EN
TR
Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri
Öz
Uzay araştırmalarının günümüzde özel şirketlere de açılması uluslararası kamuoyunun gündemini her geçen gün daha fazla işgal etmekte ve bu konu ile ilgili tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Daha önce tamamıyla devletlerin kontrolündeki bir alan olan uzay araştırmalarında, uydu iletişim hizmetleri, uydu fırlatma, uzaktan algılama, uydu fotoğrafçılığı, TV yayıncılığı, navigasyon ve hava durumu tahmini gibi hizmet alanlarında özel şirketler de faaliyet göstermektedir. Her geçen gün daha fazla gündeme gelen tartışma beraberinde uzay kaynaklarının kullanımı, uzayda madencilik, uzayda mülkiyet hakkı, gökcisimleri ve bunların kaynakları üzerinde egemenlik tesisi gibi bir dizi tartışmayı da beraberinde getirmektedir. Özel şirketlerin bu sayılan faaliyet alanlarına ve bu konu ile ilgili tartışmalara uzay kaynaklarının kullanımı da eklenmiştir. Bu alanda gelişmekte olan hukuk normlarının kurucu metni olan 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması, uzayda egemenlik iddiası ve mülkiyet hakkı tesisine yasak getirmiş ve olası ilhak girişimlerinin gerginliğe yol açmasının önüne geçmek için uzayın insanlığın ortak mirası olduğu iddiasını ortaya atmıştır. Soğuk Savaş döneminde uluslararası ilişkilerde nispeten istikrar sağlayan bu söylem günümüzde gelişen teknoloji ve artan talepler ve uzayın sunduğu potansiyeller sebebiyle hızla hükümsüz kalmaya doğru gitmektedir. Bu çalışmada bu konulara değinilecek ve insanlığın ortak mirası söylemi ve temelini 5 antlaşmanın oluşturduğu uzay hukukunun gerek devletlerin gerekse de gerçek ve tüzel kişilerin uzayda, uzay kaynaklarında mülkiyet ve egemenlik hakkı tesisi iddialarının durumu konusunda bir tartışma yürütülecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adolph, J. (2006). The recent boom in private space development and the necessity of an international framework embracing private property rights to encourage investment. The International Lawyer, 40(4), s. 961-985.
- Bell, J., & Mitton, J. (Eds.) (2002). Asteroid Rendezvous: NEAR Shoemaker's Adventures at Eros. New York: Cambridge University Press.
- Brown, D., Cantillo, L., & Webster, G. (2015). NASA Confirms Evidence that Liquid Water Flows on Today’s Mars. NASA. Ekim 29, 2024 tarihinde https://www.nasa.gov/news-release/nasa-confirms-evidence-that-liquid-water-flows-on-todays-mars/ adresinden alındı.
- Chaben, J. B. (2020). Extending humanity’s reach. Journal of Strategic Security, 13(3), s. 75-98.
- Cheng, A. F. (1997). Near Earth Asteroid Rendezvous: Mission Overview. C. T Russell (Dü) içinde, The Near Earth Asteroid Rendezvous Mission (s. 3-29). Dordrecht: Springer.
- Cheng, B. (1997). Studies in International Space Law. Oxford: Clarendon Press.
- Christol, C. (1982). The Modern International Law of Outer Space. New York, NY: Pergamon Press.
- Christol, C. Q. (1984). Article 2 of the 1967 principles treaty revisited. Annals Air & Space Law, 9, s. 217-265.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uzay, Denizcilik ve Havacılık Hukuku, Siyaset Bilimi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
27 Şubat 2025
Yayımlanma Tarihi
28 Şubat 2025
Gönderilme Tarihi
4 Aralık 2024
Kabul Tarihi
31 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 1
APA
Kıllıoğlu, M. E. (2025). Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 5(1), 35-47. https://doi.org/10.52995/jass.1596314
AMA
1.Kıllıoğlu ME. Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri. JASS. 2025;5(1):35-47. doi:10.52995/jass.1596314
Chicago
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. 2025. “Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 5 (1): 35-47. https://doi.org/10.52995/jass.1596314.
EndNote
Kıllıoğlu ME (01 Şubat 2025) Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 5 1 35–47.
IEEE
[1]M. E. Kıllıoğlu, “Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri”, JASS, c. 5, sy 1, ss. 35–47, Şub. 2025, doi: 10.52995/jass.1596314.
ISNAD
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. “Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 5/1 (01 Şubat 2025): 35-47. https://doi.org/10.52995/jass.1596314.
JAMA
1.Kıllıoğlu ME. Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri. JASS. 2025;5:35–47.
MLA
Kıllıoğlu, Mehmet Erkan. “Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Şubat 2025, ss. 35-47, doi:10.52995/jass.1596314.
Vancouver
1.Mehmet Erkan Kıllıoğlu. Uzay kaynaklarının kullanımının hukuki ve ekonomik etkileri. JASS. 01 Şubat 2025;5(1):35-47. doi:10.52995/jass.1596314