İklim Değişikliği Etkisi ile Erzurum İlinde Bitkisel Üretim Desenine Yönelik Çiftçi Yaklaşımları

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1, 24 - 29, 20.02.2026

Vildan Sürbehan Nuray Demir

https://izlik.org/JA23CF55AK

Öz

Bu çalışma, iklim değişikliğinin Erzurum ilindeki bitkisel üretim desenine etkileri karşısında çiftçilerin yaklaşımlarını üzerinde etkili olan faktörleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda araştırmaya ait veriler Erzurum’un farklı ilçelerinde 281 üreticiyle yapılan yüz yüze anketlerden elde edilmiş; analizlerde SPSS programı ile çapraz tablolar hazırlanmış, Probit modeli ile de üretim deseninde değişiklik yapma kararını etkileyen faktörler incelenmiştir. Bulgulara göre, üretim deseninde değişiklik yapma istekliliği üzerinde gelir-gider kaydı tutma, tarımsal yayım elemanlarıyla görüşme sıklığı, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini önlemeye yönelik inançlar ve geleceğe dair algılar anlamlı etkiye sahiptir. Özellikle gelir-gider kaydı tutan ve yayım hizmetleriyle daha sık iletişim kuran üreticilerin değişime daha açık oldukları, uzun yıllardır tarımla uğraşan üreticilerin ise daha kapalı oldukları belirlenmiştir. Sonuç olarak, çiftçilerin iklim değişikliğine uyum sürecinde istekliliklerinin artırılabilmesi için eğitim, yayım hizmetleri ve deneyim paylaşımının güçlendirilmesi önemlidir. Bu kapsamda özellikle değişime kapalı üreticilerin ikna edilmesinde önder üretici modeli, çiftçi eğitim programları ve gelir artışına yönelik teşvikler etkili bir yöntem olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

İklim değişikliği , Bitkisel üretim deseni , Çiftçi yaklaşımları

Proje Numarası

15327

Farmer Approaches to Crop Production Pattern in Erzurum Province in the Face of Climate Change Impact

https://izlik.org/JA23CF55AK

Öz

This study aims to determine the factors that influence farmers' approaches to the effects of climate change on the crop production pattern in Erzurum province. In this context, the data for the research were obtained from face-to-face surveys conducted with 281 producers in different districts of Erzurum; cross-tables were prepared with the SPSS program in the analysis, and the factors affecting the decision to make changes in the production pattern were examined with the Probit model. According to the findings, keeping income-expense records, frequency of meetings with agricultural extension officers, beliefs in preventing the negative effects of climate change and perceptions about the future have a significant effect on the willingness to make changes in the production pattern. It was determined that producers who keep income-expense records and communicate more frequently with publishing services are more open to change, while producers who have been involved in agriculture for many years are more closed off. As a result, farmers' willingness to adapt to climate change

Anahtar Kelimeler

Climate change , Crop production pattern , Farmer attitudes

Proje Numarası

15327

Kaynakça

• Abdel-Aty, M. A. (2001). Using ordered probit modeling to study the effect of ATIS on transit ridership. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 9(4), 265–277.
• Altın, M., & Barak, A. (2021). Doğu Anadolu Bölgesi’nde iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkileri. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 88-97.
• Altıntaş, H., & Yılmaz, M. (2021). Tarımda iklim değişikliğine uyum ve çiftçilerin rolü. İklim ve Tarım Dergisi, 6(2), 45-59.
• Aydın, F. (2014). Ortaöğretim öğrencilerinin küresel ısınma konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Education, 3(4), 15–27.
• Boz, İ., & Akbay, C. (2005). Çiftçilerin yeni tarım teknolojilerini benimsemeleri üzerine bir araştırma: Şanlıurfa ili örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11(1), 35-44.
• Demirtaş, B., & Ataseven, Y. (2015). Çiftçilerin bilgi kaynakları ve eğitime bakış açıları: Erzurum örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 46(1), 65-72.
• Godfray, H. C. J., Beddington, J. R., Crute, I. R., Haddad, L., Lawrence, D., Muir, J. F., Pretty, J., Robinson, S., Thomas, S. M., & Toulmin, C. (2010). Food security: The challenge of feeding 9 billion people. Science, 327(5967), 812-818. https://doi.org/10.1126/science.1185383
• Gül, A., & Kılıç, Y. (2018). Tarımda iklim değişikliğine karşı çiftçi davranışları: Isparta ili örneği. SDÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(2), 51-58.
• IPCC (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change.
• Kızılaslan, N., Özkan, B., & Savaş, B. (2020). Tarımsal yayım faaliyetlerinde çiftçilerin eğitimi ve bilgiye erişimi. Tarım Bilimleri Dergisi, 26(3), 367-374.
• Maddison, D. (2007). The perception of and adaptation to climate change in Africa. World Bank Policy Research Working Paper No. 4308.
• Nelson, G. C., et al. (2010). Climate change: Impact on agriculture and costs of adaptation. IFPRI
• Özçatalbaş, O., Boz, I., & Karli, B. (2017). Tarımda yaş faktörünün yeniliklerin benimsenmesine etkisi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 30(1), 11-18.
• Özdemir, F. N., & Aksoy, A. (2022). Kuraklığın Erzurum tarımına etkisi. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 9(1), 132-140. https://doi.org/10.30910/turkjans.1019394
• Öztürk, K. (2002). Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1).
• Şahin, M. (2019). Kırsal alanda sosyal güvenlik sorunları ve çözüm önerileri. Sosyal Politika Araştırmaları Dergisi, 1(2), 88-101.
• Türkeş, M. (2012). Türkiye'de iklim değişikliği, etkileri ve uyum stratejileri. İstanbul Politikalar Merkezi Raporları. Wooldridge, J. M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data (2nd ed.). MIT Press.
• Yamane, T. (2010). Statistics: An Introductory Analysis (2nd ed.). Harper and Row.
• Yılmaz, M., & Akcaoğlu, H. (2021). Çiftçilerin iklim değişikliği algısı ve tarımsal adaptasyon eğilimleri üzerine bir araştırma. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 36(1), 120–128.