Araştırma Makalesi

Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi

Cilt: 6 Sayı: 2 31 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi

Öz

Ulaştırma sektörü küresel karbon emisyonunun önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Özellikle havacılık alanında sektörün yıllık büyüme oranı, fosil yakıt bağımlılığı gibi faktörler nedeniyle karbon emisyon değerleri artmaya devam etmektedir. Bu nedenle havayolu firmalarının karbon ayak izlerine ait açıklama yapmaları ve paydaşlarına bilgi vermeleri beklenmektedir. Bu çalışmada uluslararası ölçekte piyasa değeri en yüksek 50 havayolu firmasının 2020–2024 dönemlerine ait finansal ve finansal olmayan raporlarında yer alan karbon açıklamaları içerik analizi yöntemiyle incelemesi amaçlanmıştır. Araştırmada 8 ana tema altında toplam 100 anahtar kelimeden oluşan bir analiz sözlüğü kullanılmıştır. Analizde 250 firma-yıl gözlemi için 86.000 sayfadan fazla rapor Python programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre farklı ülkelerdeki havayolu firmalarının raporlarında karbonla ilişkili anahtar kelimelerin kullanım sıklığı homojen değildir. İçerik analiz sonuçlarına göre anahtar kelime sıklıkları çoğunlukla temel karbon kavramları, sera gazı emisyonları ve havacılığa özgü karbonsuzlaştırma uygulamaları temalarında yoğunlaşmaktadır. Buna karşılık karbon açıklama ve raporlama, düzenleyici çerçeveler ve karbon piyasaları temalarındaki anahtar kelimeler raporlarda daha düşük sıklıkta yer almıştır. Ayrıca 2020–2024 döneminde karbonla ilişkili anahtar kelimelerin toplam sıklığında belirgin bir artış eğilimi görülmüştür. Ülke düzeyindeki analizlerde net sıfır hedefi koyan ülkelerde faaliyet gösteren havayolu firmalarının karbon açıklama puanı ve yoğunluk endeksi değerlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışma havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik görünümünü ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Söz konusu değildir.

Etik Beyan

Çalışmanın niteliği gereği etik kurul izni alınmamıştır. Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.

Teşekkür

Söz konusu değildir.

Kaynakça

  1. Akduman, G., & Karahan, G. (2025). Türkiye’de havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik stratejileri: Web sitesi içeriklerinin karşılaştırmalı analizi. International Journal of Arts and Social Studies, 8(14), 35-48. https://izlik.org/JA83HD93HS
  2. Andrejiová, M., Grincova, A., & Marasova, D. (2020). Study of the percentage of greenhouse gas emissions from aviation in the EU-27 countries by applying multiple-criteria statistical methods. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(11). https://doi.org/10.3390/ijerph17113759
  3. Bae Choi, B., Lee, D., & Psaros, J. (2013). An analysis of Australian company carbon emission disclosures. Pacific Accounting Review, 25(1), 58-79. https://doi.org/10.1108/01140581311318968
  4. Baret, M., Lucotte, Y., & Tokpavı, S. (2025). Bridging the gap: Estimating scope 3 emissions at company’s level. International Network for Economic Research(12).
  5. Başar, Ü., & Doğruel, M. (2025). Metinsel veri madenciliği ile Türkiye’deki üniversitelerin sürdürülebilirlik raporlarının değerlendirilmesi. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 18(2), 75-95. https://doi.org/10.20854/bujse.1842519
  6. Baxter, G. (2022). Assessing the carbon footprint and carbon mitigation measures of a major full-service network airline: A case study of Singapore Airlines. International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology, 7(5), 81-107. https://dx.doi.org/10.22161/ijeab.75.9
  7. Bian, S. (2024). A critical review of decarbonization strategies among major U.S. Airlines: Comparison between sustainable aviation fuel and carbon offsets. Frontiers, 3(6), 56-66. doi:10.56397/FMS.2024.12.09
  8. Booth, A., Jager, A., Faulkner, S. D., Winchester, C. C., & Shaw, S. E. (2023). Pharmaceutical company targets and strategies to address climate change: content analysis of public reports from 20 pharmaceutical companies. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 1-18. https://doi.org/10.3390/ijerph20043206

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans, İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

27 Mart 2026

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Garip, O. (2026). Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(2), 247-264. https://doi.org/10.52995/jass.1917324
AMA
1.Garip O. Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi. JASS. 2026;6(2):247-264. doi:10.52995/jass.1917324
Chicago
Garip, Okan. 2026. “Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (2): 247-64. https://doi.org/10.52995/jass.1917324.
EndNote
Garip O (01 Ağustos 2026) Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 2 247–264.
IEEE
[1]O. Garip, “Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi”, JASS, c. 6, sy 2, ss. 247–264, Ağu. 2026, doi: 10.52995/jass.1917324.
ISNAD
Garip, Okan. “Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2026): 247-264. https://doi.org/10.52995/jass.1917324.
JAMA
1.Garip O. Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi. JASS. 2026;6:247–264.
MLA
Garip, Okan. “Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2026, ss. 247-64, doi:10.52995/jass.1917324.
Vancouver
1.Okan Garip. Havayolu sektöründe karbon açıklamalarının tematik yapısı: Küresel ölçekte bir içerik analizi. JASS. 01 Ağustos 2026;6(2):247-64. doi:10.52995/jass.1917324