Sığırcılık İşletmelerinin Sosyo Ekonomik Özellikleri; Erzurum İli Aşkale İlçesi Örneği

Öz

Bu çalışma sığırcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik özelliklerini belirlemek amacıyla Erzurum ili Aşkale ilçesinde yapılmıştır. Çalışma verilerini 221 işletme sahibi ile yüz yüze yapılan anketler oluşturmaktadır. Elde edilen verilere SPSS istatistik programında frekans analizi uygulanmıştır. Ankete katılan işletmecilerin %25,8’inin 31–40 yaş, %37.1’inin 41–50, %24’ünün 51–60 yaşlarında oldukları saptanmıştır. Yetiştiricilerin %35’i ilkokul, %22.7’si ortaokul, %26,4’ü lise mezunu olduğu tespit edilmiştir. İşletmelerde hayvanların bakımlarıyla çoğunlukla (%89.9) aile bireylerinin ilgilendiği ve yetiştiricilerin 11-20 yıl ve üzerinde sığırcılık yaptıkları (%81.4) saptanmıştır. Yetiştiricilerin %63.8’i hem süt hem de et sığırcılığı yapmakta olup, bölgede en yaygın sığır ırkının Esmer ırk (%66.5) olduğu belirlenmiştir. Genel olarak işletmelerin yarısının (%50.2) 11–30 baş hayvan varlığına sahip olduğu ve işletmelerin %80,0’inde de 1–10 baş buzağı bulunduğu tespit edilmiştir. İşletmecilerin %80’ninin herhangi bir birliğe üye olmadığı saptanmıştır. Yetiştiricilerin %53.1’inin sığırcılık yapmaktan memnun olmadığı ve yetiştiricilerin devletten öncelikle yem ve ilaç desteği (%24) ile destekleme ücretlerinin artırılması yönünde (%16.7) beklentilerinin olduğu saptanmıştır. Aşkale ilçesinde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, üniversite, çiftçi ve sivil toplum kurumları ile hayvancılık eğitimi ve teşviki üzerine ortak projeler yapılmasının çiftçilerin sosyo-ekonomik durumunun iyileşmesi ve refahına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Birliğe üyelik
• eğitim seviyesi
• Erzurum
• yaş
• sığır sayısı
• Sosyo-ekonomik

Socio Economic Characteristics of Cattle Breeding Enterprises; The Case of Aşkale District of Erzurum Province

Öz

This study was carried out to determine the socio-economic characteristics of cattle enterprises in Aşkale county of Erzurum province. The data of the study consists of face-to-face surveys conducted with 221 enterprise owners. Frequency analysis was applied to the obtained data in the SPSS statistical program. It was determined that 25.8% of the farm owners participating in the survey were between 31-40 years old, 37.1% were 41-50 years old, and 24% were 51-60 years old. It found out that 35% of the enterprise owners were primary school graduates, 22.7% were secondary school graduates, and 26.4% were high school graduates. Family members were mostly involved in the care of animals in the enterprises (89.9%) and the breeders had 11-20 years or more cattle raising experience (81.4%). Of all the farmers 63.8% of them were engaged in both dairy and beef cattle breeding, and the most common cattle breed in the region was Brown Swiss (66.5%). In general, half of the enterprises (50.2%) had 11-30 head of cattle and 80.0% of the enterprises had 1-10 calves. Of all the participants 80% of them were not members of any association. It was determined that 53.1% of the breeders were not satisfied with cattle farming. Moreover, feed and medicine support (24%) and increase in intensives (16.7%) were among the primarily expectations of the farm owners from the government. Supporting plans and programs to ensure the socio-economic status and welfare of regional farmers through training and encouragement, in cooperation with the state, university and private sector would be beneficial for the livestock sector, especially cattle breeding in the Aşkale county.

Anahtar Kelimeler

• Union membership
• education level
• Erzurum
• age
• number of cattle
• Socio-economic

Kaynakça

1. Adebisi, G.L., Popoola, M.A., Olaniyi, T.A., Aladegbaye, M.I., Aigbe, F.O., Owoade, S.A., Soyewo, I.E. Ayodele, V.A., 2020. Extent of involvement of women in dairy farming activities in Oyo State, Nigeria. Agric. Sci. 2, 162-169 https://doi.org/10.30560/as.v2n1p162
2. Amimo JO, Thumbi S, Inyangala B, Junga J, Mosi R. 2011. Socioeconomic characteristics and perceptions of cattle keepers and constraints to cattle production in western Kenya. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.1 029.1897&rep=rep1&type=pdf (access date: December 04, 2021).
3. Anonim 2023a. TUİK, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1. Erşim Tar: 04.10.2023.
4. Anonim 2023b. Wikipedia Özgür ansiklopedi. Aşkale ilçesi hakkında bilgi. https://tr.wikipedia.org/wiki/A%C5%9Fkale
5. Bakan, Ö., Aydın, R. (2016). Ağrı ili süt sığırcılığı işletmelerinin sosyo-ekonomik özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 47(2), 113-122.
6. Boz, İ. 2013. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısı, sorunları ve çözüm önerileri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 16(1), 24-32.
7. Can, B. A., Engindeniz, S., Can, O. 2023. Determination of farmer satisfaction levels in terms of sustainability in dairy cattle farming: A Case Study From Turkey.
8. Çallı, A. (2016). Türkiye’de uygulanan hayvancılık destekleme politikalarının Tokat ili hayvancılık işletmeleri açısından değerlendirilmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi ABD (Basılmış) Yüksek Lisans Tezi.

9. Daş A, İnci H, Karakaya E, Şengül A. 2014. The current state of the dairy farms that members of cattle breeders associations in Bingol. Turkish J Agri Nat Sci, 1(3): 421-429.
10. Demir P., Aral Y. , Sarıözkan S. 2014. Kars ili süt sığırcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısı ve üretim maliyetleri. YYU Veteriner Fakültesi Dergisi, 25 (1), 1-6.
11. Diler, A., Özdemir, V. F., Aydın, R., Yanar, M., Koçyiğit, R., Tosun, M. (2022). Socio-Economic structure of cattle enterprises in Northeast Anatolia Region: An example of İspir county of Erzurum province. Black Sea Journal of Agriculture, 5(2), 150-159.
12. Doğanay, S., Yanar, M. (2023). Güney Doğu Anadolu Bölgesi sığırcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısı: şanlıurfa ili merkez eyyubiye ilçesi örneği. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 2(1), 13-21.
13. Dou Z, Galligan D, Ramberg Jr C, Meadows C, Ferguson J. 2001. A survey of dairy farming in Pennsylvania: Nutrient management practices and implications. J Dairy Sci, 84(4): 966-973.
14. Duguma, B.,Kechero, Y. andJanssens, G. P.J., 2012. Survey of major diseases affecting dairy cattle in Jimma Town, Oromia, Ethiopia. Global Veterinaria 8 (1) 62-66.
15. Güler, O., Aydın, R., Yanar, M., Diler, A., Koçyiğit, R. ve Avcı, M., 2016. Erzurum ili hınıs ilçesi sığırcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısı. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi, 30 (1) 27-37.
16. Hozman SB, Akçay H. 2016. Some technical and economical characteristics of dairy cattle farms that are member of cattle breeder's association of Sivas province. Turkish J Agric Econ, 22(1): 57-65.
17. İnal, H. (2014). Bursa ili Büyükorhan ilçesinde damızlık sığır yetiştiricileri birliği ve merkez kooperatife kayıtlı sığırcılık işletmelerinin incelenmesi ve karşılaştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
18. Kaygısız, A. , Tümer, R. , Orhan, H. Vanlı, Y. (2010). Kahramanmaraş ili süt sığırcılık işletmelerinin yapısal özellikleri 4. İşletmecilerin sosyal ve kültürel durumları. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi , 41 (1) , 39-44. https://Dergipark.Org.Tr/En/Pub/Ataunizfd/İssue/3012/41822
19. Koçyiğit R, Yanar M, Aydın R, Diler A, Güler O. 2018. Animal health, veterinarian health services and expectation and satisfaction of cattle breeders in cattle enterprises: A sample of Narman county of Erzurum Province. KSU J Agric Nat, 21(2): 203-208.
20. Koçyiğit, R., Diler, A., Yanar, M., Güler, O., Aydın, R. ve Avcı, M., 2016. Süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan sağlığı, veteriner sağlık hizmetleri ve yetiştirici memnuniyeti: Erzurum ili Hınıs ilçesi örneği. Türk Tarım ve Doğa Bil. Derg. 3 (1) 24–32.
21. Kutlar, İ., Turhanoğulları, Z., Kızılay, H. (2013). Kırsal alanda kadınların işgücüne ve kararlara katılımını etkileyen sosyo-ekonomik faktörlerin belirlenmesi: Burdur ili örneği. Tepge Yayınları.
22. Mat B, Cevger Y. 2020. Structural characteristics and problems of dairy farms in Balıkesir province. Eurasian J Vet Sci, 36(4): 277-286.
23. Mingoas Kilekoung JP, Zoli Pagnah A, Tchoumboue J, Ebene Nyoungui J, Toukala JP. 2014. Socio-economic characteristics and husbandry practices of cattle breeders in the Vina division, Cameroon. Int J Livest Prod, 5(3): 36-46.
24. Mthi, S., Thubela, T., Mgujulwa, N., Rumosa-Gwaze, F., Jokani, N., Ntsabo, T., ... Tokozwayo, S. 2023. Perceived training needs among livestock farmers in the North Eastern Region of the Eastern Cape Province: A case of Ugie commonage. Applied Animal Husbandry Rural Development, 16:1-6
25. Mzingula EP. 2019. Socio-economic ımpacts of smallholder dairy cattle farming on livelihood in Sunga Ward of Lushoto District, Tanzania. Int J Econ Manag, 1(2): 41-49.
26. Neudert R, Allahverdiyeva N, Mammadov N, Didebulidze A, Beckmann V. 2020. Diversification of livestock-keeping smallholders in mountainous rural regions of Azerbaijan and Georgia. Land, 9(8): 267.
27. Önal, A. R. ve Özder, M., 2008. Edirne ili damızlık sığır yetiştiricileri birliğine üye işletmelerin yapısal özellikleri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 5 (2) 197-203.
28. Özdemir, C. Y., Kaygısız, A., Aydın, R. (2023). Gümüşhane ili Torul ilçesi süt sığırcılığı işletmelerinin sosyo-ekonomik durumu. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 2(2), 38-43.
29. Özduran, H., 2011. Zonguldak ili damızlık sığır yetiştiricileri birliği'ne üye olan ve olmayan işletmelerin sosyal ve ekonomik yönden incelenmesi; Çaycuma örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniv. Fen Bil. Enst., Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale.
30. Özer, B., ve Tümer, E.İ. (2021). Süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 36(2), 187-200.
31. Özsağlıcak, S., Yanar, M. (2022). Doğu Anadolu Bölgesindeki sığırcılık işletmelerinde yetiştiricilik uygulamaları: Erzincan ili merkez ilçesi örneği. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 1(2), 32-40.
32. Özyürek, S., Koçyiğit R. ve Tüzemen N., 2014. Erzincan ilinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısal özellikleri: Çayırlı ilçesi örneği. Tekirdağ Ziraat Fak. Derg., 11 (3) 19-26.
33. Paksoy M, Bulut OD. 2020. Investigation of socio-economic characteristics and cooperative-partner relationships of cooperative partners engaged in dairy cattle in Aksaray province. Int J Agri Wildlife Sci, 6(2): 252-262.
34. Sahlström L, Virtanen T, Kyyrö J, Lyytikäinen T. 2014. Biosecurity on Finnish cattle, pig and sheep farms–results from a questionnaire. Prevent Vet Medic, 117(1): 59-67.
35. Saleh M. 2018. Socio-economic characteristics of dairy cattle farmers in Northern Nigeria. J Agric Ext, 22(1): 266-276.
36. Sever, E., İğdeli, A., Volkan, Han, V., (2017). Aksaray ili sığır işletmelerinin sosyo-ekonomik analizi. Journal of Advances in VetBio Science and Techniques, 2(3), 1-11.
37. SPSS, 2004. SPSS for Windows Release 13.0. SPSS Inc., Chicago, IL
38. Şahin K, Karadağ Gürsoy A. 2016. Socio-economic structure of dairy cattle raising enterprises in Iğdır Province. Nevşehir J Sci Tech, 5: 118-129
39. Şeker, İ., Tasalı, H. ve Güler, H., 2012. Muş ilinde sığır yetiştiriciliği yapılan işletmelerin yapısal özellikleri, Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 26 (1) 9-16.
40. Tapkı N, Tapkı İ, Dağıstan E, Selvi MH, Aybüke K, Güzey YZ, Demirtaş B, Çelik AD. 2018. Socio-economic characteristics of members of cattle breeders association in Hatay province. J Anim Prod, 59(1): 25-32.
41. Tatar, Y. E., Esenbuğa, N. (2022). İzmir İli Ödemiş ilçesi sığırcılık işletmelerinin sürü yönetim tekniklerinin incelenmesi. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 1(1), 16-23.
42. Tugay, A., ve Bakır, G. (2009). Giresun yöresindeki süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 40(1), 37-47.
43. Uzundumlu, A. S. (2012). Tarım sektörünün ülke ekonomisindeki yeri ve önemi. Alinteri Journal of Agriculture Science, 22(1), 34-44.
44. Ünalan, A., Serbester, U., Çınar, M., Ceyhan, A., Akyol, E., Şekeroğlu, A., Erdem, T., Yılmaz, S. (2013). Niğde ili süt sığırcılığı işletmelerinin mevcut durumu, başlıca sorunları ve çözüm önerileri. Türk tarım - Gıda bilim ve teknoloji dergisi, 1(2), 67–72.
45. Waiswa, D. ve Günlü, A. (2022). Economic analysis of dairy production in Uganda, A case study on the performance of dairy cattle enterprises in Southwestern Uganda. Asian Journal Of Agriculture, 6(2):61-67. DOI: 10.13057/asianjagric/g060202.
46. Yıldız, S. 2023. Van ili büyükbaş hayvancılık işletmelerinin yem temini ve hayvan besleme alışkanlıkları. Van Veterinary Journal, 34(2), 146-154.