TR
EN
Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi
Öz
Bu çalışma, 2017 ile 2024 yılları arasında Avrupa merkezli borsada işlem gören 12 havayolu işletmesinden elde edilen panel verilerini (N=96) kullanarak, Avrupa havayolu sektöründe Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) performansı ile operasyonel etkinlik arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ölçüm zorluklarını ve sansürlenmiş bağımlı değişkenleri ele almak için, sabit etkiler panel regresyonu, veri zarflama analizi (VZA) ve Tobit regresyonunu birleştiren iki aşamalı bir analitik yaklaşım kullanılmıştır. Bulgular, ESG performansının operasyonel etkinlikte kayda değer bir artışla ilişkili olduğunu göstermektedir. ESG puanındaki 10 puanlık bir artışın, etkinlikte %6,5'lik bir iyileşmeyle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu etki ekonomik açıdan anlamlı olup pandemi döneminde de sürmüş ve yüksek ESG performansına sahip havayolları operasyonel dayanıklılıklarını büyük ölçüde korumuştur (etkinlik düşüşü: %16). Tam hizmet sunan havayollarının (FSC) düşük maliyetli (LCC) rakiplerine kıyasla %15,6 daha düşük etkinlikle çalıştığı bulgusu, iş modelinin temel bir etkinlik belirleyicisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, paydaş teorisi ve kaynak temelli görüşle uyumlu olarak ESG yatırımlarının bir maliyet kalemi değil, operasyonel etkinliği pekiştiren stratejik bir araç olduğunu göstermektedir. Bulgular, ESG yatırımlarının yalnızca uyum maliyeti değil, operasyonel performansı artıran stratejik girişimler olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Söz konusu değildir.
Etik Beyan
Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.
Kaynakça
- Abdi, Y., Li, X., & Càmara-Turull, X. (2022). Exploring the impact of sustainability (ESG) disclosure on firm value and financial performance (FP) in airline industry: the moderating role of size and age. Environment, Development and Sustainability, 24(4), 5052–5079. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01649-w
- AEGEAN. Faaliyet Raporları. 01.12.2025 tarihinde https://en.about.aegeanair.com/investor-relations/annual-reports-information-bulletins/ adresinden erişilmiştir.
- Aeroflot. Faaliyet Raporları. 01.12.2025 tarihinde https://ir.aeroflot.com/en/reporting/annual-reports/ adresinden erişilmiştir.
- AirFrance. Faaliyet Raporları. 01.12.2025 tarihinde https://www.airfranceklm.com/en/finance/publications/annual-semi-annual-documents adresinden erişilmiştir.
- Albert, J.-F., Gómez-Fernández, N., & Boto-García, D. (2025). Up in the air: How do carbon policy shocks affect air travel? Transport Policy, 168, 54–68. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2025.04.003
- Albuquerque, R., Koskinen, Y., Yang, S., & Zhang, C. (2020). Resiliency of environmental and social stocks: An analysis of the exogenous COVID-19 market crash. The Review of Corporate Finance Studies, 9(3), 593–621. https://doi.org/10.1093/rcfs/cfaa011
- Alsulami, F. (2025). Evaluating financial performance of airline companies through liquidity and debt ratios: An accounting approach. Risks, 13(4), 63. https://doi.org/10.3390/risks13040063
- Arslan, S., & Erdoğan, T. (2025). BİST sürdürülebilirlik endeksi’ndeki imalat işletmelerinde ESG ve finansal performans ilişkisi. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 976–987. https:/izlik.org/JA65NF69PS
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hava Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
15 Ocak 2026
Kabul Tarihi
13 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2
APA
Doğan, M. A. (2026). Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(2), 121-137. https://doi.org/10.52995/jass.1864477
AMA
1.Doğan MA. Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi. JASS. 2026;6(2):121-137. doi:10.52995/jass.1864477
Chicago
Doğan, Murat Ahmet. 2026. “Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (2): 121-37. https://doi.org/10.52995/jass.1864477.
EndNote
Doğan MA (01 Ağustos 2026) Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 2 121–137.
IEEE
[1]M. A. Doğan, “Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi”, JASS, c. 6, sy 2, ss. 121–137, Ağu. 2026, doi: 10.52995/jass.1864477.
ISNAD
Doğan, Murat Ahmet. “Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2026): 121-137. https://doi.org/10.52995/jass.1864477.
JAMA
1.Doğan MA. Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi. JASS. 2026;6:121–137.
MLA
Doğan, Murat Ahmet. “Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2026, ss. 121-37, doi:10.52995/jass.1864477.
Vancouver
1.Murat Ahmet Doğan. Avrupa havayolu işletmelerinde ESG performansı ve operasyonel etkinlik: İki aşamalı VZA-Tobit analizi. JASS. 01 Ağustos 2026;6(2):121-37. doi:10.52995/jass.1864477