Aksaray İli Eskil İlçesinde Bulunan Özel Bir İşletmede Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırların Bazı Verim Özelliklerine Ait Fenotipik Parametre Tahminleri

Öz

Bu çalışmada, Aksaray ili Eskil İlçesinde özel bir işletmede yetiştirilen süt sığırlarının süt ve döl verimleriyle ilgili bazı özelliklerin fenotipik parametreleri hesaplanmıştır. İncelenen özelliklere ait en küçük kareler ortalamaları Laktasyon Süt verimi (LSV), Laktasyon Süresi (LS), İlk Damızlıkta Kullanma Yaşı (İDKY), İlk Buzağılama Yaşı (İBY), Servis Periyodu (SP), Gebelik Başına Tohumlama Sayısı (GBTS), Buzağılama Aralığı (BA) ve Gebelik Süresi (GS) için sırasıyla; 7524,40±979,41 kg, 394,40±118,33 gün, 454,76±52,16 gün, 753,510±56,77 gün, 176,09±119,17 gün, 1,567±0,908 adet, 446,958±11,18 gün, 274,228±25,56 gün olarak hesaplanmıştır. Çalışmada laktasyon süt verimine; yıl (p=,000) ve laktasyon sırası (p=,000), ilk damızlıkta kullanma yaşına; buzağılama mevsimi (p=,011), gebelik başına tohumlama sayısına; buzağılama mevsimi (p=,0088), laktasyon süresine; yıl (p=,000) faktörlerinin etkileri önemli bulunurken, buzağılama aralığına, gebelik süresine, ilk buzağılama yaşına, servis periyoduna faktörlerin etkileri önemsiz bulunmuştur. Sonuç olarak, incelenen işletmede döl verimi ile ilgili özellikler ideal değerlerden yüksek bulunmuş olup, işletmenin döl verimi ile ilgili önlemler alması gerektiği sonucuna varılmıştır. Döl veriminin düzeltilmesiyle süt verim özelliklerinin de istenen seviyelere ulaşacağı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın en önemli bulgusu, işletmede süt veriminden çok döl verim performansının iyileştirilmesi gereken temel alan olduğunu ortaya koymasıdır. Bu yönüyle araştırma, işletmeye özgü sorunların belirlenmesine katkı sağlamış ve benzer işletmelerde uygulanacak sürü yönetimi ile ıslah programlarına bilimsel veri sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Siyah Alaca
• Döl verim özellikleri
• Süt verim özellikleri

Phenotypic Parameter Estimates of Some Yield Traits of Holstein-Friesian Cattles Raised in a Private Farm in Eskil District of Aksaray Province

Öz

In this study, phenotypic parameters of some traits related to milk and reproduction yields of dairy cattle raised in a private farm in Eskil District of Aksaray province were calculated. Lactation Milk Yield (LMY), Lactation Period (LP), First Breeding Age (FBA), First Calving Age (FCA), Service Period (SP), Number of Insemination Per Conception (NIPC), Calving Interval (CI) and Gestation Period (GP) averages were determined as: 7524.40±979.41 kg, 394.40±118.33 day, 454.76±52.16 day, 753.510±56.77 day, 176.09 + 119.17 day, 1.567±0.908 pieces, 446.958±11.18 day and 274.228±25.56 day, respectively. In the study, for lactation milk yield; year (p=.000) and lactation order (p=.000), age at first breeding; calving season (p=.0011), number of insemination per conception; calving season (p=.0088) to lactation period; while the effects of year (p=.000) factors were found to be significant, the effects of factors on calving interval, gestation period, age at first calving and service period were found to be insignificant. In conclusion, the reproductive performance traits of the investigated herd were found to be above the ideal values, indicating that greater emphasis should be placed on management practices aimed at improving reproductive performance. The most significant finding of this study is that reproductive performance, rather than milk yield, represents the primary area requiring improvement in the herd. Therefore, the study has contributed to the identification of herd-specific reproductive problems and provides scientific evidence to support herd management and breeding programs in similar dairy cattle enterprises.

Anahtar Kelimeler

• Holstein
• Fertility traits
• Milk yield traits

Kaynakça

1. Akkaş, Ö. & Şahin, E. (2008). Holştayn ırkı Sığırlarda Bazı Verim Özellikleri. Kocatepe Veterinary Journal, 1(1), 25-32.
2. Aktaş, T. & Bakır, G. (2011). Konuklar Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Esmer Sığırların Döl Verim Özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42 (1), 19-26.
3. Anonim, (2025). Tarım ve Orman Bakanlığı. Aksaray Tarımsal Yatırım Rehberi. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü.
4. Arslan, S., & Çak, B. (2012). Yozgat İli Boğazlıyan İlçesinde Özel Bir İşletmede Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırların Döl Verimi Özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 23(2), 83-87.
5. Bilgiç, N., & Deniz, A. (2005). Polatlı Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca İneklerde Bazı Süt Verim Özellikleri, Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences. 19(36), 116-119.
6. Boztepe, S., Aytekin, İ., & Zülkadir, U. (2015). Süt Sığırcılığı. Selçuk Üniversitesi Basım Evi. Duncan, D. B. (1955). Multiple range and multiple F tests. Biometrics, 11(1), 1-42.
7. Erdem, H., Atasever, S., & Ertuğrul, K. (2007). Gökhöyük Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırların Süt ve Döl Verim Özellikleri 1. Süt Verim özellikleri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 22 (1), 41-46.
8. FAO. (2023). Contribution of terrestrial animal source food to healthy diets for improved nutrition and health outcomes. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/cc0946en/cc0946en.pdf

9. Genç, S., & Soysal, M.İ. (2018). Türkiye Siyah Alaca Sığır Populasyonlarında Süt ve Döl Verimi. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 15(1),76-85.
10. Göncü, S., Gökçe, G., & Erez, İ. (2018). Erken Sütten Kesim Uygulamasının Holştayn Düvelerde Süt ve Döl Verim Özelliklerine Etkileri. Çukurova Tarım Gıda Bilimleri Dergisi, 33(1), 87-93.
11. Güngör, S., & Zülkadir, U. (2019). Siyah Alaca Sığırlarda Bazı Verim Özelliklerine Ait Parametre Tahminleri. II: Süt Verim Özellikleri. Bahri Dağdaş Hayvancılık Araştırma Dergisi, 8 (2), 89-95.
12. Harvey, W. R. (1987). Least-squares analysis of data with unequal subclass numbers (ARS-20-8). Agricultural Research Service, U.S. Department of Agriculture.
13. Jarhaji, O.H.Q., & Zülkadir, U. (2019). Konya İlinde Özel Bir İşletmede Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırların Bazı Süt Verim Özelliklerine Ait Fenotipik Parametre Tahminleri. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 22 (Ek Sayı 1), 162-168.
14. Karakule, S., & Tüzümen, N. (2020). Devrekâni Damızlık Sığır Yetiştiriciliği Birliğine Üye İşletmelerde Bazı Döl Verimi Özelliklerinin İncelenmesi. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 3 (2), 120-133.
15. Koçak, S., Yüceer, B., Uğurlu, M., & Özbeyaz, C. (2007). Bala Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Holştayn İneklerde Bazı Verim Özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 47 (1), 9-14.
16. O Okumuş, A., & Kaygısız, A. (2010). Siyah Alaca Sığırlarda Akrabalı Yetiştirmenin Süt ve Döl Verim Özellikleri ile Đlişkileri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 13(2), 30-38. https://izlik.org/JA23WR96MU
17. Özçakır, A., & Bakır, G. (2011). Milk Yield and Reproduction Characteritics of Holstein Friesian Cattle Raised in Tahirova Agricultural Facility. 2. Reproduction Chara. Research in Agricultural Sciences, 34(3), 223-228. https://izlik.org/JA48RZ88HY
18. Özkök, H., & Uğur, F. (2011). Türkiye’ de Yetiştirilen Esmer ve Siyah Alaca Sığırlarda Süt Verimi, İlk Buzağılama Yaşı ve Servis Periyodu. A Research in Agricultural Sciences, 38(2), 143-149. https://izlik.org/JA62MS35HP
19. Sarar A.D., & Tapkı. İ. (2017). Türkiye’de Yetiştirilen Holştayn İneklerde Süt Verim Özelliklerine Ait Fenotipik ve Genotipik Parametre Tahminleri. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 1243-1249.
20. Sehar, Ö., & Özbeyaz, C. (2016). Orta Anadoludaki Bir İşletmede Holştayn Irkı Sığırlarda Bazı Verim Özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 45(1). https://izlik.org/JA77UY29HN
21. Şahin, A., & Ulutaş, Z. (2010). Polatlı Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca İneklerde Süt ve Döl Verim Özellikleri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 25(3), 202-212.
22. Tankal, M., & Tüzemen, N. (2022). Gökkale Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırların Süt ve Döl Verimi Özellikleri. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 1 (2), 14-22.
23. Torgut, E., Annayev, S., Örmeci Kart, M. Ç., & Türkekul, B. (2019). Süt Sığırcılığı Yapan İşletmelerin Genel Özelliklerinin Belirlenmesi: İzmir İli Ödemiş ve Tire İlçeleri Örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 25(1), 87-95. https://doi.org/10.24181/tarekoder.557711
24. Tuna, Y. T., Gürcan, E. K., & Savaş, T. (2007). Sarımsaklı Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah-Alaca Irkı Süt Sığırlarının Döl Verim Özellikleri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(3), 347-357.