EN
TR
Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi
Öz
Bu araştırmanın amacı, havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyi, doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı arasındaki ilişkileri incelemek ve doğuştan yenilikçilik eğiliminin aleksitimi ile marka bağlılığı arasındaki ilişkide üstlendiği aracı rolü değerlendirmektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın verileri, Türkiye’de havacılık sektöründe görev yapan 390 çalışandan anket yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini kokpit, kabin, yer hizmetleri ve teknik ekip çalışanları oluşturmaktadır. Veri toplama aracında Toronto Aleksitimi Ölçeği, Doğuştan Yenilikçilik Ölçeği ve Marka Bağlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analiziyle, iç tutarlılıkları ise Cronbach alfa katsayılarıyla değerlendirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analiziyle incelenmiş; doğuştan yenilikçilik eğiliminin aracı rolü SPSS PROCESS Macro 4.2 Model 4 kullanılarak 5.000 bootstrap örneklemesi üzerinden test edilmiştir. Bulgular, aleksitimi düzeyi ile doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Doğuştan yenilikçilik eğilimi ile marka bağlılığı arasında ise pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Aracılık analizi, doğuştan yenilikçilik eğilimi üzerinden hesaplanan dolaylı ilişkinin anlamlı olduğunu ve doğrudan ilişkinin de anlamlılığını koruduğunu ortaya koymuştur. Buna göre doğuştan yenilikçilik eğilimi, aleksitimi ile marka bağlılığı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlenmektedir. Ayrıca bazı demografik özellikler bakımından aleksitimi ve doğuştan yenilikçilik düzeylerinde anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Araştırma, havacılık çalışanlarının marka bağlılığının yalnızca pazarlama unsurlarıyla değil, duygusal farkındalık ve yeniliğe açıklık gibi bireysel özelliklerle de ilişkili olduğunu göstermesi bakımından tüketici davranışı literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Söz konusu değildir.
Etik Beyan
Bu araştırma için gerekli etik kurul izni, İstanbul Gelişim Üniversitesi Rektörlüğü Etik Kurul Başkanlığı’ndan alınmıştır. Araştırma, 09.05.2025 tarihli, 2025-07 toplantı numaralı ve 2025-07-30 karar numaralı etik kurul kararı kapsamında yürütülmüştür. Araştırma sürecinde katılımcıların gönüllü katılımı esas alınmış, elde edilen veriler bilimsel araştırma amacıyla ve gizlilik ilkesi doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu makale herhangi bir tez çalışmasından üretilmemiştir. Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.
Teşekkür
Söz konusu değildir.
Kaynakça
- Aaker, D. (1991). Managing brand equity. Free Press.
- Altuntaş, B., & Yıldırım, T. (2025). Examining the impact of consumer ınnovativeness on brand equity components and purchasing behavior: A sem-based field study in the agricultural equipment industry. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 28(4), 1143-1158. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1648719
- Alyar, P. (2026). When brand love is not enough: A conservation–feasibility account of switching under financial constraints. Journal of Brand Management, 1-26. https://doi.org/10.1057/s41262-026-00439-x
- Asif, M., Shao, Z., Sharif, M. N., & Gao, T. (2026). How social influence and innovativeness shape technology perceptions and usage intentions: a TAM extension. BMC Psychology, 14(1), 1-15. https://doi.Org/10.1186/s40359-025-03845-z
- Attié, E., & Meyer-Waarden, L. (2022). The acceptance and usage of smart connected objects according to adoption stages: an enhanced technology acceptance model integrating the diffusion of innovation, uses and gratification and privacy calculus theories. Technological Forecasting and Social Change, 176, 121485. https://doi.org/10.1016/J.TECHFORE.2022.121485
- Bagby, R. M., Parker, J. D. A., & Taylor, G. J. (1994). The twenty-item Toronto alexithymia scale—I. Item selection and cross-validation of the factor structure. Journal of Psychosomatic Research, 38(1), 23-32. https://doi.org/10.1016/0022-3999(94)90005-1
- Barańczuk, U. (2019). The five factor model of personality and alexithymia: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 78, 227-248. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2018.12.005
- Baş, A., & Dölarslan, E. S. (2026). The holistic effect of brand ınnovativeness and value co-creation on the relationship between perceived value, brand trust and brand loyalty. Journal of Creating Value, 12(1), 36-53. https://doi.org/10.1177/23949643261425370
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
24 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2
APA
Keke, M. E. (2026). Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(2), 377-400. https://doi.org/10.52995/jass.1952810
AMA
1.Keke ME. Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi. JASS. 2026;6(2):377-400. doi:10.52995/jass.1952810
Chicago
Keke, Mehmet Emin. 2026. “Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (2): 377-400. https://doi.org/10.52995/jass.1952810.
EndNote
Keke ME (01 Ağustos 2026) Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 2 377–400.
IEEE
[1]M. E. Keke, “Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi”, JASS, c. 6, sy 2, ss. 377–400, Ağu. 2026, doi: 10.52995/jass.1952810.
ISNAD
Keke, Mehmet Emin. “Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2026): 377-400. https://doi.org/10.52995/jass.1952810.
JAMA
1.Keke ME. Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi. JASS. 2026;6:377–400.
MLA
Keke, Mehmet Emin. “Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2026, ss. 377-00, doi:10.52995/jass.1952810.
Vancouver
1.Mehmet Emin Keke. Havacılık çalışanlarında aleksitimi düzeyinin doğuştan yenilikçilik eğilimi ve marka bağlılığı üzerindeki etkisi. JASS. 01 Ağustos 2026;6(2):377-400. doi:10.52995/jass.1952810