Morkaraman Koyunlarında Doğum Tipinin Plasenta Özelliklerine Etkisi

Öz

Plasenta, ana ve fetüs arasında besin ve oksijen transferini sağlayarak fetal büyümeyi ve yenidoğan performansını düzenlemede merkezi bir rol oynar. Koyunlarda doğum tipi, plasenta gelişimi ve verimliliğinin önemli bir belirleyicisidir. Bu çalışma, Morkaraman koyunlarında doğum tipinin (tekiz ve ikiz) plasenta özellikleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Aynı koşullarda yetiştirilen toplam 24 Morkaraman koyunu çalışmaya dahil edilmiştir; bunlardan 12'si tekiz , 12'si ikiz kuzu doğurmuştur. Plasenta alanı (PA), plasenta ağırlığı (PW) ve plasenta verimliliği (PE) (doğum ağırlığı/plasenta ağırlığı; BW/PW) doğumdan hemen sonra kaydedilmiştir. İkiz gebeliklerin, tekiz gebeliklere kıyasla önemli ölçüde daha büyük plasenta alanı ve plasenta ağırlığı ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. (P<0,001). Ayrıca, plasenta verimliliği ikiz doğumlarda daha yüksekti, bu da artan fetal talebe yanıt olarak plasentanın işlevsel adaptasyonunun arttığını göstermektedir. Bu bulgular, doğum tipinin Morkaraman koyunlarında plasenta morfolojisi ve verimliliğini önemli ölçüde etkilediğini göstermekte ve plasentanın yoğun yönetim koşulları altında çoklu gebeliklere adaptasyon kapasitesini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Morkaraman
• Doğum Tipi
• Plasenta
• Üreme

Effect of Birth Type on Placental Characteristics in Morkaraman Sheep

Öz

The placenta plays a central role in regulating fetal growth and neonatal performance by mediating nutrient and oxygen transfer between the dam and the fetus. In sheep, birth type is a major determinant of placental development and efficiency. This study aimed to evaluate the effect of birth type (single vs. and twin) on placental characteristics in Morkaraman sheep. A total of 24 Morkaraman ewes managed under uniform conditions were included, of which 12 delivered single lambs and 12 delivered twin lambs. Placental area (PA), placental weight (PW), and placental efficiency (PE) (birth weight/placental weight; BW/PW) were recorded immediately after parturition. Twin pregnancies were associated with significantly greater placental area and placental weight compared to single pregnancies (P<0.001). Moreover, placental efficiency was higher in twin births, indicating enhanced functional adaptation of the placenta in response to increased fetal demand. These findings demonstrate that birth type markedly influences placental morphology and efficiency in Morkaraman sheep and underscore the capacity of the placenta to adapt to multiple pregnancies under extensive management conditions.

Anahtar Kelimeler

• Birth type
• Morkaraman
• Placenta
• Reproduction

Kaynakça

1. Ayağ, B. S. (2009). Keçilerde gebeliğin son dönemindeki farklı besleme koşullarının plasenta özelliklerine ve yeni doğanlara etkisi. (Thesis No: 259352). [Master’s Thesis, Onsekiz Mart University].
2. Bağcı, V. (2021). Tahirova kuzularında prenatal çevre belirteçleri ve postnatal özellikler. (Thesis No: 664809). [Master’s Thesis, Onsekiz Mart University].
3. Dağdelen, U., & Esenbuğa, N. (2025). Association of GH/HaeIII polymorphism with growth and developmental traits of Morkaraman sheep. Archives Animal Breeding, 68(3), 575–587. https://doi.org/10.5194/aab-68-575-2025
4. Esenbuğa, N., & Dayıoğlu, H. (2002). İvesi ve Morkaraman kuzularının büyüme ve gelişme özelliklerine kimi çevre faktörlerinin etkileri. Türk Veteriner ve Hayvancılık Dergisi, 26, 145–150.
5. Kandemir, Ç., Akkaya, F., Taşkın, T., & Kandemir, B. N. (2021). Investigation of relationships between placental characteristics and kid birth weight in goats. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 45(3), 580–587. https://doi.org/10.3906/vet-2101-60
6. Kayalık, M. Ş. (2010). Tüm yönleriyle Morkaraman koyunları. (Thesis No: 234010). [Master’s Thesis, Yüzüncü Yıl University].
7. Konyalı, A., Tölü, C., & Savaş, T. (2004). Bazı doğum özelliklerinin oğlaklarda büyüme üzerine etkileri. IV. Ulusal Zootekni Kongresi Bildirileri, Isparta, Türkiye.
8. Konyalı, A., Tölü, C., Daş, G., & Savaş, T. (2006). Birth and neonatal behaviour and their effects on growth of Turkish Saanen kids. Züchtungskunde, 78(3), 230–240.

9. Konyalı, A., Tölü, C., Daş, G., & Savaş, T. (2007). Factors affecting placental traits and relationships of placental traits with neonatal behavior in goats. Animal Reproduction Science, 97(3–4), 387–394. https://doi.org/10.1016/j.anireprosci.2006.12.006
10. Konyalı, A., Tölü, C., Ayağ, B. S., & Akbağ, H. I. (2011). Observations on hand-mating behaviors and selected physiological and hematological parameters in Turkish dairy goats. Animal Science Journal, 82(2), 251–258. https://doi.org/10.1111/j.1740-0929.2010 .00832.x
11. Lacroix, M. C., Bolifraud, P., Durieux, D., Pauloin, A., Vidaud, M., & Kann, G. (2002). Placental growth hormone and lactogen production by perifused ovine placental explants: Regulation by growth hormone-releasing hormone and glucose. Biology of Reproduction, 66, 555–561. https://doi.org/10.1095/biolreprod66.2 .555
12. Özyürek, S., & Turkyilmaz, D. (2020). Determination of relationships between placental characteristics and birth weight in Morkaraman sheep. Archives of Animal Breeding, 63, 39–44. https://doi.org/10.5194/aab-63-39-2020
13. Şen, U., & Kaya, Ö. (2022). Placental traits, and plasma concentration and placental mRNA expression of IGF-I in Bafra sheep breed with different birth type. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 37(2), 361–372. https://doi.org/10.7161/omuanajas.2022.1047376
14. Turkyilmaz, D., & Esenbuga, N. (2019). Increasing the productivity of Morkaraman sheep through crossbreeding with prolific Romanov sheep under semi-intensive production systems. South African Journal of Animal Science, 49(1), 185-191.
15. Turkyilmaz, D., & Esenbuga, N. (2022). Improving the functional value of meat quality by feeding with protected fat supplementation in Morkaraman lambs. Archives of Animal Nutrition, 76(2), 145–158. https://doi.org/10.1080/1745039X.2022.2032694
16. Yaprak, M. (1997). Kesimden altı hafta önce farklı rasyonlarla entansif besiye alınan Morkaraman ve Tuj kuzularının besi performansı, kesim, karkas ve duyusal özellikleri. (Thesis No: 58529). [PhD Thesis, Atatürk University].