Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği

Serdar Kızılcan; Gülten Demiral

doi:10.52995/jass.955267

Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği

Öz

Tükenmişlik, her meslek grubunda ortaya çıkabilecek psikolojik bir rahatsızlık olmakla birlikte özellikle hizmet sektöründe çalışan bireylerde daha sık görülebilmektedir. Havayolu şirketlerinin vitrini durumunda olan kabin ekiplerinin yüz-yüze hizmet vermeleri, emek yoğun çalışmaları, düzenli mesai kavramlarının olmayışı gibi etkenler bir takım sıkıntıları beraberinde getirmektedir. Tükenmişlik sendromunu yaşayan kabin ekibi çalışanlarının uçuşlarına katılmamaları, çalışırken işe odaklanamamaları, yolcuya verilen hizmetin düşük olması şirketler için de maliyet ve imaj kaybına neden olmaktadır. Bu çalışmada; kabin ekiplerinin tükenmişlik düzeylerinin ölçülmesi ve elde edilen sonuçların demografik faktörlere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Verileri elde etmek amacıyla Maslach Tükenmişlik Envanteri kullanılmış ve Antalya’da faaliyet gösteren bir özel havayolu şirketinin kabin ekibi çalışanlarına anket çalışması uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; gençlerin tükenmişlik düzeylerinin daha fazla olduğu, yaş ilerledikçe çalışanların duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve düşük kişisel başarı düzeylerinin azaldığı görülmektedir. Evli olan ve de çocuk sahibi olan işgörenlerin beklenenin aksine tükenmişlik alt boyutları anlamında etkilenmedikleri görülmektedir. Çalışma statüsü ile tükenmişlik alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abacı, Z. K. (2004). Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna Bağlı Saray ve Ayaş Rehabilitasyon Merkezinde Bakıma İhtiyaç Duyan Bireylerin Bakımından Sorumlu Personelin İş Doyumu, Tükenmişlik, Stres ve Depresyon Düzeyleri Açısından Karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı, Ankara.
Ardıç, K. ve Polatcı, S. (2008). Tükenmişlik Sendromu Akademisyenler Üzerinde Bir Uygulama (GOÜ Örneği), Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10 / 2, 69-96
Arpacı, S. ve Özek, Y. (2019). Finans Sektöründe Ekonomik Kaygı ve Tükenmişlik Düzeylerinin Örgütsel Bağlılığa Etkisi, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2, 99-125.
Barutçu, E. ve Serinkan, C. (2008). Günümüzün Önemli Sorunlarından Biri Olarak Tükenmişlik Sendromu ve Denizli’de Yapılan Bir Araştırma, Ege Akademik Bakış Dergisi, 2, 541-561.
Bilgin, N. (2003). Sosyal Psikoloji Sözlüğü. İstanbul: Bağlam.
Brown, T. A. (2006). Confirmatory Factor Analysis for Applied Research. New York: The Guilford
Byme, B. M. (2016). Structural Equation Modeling with AMOS (3rd Edn.), New York
Çağlıyan, Y. (2007). Tükenmişlik Sendromu ve İş Doyumuna Etkisi: Devlet ve Vakıf Üniversitelerine Yönelik Alan Araştırmas., (Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü Çalışma Ekonomisi Anabilim Dalı, Kocaeli.

Demir, A. (1995). Hemşirelerin Tükenmişlik Düzeyleri ve Tükenmişliği Etkileyen Bazı Faktörlerin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi/Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
Garver, M.S., and Mentzer, J.T. (1999). Logistics Research Methods: Employing Structural Equation Modeling to Test for Construct Validity, Journal of Business Logistics, 20(1), 33-57.
Gerbing, D.W., and Anderson, J.C. (1992). Monte Carlo Evaluations of Goodness of Fit Indices for Structural Equation Models, Sociological Methods and Research, 21(2), 132-160.
Gezer, E. Yenel, F. ve Şahin, H. (2009). Öğretim Elemanlarının Tükenmişlik Düzeyleri ile Sosyodemografik Değişkenleri Arasındaki İlişki, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi - The Journal of International Social Research Volume, 2/6, 243-250.
Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (5.Baskı). Ankara: Seçkin.
Gürbüz, S. (2019). AMOS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi. Ankara: Seçkin.
Helvacı, I. ve Turhan, M. (2013). Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi: Silifke’de Görev Yapan Sağlık Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma, İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4, 58-68.
Hu, L-T. and Bentler, P. M. (1998). Fit Indices in Covariance Structure Modeling: Sensitivity to Underparameterized Model Misspecification, Psychological Methods, 3, 424-453.
Iacobucci, D. (2010). Structural Equations Modeling: Fit Indices, Sample Size and Advanced Topics, Journal of Consumer Psychology, 20, 90-98.
Işıkhan, V. (2004). Çalışma Hayatında Stres ve Başa Çıkma Yolları. Ankara: Sandal.
Izgar, H. (2003). Okul Yöneticilerinde Tükenmişlik (2. Baskı). Ankara: Nobel.
İlhan, M. ve Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS Programları Kullanılarak Gerçekleştirilen Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) Analizlerine İlişkin Sonuçların Karşılaştırılması, Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 2, 26-42.
Karacaoğlu, K. ve Çetin, İ. (2015). İş Yükü ve Rol Belirsizliğinin Çalışanların Tükenmişlik Düzeyleri Üzerine Etkisi: Afad Örneği, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 5, 46-69.
Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th Edn.). London: The Guilford
Maslach, C. and Jackson, S. E. (1986). Maslach burnout inventory manual, Palo Alto, Ca: Consulting Psychologist Press.
Örmen, U. (1993). Tükenmişlik Duygusu ve Yöneticiler Üzerinde Bir Uygulama. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Pepe, Ş. (2008). Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi/Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Polatcı, S. (2007). Tükenmişlik Sendromu ve Tükenmişlik Sendromuna Etki Eden Faktörler: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Akademik Personeli Üzerinde Bir Analiz. (Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı, Tokat.
Sürgevil, O. (2006). Çalışma Hayatında Tükenmişlik Sendromu, Tükenmişlikle Mücadele Teknikleri (1.Baskı). Ankara: Nobel.
Torun, A. (1995). Tükenmişlik, Aile Yapısı ve Sosyal Destek İlişkileri Üzerine Bir İnceleme. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü İngilizce İşletme Bölümü Örgütsel Davranış Anabilim Dalı, İstanbul.
Yılmaz, H. ve Karahan, A. (2009). Bireylerin Kişisel Özellikleri Yönünden İş Doyum Düzeylerine Göre Tükenmişlikleri: Afyonkarahisar İlinde Bir Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 197-214.
http://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/pdf/kurumsal/faaliyet/2020.pdf, Erişim Tarihi: 03.02.2021

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serdar Kızılcan ^*
0000-0002-8209-2804
Türkiye

Gülten Demiral
0000-0001-5132-808X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2021

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2021

Kabul Tarihi

11 Ağustos 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 2 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.52995/jass.955267

IZ

https://izlik.org/JA67LW88LG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kızılcan, S., & Demiral, G. (2021). Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 2(1), 17-46. https://doi.org/10.52995/jass.955267

AMA

1.Kızılcan S, Demiral G. Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği. JASS. 2021;2(1):17-46. doi:10.52995/jass.955267

Chicago

Kızılcan, Serdar, ve Gülten Demiral. 2021. “Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 2 (1): 17-46. https://doi.org/10.52995/jass.955267.

EndNote

Kızılcan S, Demiral G (01 Ağustos 2021) Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 2 1 17–46.

IEEE

[1]S. Kızılcan ve G. Demiral, “Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği”, JASS, c. 2, sy 1, ss. 17–46, Ağu. 2021, doi: 10.52995/jass.955267.

ISNAD

Kızılcan, Serdar - Demiral, Gülten. “Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 2/1 (01 Ağustos 2021): 17-46. https://doi.org/10.52995/jass.955267.

JAMA

1.Kızılcan S, Demiral G. Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği. JASS. 2021;2:17–46.

MLA

Kızılcan, Serdar, ve Gülten Demiral. “Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 2, sy 1, Ağustos 2021, ss. 17-46, doi:10.52995/jass.955267.

Vancouver

1.Serdar Kızılcan, Gülten Demiral. Kabin Ekibinin Mesleki Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Bir Özel Havayolu Şirketi Örneği. JASS. 01 Ağustos 2021;2(1):17-46. doi:10.52995/jass.955267

Cited By

Evaluation of flight crew risk factors in aviation occupational health and safety: Application of Fermatean Fuzzy DEMATEL approach and machine learning

WORK: A Journal of Prevention, Assessment & Rehabilitation

https://doi.org/10.1177/10519815251346469

HAVACILIK SEKTÖRÜ ÇALIŞANLARININ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİNİN DEMOGRAFİK FAKTÖRLERE GÖRE İNCELENMESİ: ADIYAMAN HAVALİMANI ÖRNEĞİ

İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.61349/iesbad.1663177