Hakkari İlindeki Ev Kadınlarının Turizm Amaçlı Yöresel Yemek Üretimine Bakış Açıları

Öz

Mutfak kültürü, bir destinasyonun ya da ülkenin en değerli miraslarındandır. Son yıllarda, tüketim alışkanlıklarındaki ve beklentilerdeki değişmeler, yöresel mutfakların önemini daha da arttırmıştır. Bu bağlamda Gastronomi ve kültür turizmi açısından seyahat eden turistler, genellikle yerel yemekleri tatma arzusuyla yola çıkmaktadır. Ancak, birçok destinasyonda turistler, yöresel yemek deneyimlerinde gerçekleşen estetik, lezzet, kalite, hijyen ve fiyat gibi unsurların eksikliklerinde sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bu sorunların çözümü için yöresel yiyecek sunan işletmelerin hem sayısal hem de niteliksel olarak iyileştirilmesi gerekmektedir. Yöresel lezzetler, seyahat deneyimlerinin önemli bir parçasını oluşturur. Araştırmamızda, turistler için yöresel yemeklerin hazırlanmasına yönelik ev hanımlarının bakış açılarının anlaşılması ve bu mutfak kültürünün turizme kazandırılması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, yöresel yemekleriyle öne çıkan Hakkâri ilinde ikamet eden 395 ev kadını üzerinde anket tekniğinden yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Ayaz ve Çobanoğlu’nun (2017) “Ev Kadınlarının Turizm Amaçlı Yöresel Yemek Üretimine Bakış Açıları: Bartın İli Örneği” adlı çalışmasında kullanılan ölçekten yararlanılmıştır. Veriler, ev kadınlarıyla yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların yöresel yemeklere yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Analiz sonucunda “yöresel yemek” ve “girişimcilik” olmak üzere iki faktörlü bir yapı belirlenmiş, her iki boyutta da yüksek düzeyde güvenirlik sağlanmıştır. Girişimcilik boyutu ile katılımcıların eğitim düzeyi ve yaş değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışma, Hakkâri’de gastronomi turizmi potansiyelinin değerlendirilmesinde ev kadınlarının katkısını vurgulamakta; ayrıca geleneksel yemeklerin sürdürülebilirliğine ilişkin önemli veriler sunmaktadır. Bununla birlikte, Hakkâri iline özgü yöresel yemekler ev kadınlarının bakış açıları doğrultusunda sınıflandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yöresel Yemek
• Yöresel Yemek Üretimi
• Ev Kadınları
• Turizm
• Hakkari

The Perspectives Housewives on the Production of Local Food for Tourism Purposes: The Case of Hakkari City

Öz

Culinary culture is one of the most valuable heritages of a destination or country. In recent years, changes in consumption habits and expectations have further increased the importance of local cuisines. In this context, tourists traveling for gastronomy and cultural tourism often set out with the desire to taste local dishes. However, in many destinations, tourists encounter problems with the lack of elements such as aesthetics, taste, quality, hygiene and price in local food experiences. In order to solve these problems, businesses that offer local food need to be improved both numerically and qualitatively. Local flavors form an important part of travel experiences. In our research, it is aimed to understand the perspectives of housewives on the preparation of local dishes for tourists and to bring this culinary culture to tourism. For this purpose, the study was conducted with 395 people residing in Hakkari province, which stands out with its local dishes. In the study, the scale used in Ayaz and Çobanoğlu's (2017) study titled “Housewives' Perspectives on Local Food Production for Tourism Purposes: The Case of Bartın Province” was utilized in the study. The data were collected by face-to-face survey method and analyzed with SPSS program. The findings of the study revealed that the attitudes of the participants towards local food were generally positive. As a result of the analysis, a two-factor structure was determined as “local food” and “entrepreneurship”, and a high level of reliability was achieved in both dimensions. Statistically significant differences were found between the entrepreneurship dimension and the participants' education level and age variables. The study emphasizes the contribution of housewives in the evaluation of the gastronomy tourism potential in Hakkâri and provides important data on the sustainability of traditional dishes. In addition, local dishes specific to Hakkâri province were categorized in line with the perspectives of housewives.

Anahtar Kelimeler

• Local Food
• Local Food Production
• Housewives
• Tourism
• Hakkari

Kaynakça

1. Alsawafi, A. M. (2016). Exploring the challenges and perceptions of Al Rustaq College of Applied Sciences students towards Omani women's empowerment in the tourism sector. Tourism Management Perspectives, 20, 246–250.
2. Apak, Ö. C., Ünlü, H., ve Kıvanç, M. İ. (2022). Unutulmaya yüz tutmuş yöresel yiyeceklerin gün yüzüne çıkarılması: Bayburt ili ev kadınları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(1), 267-283.
3. Ayaz, N., ve Çobanoğlu, S. (2017). Ev kadınlarının turizm amaçlı yöresel yemek üretimine bakış açıları: Bartın ili örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 413-427.
4. Boyacıoğlu, E. Z. (2014). Kırsal turizmde kadın girişimciliği: Edirne örneği. International Journal of Social and Economic Sciences, 4(2), 82-90.
5. Buczkowska, K. (2014). Local food and beverage products as important tourist souvenirs. Turystyka Kulturowa, 1(1), 47-57.
6. Cihangir, İ. S., Akmese, H., ve Akmeşe, K. A. (2023). Yöresel gastronomik ürünlerin gastronomi turizmine kazandırılması sürecinde kadın kooperatiflerinin tutumları: Denee Kadın Kooparetifi üyeleri üzerine bir araştırma. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(2), 205-225.
7. Cömert, M., ve Özkaya, F. D. (2014). Gastronomi turizminde Türk mutfağının önemi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 2(2), 62-66.
8. Çelik, K., ve Geçgin, E. (2021). Kars ilinin kültürel miras kaynakları ve SWOT analizi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), 295-321.

9. Duman, H. (2024). Somut olmayan kültürel miras değeri olarak algılanan yöresel yiyeceklere ilişkin satın alma davranışının benlik imajı uyumu teorisi ve planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi: Edremit Körfezi örneği [Yayımlanmamış makale].
10. Elmas, B. (2021). Hakkâri ilinin beslenme ve mutfak kültürü. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4(1), 49-59.
11. Enes, K., Yavuz, G., ve Ercik, C. (2022). Yöresel yemeklerin standardize edilmesi ve kabul edilebilirliğinin ölçülmesi; Mersin örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 249-263.
12. Fidan, F., ve Nam, D. (2012). Kırsal turizmde yeni dinamikler: Kadın girişimciler-Taraklı örneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 45-59.
13. Garip, S. (2022). Sosyal bilimlerde nicel araştırma geleneği üzerine kuramsal bir inceleme. Uluslararası Sosyal Alan Araştırmaları Dergisi. Cilt: 12, Sayı:1, Yıl: 2023, Sayfa:1-19.
14. George, D., ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th ed.) Boston: Pearson
15. Gheorghe, G., Tudorache, P., ve Nistoreanu, P. (2014). Gastronomic tourism, a new trend for contemporary tourism? Cactus Tourism Journal, 9(1), 12-21.
16. Güler, S. (2010). Türk mutfak kültürü ve yeme içme alışkanlıkları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 24-30.
17. Kalkan, G., ve Küçükyaman, M. A. (2020). Yöresel yemeklerin yiyecek içecek işletmelerinde kullanım durumu: Isparta incelemesi. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 41-50.
18. Karakaya, H. (2018). Görünmez emek ve ev kadınları. Firat University International Journal of Economics and Administrative Sciences, 2(1), 73-94.
19. Kaur, S., ve Kaur, M. (2024). Image of local cuisine in emerging gastronomic destinations: Scale review, development, and validation. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 25(1), 153-201.
20. Kılıç, S. (2016). Cronbach’s alpha reliability coefficient. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
21. Muslu, Ö. G. M., ve Şensoy, D. F. (2022). Beslenme, çevre ve kültür çerçevesinde yerel mutfak incelemesi: Hakkâri ili örneği. İzdas Kongre, 217-219.
22. Okat, Ç. (2019). Yiyecek içecek işletmelerinde algılanan gıda güvenliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 164–176.
23. Özen, Y. ve Gül, A. (2007). Sosyal ve eğitim bilimleri araştırmalarında evren-örneklem sorunu. Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi (15), 394-422.
24. Peštek, A., ve Činjarević, M. (2014). Tourist perceived image of local cuisine: The case of Bosnian food culture. British Food Journal, 116(11), 1821-1838.
25. Polat, M. (2020). Yöresel yemek imajının destinasyon tercihine etkisi: Kahramanmaraş örneği. Eastern Geographical Review/Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43).
26. Shenoy, S. S. (2005). Food tourism and the culinary tourist. Unpublished Doctoral Thesis, The Graduate School of Clemson University, Recreation, and Tourism Management.
27. Sırrı, M., ve Sırrı, G. (2020). Hakkâri ilinde gıda olarak tüketilen yabani bitki ve yabancı ot türlerinin güncel durumu. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (19), 393-409.
28. Şahin, G., ve Kahraman, M. (2017). Hakkâri’nin turizme yönelik potansiyelleri hakkında bir değerlendirme. Coğrafya Dergisi, (34), 1-21.
29. Top, M. (2010). Hakkari. T.C. Hakkari Valiliği, Ankara.
30. Yalçın, G. E., ve Öcal Kara, F. (2016). Kırsal Göç ve Tarımsal Üretime Etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 20(2), 154-158. https://doi.org/10.29050/harranziraat.259106