1777-1796. Erişim adresi: https://www.idildergisi.com/makale/pdf/1476448733.pdf
19. Mert, M. K. (2021). Avrupa ve Türkiye’den örnekleriyle kadın dostu kentler. EURO Politika, 11, 122-129. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/europ/issue/68222/1063378
20. Özsoy, B. & Sipahi, E. B. (2016). Türkiye’de kadın dostu olma iddiasında bir kent: Gaziantep. Çağdaş Yerel Yönetimler, 25 (3), 35-68. Erişim adresi:https://www.researchgate.net/publication/321302916_
21. Şenol, N. (2015). Kadın dostu kentler Avrupa'dan örnekler. VAKSA; Hacı Ömer Sabancı Vakfı. Birleşmiş Milletler Ortak Programı. Erişim adresi: http://womenfriendlycities.com/content/docs/outputs/avrupadan-ornekler.pdf Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2021). Toplumsal cinsiyet istatistikleri. Erişim adresi: https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/toplumsal_cinsiyet_istatistikleri_2021.pdf
22. Vanlıoğlu Yazıcı, N. (2020). Kadınların sesinden kamusal alanda toplumsal cinsiyet söylemi: Türkiye’de 8 Mart kutlamaları. İdeal Kent, 31 (11), 1657-1675. DOI:10.31198/idealkent.746277.
23. Vural, H. (2020). Bingöl’ün yaşanabilir kent olma yolunda fiziki problemleri ve öncelikleri üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 15 (1), 5006-5031. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/opus/issue/54352/672743
24. Yılmaz, N. & Diktaş, E. O. (2018). Eşitlikçi tasarımın kent merkezlerindeki kamusal alanlara yansımasındaki temel esaslar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29 (1), 132-152. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/38635/448692