Dijital Turizm Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Öz

Turizm çok sayıda alt dala sahip olmakta ve bu alt dallardan birini dijital turizm oluşturmaktadır. Dijital turizm genel olarak turizm kapsamında büyük bir potansiyel ve öneme sahiptir. Gün geçtikçe turistik anlamda potansiyel ve önemini artıran dijital turizm sayesinde turizm sektörü çalışanları ve turistler turistik ürün ve hizmetlerin satılması ve alınması konusunda kolaylık yakalamaktadırlar. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişimler aynı zamanda dijital turizmin de gelişimi üzerinde etkilidir. Bu noktadan hareket ederek dijital turizm konusuna değinmek yerinde bir karardır. Bu çalışmada dijital turizm konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamında Ulusal Tez Merkezi’nde ‘dijital turizm/digital tourism’ anahtar kelimeleri taranmış ve 1923-2023 yılları arasında bulunan beş adet lisansüstü tezin bibliyometrik analizi 10.08.2023 tarihinde yapılmıştır. Bibliyometrik analiz kapsamında tezlerin yayın türü, yayın yılı, yazım dili, özet kelime sayısı, anahtar kelime sayısı, anahtar kelime ismi, hedef kitlesi, araştırma yöntemi, veri toplama tekniği, örneklem büyüklüğü, öneriler bilgisinin bulunması, toplam sayfa sayısı, yapıldığı üniversite, enstitü ve ana bilim dalı ile tez yazarlarının cinsiyeti ve onların danışmanlarının cinsiyeti ve ünvanı değerlendirilmiştir. Tezlerin tümünün türü yüksek lisans tezidir. Tezler en fazla 2020 yılında yazılmıştır. Tezlerin tümünün yazım dili Türkçedir. Tezlerin çoğunun özet kelime sayısı 101-200 kelime arasındadır. Tezlerin çoğunun anahtar kelime sayısı üçtür. Tezlerin çoğunun anahtar kelime ismi dijital turizmdir. Hedef kitle görülen tezlerde turistler, turizm sektörü çalışan ve yöneticileri ile otel yöneticileri hedef kitle olarak seçilmiştir. Tezlerde çoğunlukla nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Tezlerde veri toplama tekniği olarak çoğunlukla mülakat ve literatür teknikleri değerlendirilmiştir. Örneklem görülen tezlerde örneklem büyüklüğü çoğunlukla 1-100 kişidir. Tezlerin tümünde öneriler bilgisi vardır. Tezler çoğunlukla 101-200 sayfa arasındadır. Tezlerin çoğu Akdeniz Üniversitesi çatısı altında yapılmıştır. Tezlerin tümü sosyal bilimler enstitüsü çatısı altında yapılmıştır. Tezlerin çoğu Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı çatısı yapılmıştır. Tez yazarlarının çoğu kadındır. Tez yazarlarının danışmanlarının çoğu erkektir. Tez yazarlarının danışmanlarının çoğu Doç. Dr. ünvanına sahiptir. Çalışmanın sonunda dijital turizmle ilgili çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm
• Dijital Turizm
• Teknoloji
• Bilgi ve İletişim Teknolojileri
• Bibliyometrik Analiz

Bibliometric Analysis of Postgraduate Theses on Digital Tourism

Öz

Tourism has many sub-branches and one of these sub-branches is digital tourism. Digital tourism has a great potential and importance within the scope of tourism in general. Thanks to digital tourism, which increases its potential and importance in terms of tourism day by day, tourism sector employees and tourists find it easier to sell and buy touristic products and services. Developments in information and communication technologies are also effective on the development of digital tourism. From this point of view, it is appropriate to address the issue of digital tourism. In this study, a bibliometric analysis of postgraduate theses on digital tourism was conducted. Within the scope of the study, the keywords ‘dijital turizm/digital tourism’ were searched in the National Thesis Centre and bibliometric analysis of five postgraduate theses between 1923-2023 was carried out on 10.08.2023. Within the scope of the bibliometric analysis, the type of publication, year of publication, language of writing, number of abstract words, number of keywords, keyword name, target audience, research method, data collection technique, sample size, presence of recommendation information, total number of pages, university, institute and main branch of science, gender of thesis authors and gender and title of their supervisors were evaluated. The type of all theses is master's thesis. Most of the theses were written in 2020. The writing language of all theses is Turkish. The abstract word count of most of the theses is between 101-200 words. Most of the theses have three keywords. The keyword name of most of the theses is digital tourism. Tourists, tourism sector employees and managers, and hotel managers were selected as the target audience in the theses. Qualitative research method was mostly used in the theses. In the theses, mostly interview and literature techniques were used as data collection techniques. In the theses with a sample, the sample size is mostly 1-100 people. There are recommendations in all theses. Theses are mostly between 101-200 pages. Most of the theses were conducted under the roof of Akdeniz University. All of the theses were conducted under the roof of the Institute of Social Sciences. Most of the theses were conducted under the Department of Tourism Management. Most of the thesis authors are women. Most of the supervisors of the thesis authors are male. Most of the advisors of the thesis authors have the title of Assoc. Dr. At the end of the study, various suggestions about digital tourism are given.

Anahtar Kelimeler

• Tourism
• Digital Tourism
• Technology
• Information and Communication Technologies
• Bibliometric Analysis

Kaynakça

1. Abowd, G. D., Atkeson, C. G., Hong, J., Long, S., Kooper, R. ve Pinkerton, M. (1997). Cyberguide: A Mobile Context-Aware Tour Guide. Wireless Networks, 3(5), 421–433.
2. Aksoy, G. ve Baş, M. (2020). Dijital Turizm Kapsamında Şehir Tanıtımında Kullanılan Bir Araç Olarak Sanal Tur. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2542-2564.
3. Al, U. ve Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin Bibliyometrik Profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.
4. Al, U. ve Tonta, Y. (2004). Atıf Analizi: Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü Tezlerinde Atıf Yapılan Kaynaklar. Bilgi Dünyası, 5(1), 19-47.
5. Bali, M. (2021). Turizm Alanında Yapılan Büyük Veri Çalışmalarının Bibliyometrik Analiz Tekniği ile İncelenmesi (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Benyon, D., Quigley, A., O’Keefe, B. ve Riva, G. (2013). Presence and Digital Tourism. AI & Society, 29(4), 521–529.
7. Bilgin, S. (2018). Yiyecek İçecek İşletmelerinde Yerel Mutfak Ögelerinin Kullanımı ve Sürdürülebilirlik Açısından İncelenmesi: İzmir Örneği (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Bolu: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Buhalis, D. ve Law, R. (2008). Progress in Information Technology and Tourism Management: 20 Years on and 10 Years After the Internet-The State of eTourism Research. Tourism Management, 29(4), 609-623.

9. Çam, O. ve Avcı, M. (2023). Kutsal Alanlar, Coğrafi İşaretler, Kültür ve İnanç Rotalarının İnanç Turizmi Açısından Değerlendirilmesi. Journal of Vocational and Social Sciences of Turkey, 5(13), 26-43.
10. Çam, O. ve Çelik, C. (2022a). Evaluation of Bocuk Night within the Framework of Faith Tourism Events. Journal of Applied Tourism Research, 3(1), 37-56.
11. Çam, O. ve Çelik, C. (202b). Aşırı Turizm Kapsamında Turistlere Yönelik Olumsuz İfadeler, Yapılan Eylemler ve Bunların Turizme Yansımalarının Değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 66-84.
12. Çam, O. ve Çılgınoğlu, H. (2020). Kastamonu İli Turizm Potansiyeli ve İnanç Turizminin Şehirdeki Yeri ve Önemi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 76-90.
13. Çam, O. ve Çılgınoğlu, H. (2021). Yöresel Mutfakların Gastronomi Turizmindeki Önemi: Kastamonu Mutfağı Örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 176-192.
14. Çelik, P. ve Topsakal, Y. (2019). Endüstri 4.0 ve Akıllı Turizm. Ankara: Detay Yayıncılık.
15. Diodato, V. P. (1994). Dictionary of Bibliometrics. Portland: The Hawthorne Press.
16. Dülgaroğlu, O. (2021). Turizmde Dijitalleşme: Akıllı Turizm Uygulamaları, Dijital Turizm ve Turizm 4.0. Journal of Tourism and Management, 2(1), 1-15. [https://doi.org/10.29329/jtm.2021.421.1](https://doi.org/10.29329/jtm.2021.421.1).
17. Eris, T. (2021). Akilli Turizm Kapsaminda İzmir’in Akilli Turizm Uygulamalarinin İncelenmesi: ‘visitizmir’ Örneği. International Journal of Contemporary Tourism Research, 5(Özel Sayı), 126-134. DOI: 10.30625/ijctr.948257.
18. Evren, S. ve Kozak, N. (2012). Türkiye’de 2000-2010 Yılları Arasında Yayınlanan Turizm Konulu Makalelerin Bibliyometrik Analizi. VI. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi, Antalya, 250-266.
19. Guttentag, D. A. (2010). Virtual Reality: Applications and Implications for Tourism. Tourism Management, 31(5), 637-651.
20. Happ, E. ve Ivancso Horvath, Z. (2018). Digital Tourism is the Challenge of Future A New Approach to Tourism. Knowledge Horizons-Economics, 10(2), 9-16.
21. Iorio, C., Pandolfo, G., D’Ambrosio, A. ve Siciliano, R. (2020). Mining Big Data in Tourism. Quality & Quantity, 54, 1655-1669. [https://doi.org/10.1007/s11135-019-00927-0](https://doi.org/10.1007/s11135-019-00927-0).
22. Kalia, P., Mladenović, D. ve Acevedo Duque, Á. (2022). Decoding the Trends and the Emerging Research Directions of Digital Tourism in the Last Three Decades: A Bibliometric Analysis. Sage Open, 12(4), 1-23.
23. Kozak, N., Akoğlan Kozak, M. ve Kozak, M. (2010). Genel Turizm İlkeler-Kavramlar. Ankara: Detay Yayıncılık.
24. Li, Z., Huo, M., Huo, T. ve Luo, H. (2024). Digital Tourism Research: A Bibliometric Visualisation Review (2002–2023) and Research Agenda. Tourism Review, 79(2), 273-289.
25. Özışık Yapıcı, O. ve Yıldırım, G. (2021). Endüstri 4.0’ın Turizm Alanındaki Kavramları Üzerine Bir Araştırma. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 394-412.
26. Pritchard, A. (1969). Statistical Bibliography or Bibliometrics? Journal of Documentation, 25, 348-349.
27. Roziqin, A., Kurniawan, A.S., Hijri, Y.S. ve Kismartini, K. (2023). Research Trends of Digital Tourism: A Bibliometric Analysis. Tourism Critiques: Practice and Theory, 4(1/2), 28-47.
28. Sayın, K. ve Karaman, A. (2019). Endüstri 4.0 ve Turizm 4.0 Arasındaki İlişki. A. Karaman ve K. Sayın (Ed.). Dijital Turizm Sektörün Yeni Geleceği içinde (9-26). Konya: Eğitim Yayınevi. ISBN: 978-605-7786-49-4.
29. Sayın. K. ve Karaman, A. (2019). Endüstri 4.0 ve Turizm 4.0 Arasındaki İlişki. A. Karaman ve K. Sayın (Ed.). Dijital Turizm Sektörün Yeni Geleceği içinde (10-25) Konya: Eğitim Yayınevi.
30. Soykan, F. (1999). Doğal Çevre ve Kırsal Kültürle Bütünleşen Bir Turizm Türü: Kırsal Turizm. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 10(1), 67-75.
31. Sünnetçioğlu, S., Can, A. ve Durlu Özkaya, F. (2012). Yavaş Turizmde Coğrafi İşaretlemenin Önemi. 13. Ulusal Turizm Kongresi, Antalya, 953-962.
32. Şenerol, H. (2021). Dijital Turizm Pazarlamasına Yönelik Akademik Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. A. Ateş (Ed.). Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar VIII içinde (247-260). Konya: Eğitim Yayınevi. ISBN: 978-625-8468-67-0.
33. Ulu, S. ve Akdağ, M. (2015). Dergilerde Yayınlanan Hakem Denetimli Makalelerin Bibliyometrik Profili: Selçuk İletişim Örneği. Selçuk İletişim, 9(1), 5-21.
34. Uriely, N. (2005). The Tourist Experience. Annals of Tourism Research, 32(1), 199–216.
35. Üsdiken, B. ve Pasadeos, Y. (1993). Türkiye’de Örgütler ve Yönetim Yazını. Amme İdaresi Dergisi, 26(2), 73-93.
36. Yalçın, H. (2010). Millî Folklor Dergisi’nin Bibliyometrik Profili (2007-2009). Millî Folklor, 22(85), 205-211.
37. Yılmaz, G. (2017). Restoranlarda Bahşiş ile İlgili Yayınlanan Makalelerin Bibliyometrik Analizi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(2), 65-79.
38. Zeren, D. ve Kaya, N. (2020). Dijital Pazarlama: Ulusal Yazının Bibliyometrik Analizi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 35-52.