Main Causes of Calf Mortality and Preventive Measures

Öz

Breeding healthy calves is an important factor affecting the sustainability and profitability of cattle farming. Calf deaths occurring in the initial period result in both economic and genetic losses. Every year, between 900,000 and 1 million calves die in Turkey. This situation is a significant problem that negatively affects the productivity of the country's livestock sector. Main causes of calf mortality have been examined, focusing on factors occurring during the pre-birth, birth, and post-birth periods. Prenatal deaths are usually caused by metabolic disorders, genetic diseases, and infections in the mother. Deaths occurring during birth are due to physiological causes such as difficult delivery and narrow birth canal; postnatal deaths are mainly caused by neonatal diarrhea, respiratory tract infections, sepsis, and nutritional deficiencies. The effects of environmental and management factors were also considered, and the impact of housing conditions, cleanliness and hygiene, caretaker training, and vaccination strategies on calf mortality was discussed. As a result of reducing calf mortality in Turkey, it will make significant contributions to increasing economic efficiency and farmer income in businesses and ensuring sustainability. Over half of calf deaths are caused by diarrhea. Diarrhea observed in newborn calves remains a serious health problem today due to its multifactorial etiology. This situation causes high morbidity and mortality rates in cattle breeding worldwide and leads to serious economic losses. The clinical symptoms of diarrhea cases seen in newborn calves may vary depending on the calf's age, immune status, the virulence of the infectious agent, and interactions with environmental factors. In this study, cases of diarrhea, one of the main factors causing calf deaths, were examined under a separate heading, and the general causes of death and possible measures were evaluated using a holistic approach.

Anahtar Kelimeler

• Calf mortality
• immunity
• Calf diarrhea
• diseases
• herd management

Buzağı Ölümlerinin Başlıca Nedenleri ve Alınabilecek Önlemler

Öz

Sağlıklı buzağı yetiştirme, sığır yetiştiriciliğinin sürdürülebilirliği ve kârlılığını etkileyen önemli bir faktördür. Erken dönemde yaşanan buzağı ölümleri hem ekonomik hem de genetik kayıplara yol açmaktadır. Türkiye'de her yıl yaklaşık 900 bin ile 1 milyon baş arasında buzağı ölümü meydana gelmektedir. Bu durum, ülkenin hayvancılık sektörünün verimliliğini olumsuz etkileyen önemli bir sorundur. Buzağı ölümlerinin başlıca nedenleri, doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası dönemde yaşanan faktörlerin üzerinde durulmuştur. Doğum öncesindeki ölümler, genellikle annede meydana gelen metabolik bozukluklar, genetik hastalıklar ve enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Doğum sırasında meydana gelen ölümler, zor doğum ve doğum kanalının dar olması gibi fizyolojik sebeplerle gerçekleşirken; doğum sonrası ölümler, özellikle neonatal ishal, solunum yolu enfeksiyonları, septisemi ve beslenme eksikliklerinden kaynaklanmaktadır. Çevresel ve yönetimsel faktörlerin etkisi de göz önünde bulundurulmuş, barınak koşullarının, temizlik ve hijyenin, bakıcı eğitiminin, aşılama stratejilerinin buzağı ölümlerine etkileri tartışılmıştır. Türkiye’de buzağı ölümlerinin azaltılması sonucu, işletmelerde ekonomik verimliliğin ve çiftçi gelirlerinin artmasına ve sürdürülebilirliğin sağlanması bakımından büyük katkılar sağlayacaktır. Buzağı ölümlerinin yarıdan fazlası ishal nedeniyle meydana gelmektedir. Yenidoğan buzağılarda görülen ishaller, çok etmenli etiyolojisi nedeniyle günümüzde hâlen ciddi bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Bu durum, tüm dünyada sığır yetiştiriciliği açısından yüksek morbidite ve mortalite oranlarına neden olmakta ve ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Yenidoğan buzağılarda görülen ishal vakalarının klinik semptomları; buzağının yaşı, bağışıklık durumu, enfeksiyöz etkenin virulansı ve çevresel faktörlerle olan etkileşimine bağlı olarak farklılık gösterebilmektedir. Bu çalışmada, buzağı ölümlerine neden olan başlıca etkenlerden biri olan ishal vakaları ayrı bir başlık altında

Anahtar Kelimeler

• buzağı ölümleri
• bağışıklık
• buzağı ishalleri
• hastalıklar
• sürü yönetimi

Kaynakça

1. Akyüz, E., Naseri, A., Erkılıç, E. E., Makav, M., Uzlu, E., Kırmızıgül, A. H., & Gökce, G. (2017). Neonatal buzağı ishalleri ve sepsis. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(2), 181-191.
2. Anonim. (2024). Türkiye İstatistik Kurumu, Hayvancılık İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1
3. Anonim. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu, Dış Ticaret İstatistikleri Ara Malı İthalatı. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr
4. Arda, M. (1988). Neonatal buzağılarda ishaller ve neonatal bağışıklık. Etlik Veteriner Mikrobiyoloji Dergisi, 6(2), 143-166.
5. Azkur, A. K., & Aksoy, E. (2018). Buzağı hastalıklarında koruyucu önlemler. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58(3), 56-63.
6. Bayram, B., Topal, M., Aksakal, V., & Önk, K. (2016). Investigate the effects of non-genetic factors calving difficulty and stillbirth rate in holstein friesian cattle using the CHAID analysis. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 21(5), 645-652.
7. Bayram, B., & Akbulut, Ö. (2022). Esmer ve siyah alaca buzağılarda süt içme süresi ve miktarının bazı büyüme ve gelişme özelliklerine etkisi. Bahri Dağdaş Hayvancılık Araştırma Dergisi, 11(2), 94-102.
8. Bleul, U. (2011). Risk factors and rates of perinatal and postnatal mortality in cattle in Switzerland. Livestock Science, 135, 257-264.

9. Demir, P. A., Aydın, E., & Ayvazoğlu, C. (2019). Estimation of the economic losses related to calf mortalities Kars province, in Turkey. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 25(3), 283-290.
10. Emir, F., & Bayram, B. (2024). Neonatal simental buzağılara uygulanan ticari esansiyel yağ karışımının büyüme, gelişme ve sağlık parametreleri üzerine etkisi. Türk Tarım-Gıda Bilimi ve Teknolojisi Dergisi, 12(4), 675-681.
11. Erdem, H., Çiftci, E., Işık, K., Yorgancılar, M. Ü., & Yaralı, C. (2021). Buzağı Kayıplarının Önlenmesinde Buzağı Sağlığı ve Yetiştiriciliği (Genişletilmiş 2.Baskı). Ankara, Türkiye: Akademisyen Kitabevi.
12. Göncü, S. (2020). Sığırcılık. Ankara, Türkiye: Akademisyen Kitabevi. ISBN: 978-625-7679-30-5.
13. Güneş, V. (2018). Buzağı solunum sistemi hastalıkları. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58(3), 35-40.
14. Günlü, A. (2020). Buzağı kayıpları ve buzağı hastalıklarının ekonomik değerlendirilmesi. In Erdem, H., Çiftci, E., Işık, K., Yorgancılar, M. Ü., & Yaralı, C. (Eds.) Buzağı kayıplarının önlenmesinde buzağı sağlığı ve yetiştiriciliği (pp. 139-144). T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı.
15. Karslı, M. A., & Evci, Ş. (2018). Buzağı kayıplarının önlenmesinde inek ve buzağı beslemesinin önemi. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58(3), 23-34.
16. Kaygısız, A., Tapkı, İ., & Daş, Ö. (2022). Kahramanmaraş ili Andırın ilçesinde faaliyet gösteren sığırcılık işletmelerinde buzağı yetiştirme teknikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(3), 1857-1870.
17. Kaygısız, A., Aydın, R., & Özdemir, C. Y. (2023). Gümüşhane ili Torul ilçesi süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı yetiştirme ile ilgili yönetimsel uygulamalar. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(1), 713-725.
18. Kaylan, V., Yılmaz, İ., & Yanar, M. (2019). Iğdır ilinde süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı yetiştirme üzerine bir araştırma. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 22(Ek Sayı-1), 169-178.
19. Kozat, S. (2019). Yenidoğan buzağılarda kolostrum yönetiminin önemi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 14(3), 343-353.
20. Küçükoflaz, M., & Sarıözkan, S. (2023). Entansif süt sığırcılığında buzağı hastalıkları ve ölümlerine bağlı ekonomik kayıpların belirlenmesi. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 20(2), 94-103.
21. Önal, A. R., & Macit, O. (2024). Tekirdağ ili süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı ölümlerinin araştırılması. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(4), 1069-1074.
22. Özdemir, V. F, Yanar, M., Bayram, B., Koçyiğit, R., Ergün, O. F., Aydın, R., Diler, A., & Şat, O. (2023). Erzurum ili Aşkale ilçesi sığırcılık işletmelerinde buzağı yetiştirme uygulamaları. Akademik Ziraat Dergisi, 12(2), 279-288.
23. Rice, J. A., Carrasco-Medina, L., Hodgins, D. C., & Shewen, P. E. (2007). Mannheimia haemolytica and bovine respiratory disease. Animal health research reviews, 8(2), 117-128.
24. Sert, F., & Açık, İ. P. (2020). Yeni doğan buzağıların beslenmesinde ağız sütünün önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(2), 193-198.
25. Srikumaran, S., Kelling, C. L., & Ambagala, A. (2007). Immune evasion by pathogens of bovine respiratory disease complex. Animal Health Research Reviews, 8(2), 215-229.
26. Şahal, M., Terzi, O. S., Ceylan, E., & Kara, E. (2018). Buzağı ishalleri ve korunma yöntemleri. Lalahan Hayvancılık Enstitüsü Dergisi, 58(3), 41-49.
27. Şahin, T., & Karadağoğlu, Ö. (2015). Neonatal dönemde görülen buzağı ishallerinde klinik besleme. Turkiye Klinikleri Animal Nutrition and Nutritional Diseases-Special Topics, 1(3), 67-74.
28. Tüzemen, N., & Yanar, M. (2013). Buzağı Yetiştirme Teknikleri. Düzeltilmiş Dördüncü Baskı. Erzurum, Türkiye: Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları Ders Yayınları No:232.
29. Yanar, K. E. (2022). Yenidoğan buzağı ishallerinin nedenleri, tedavileri ve korunma yöntemleri. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 1(1), 54-59.
30. Yavuz, T. S. (2020). Çiftlik Hayvanlarında İshaller (1. Baskı). İzmir, Türkiye: Egeus Matbaacılık.
31. Zor, A. (2019). Konya ili süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı kayıplarının analizi (Tez No: 600859). [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi].