Turizm İşletmeleri Açısından Yeşil Yönetim ve Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi: Kavramsal Bir Araştırma

Öz

Küresel ısınmanın artması ve çevre kirliliğinin tehlikeli boyutlara ulaşması ile birlikte çevreyi korumaya yönelik toplumsal bir farkındalık oluşmaya başlamıştır. Artan küresel rekabet, tüketicilerin çevreye dost ürün ve hizmetlere olan eğilimleri gibi faktörler birçok hizmet sektöründeki işletmeler gibi turizm işletmelerinin de yeşil yönetim anlayışını benimsemelerinde etkili olmuştur. Yeşil yönetimin işlerlik kazanmasının yolu işletmelerin fonksiyonlarında yeşil uygulamaların kullanılmasıdır. İşletmelerin en önemli fonksiyonlarından biri olan insan kaynakları yönetimi (İKY)’nin çevresel politikalarla yürütülmesi, çevresel faaliyetlerde yer alması ve çevreci bir örgüt kültürü oluşturmasında yeşil insan kaynakları yönetimi (Yeşil- İKY) kavramı kullanılmaktadır. İşletmelerin işe alımdan itibaren tüm insan kaynakları fonksiyonlarında yeşil uygulamalara öncelik vermesi, yeşil işletme imajına sahip olma ve yeşil imaj yönetiminin uygulanması konusunda işletmelere kolaylık sağlayabilmektedir. Bu perspektiften hareketle bu çalışmanın amacı; turizm işletmeleri açısından yeşil yönetim ve yeşil insan kaynakları yönetimi ve önemini vurgulamak, yapılan çalışmalara yer vermek ve özellikle ulusal alan yazında konu ile ilgili çok kısıtlı olan çalışmalar nedeniyle literatürdeki teorik boşluğu daraltmaktır. Yapılan bu çalışmada ikincil kaynaklardan yararlanılarak yeşil yönetim ve yeşil insan kaynakları yönetimi ile ilgili kavramsal bir çerçeve oluşturulmuş, yapılan uygulamalara ve alan yazındaki çalışmalara yer verilmiştir. Bu çalışma ile turizm işletmeleri yöneticilerinin insan kaynakları süreçlerine nasıl yeşil insan kaynakları yönetimi anlayışını getirebileceği ve çalışanlara benimsetileceği gibi konularda önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm İşletmeleri
• Yeşil İmaj Yönetimi
• Yeşil Yönetim
• Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi

Green Management and Green Human Resources Management in terms of Tourism Businesses: Conceptual Research

Öz

With the increase in global warming and environmental pollution reaching dangerous levels, a social awareness has begun to emerge to protect the environment. Factors such as increasing global competition, consumers' tendency towards environmentally friendly products and services have been effective in adopting the green management approach of tourism enterprises, as well as businesses in many service sectors. The way for green management to become functional is to use green practices in the functions of businesses. The concept of green human resources management (Green-HRM) is used to carry out human resources management (HRM), which is one of the most important functions of businesses, with environmental policies, to take part in environmental activities and to create an environmentalist organizational culture. Giving priority to green practices in all human resources functions, starting from recruitment, can provide convenience to businesses in terms of having a green business image and implementing green image management. From this perspective, the aim of this study is to to emphasize the importance of green management and green human resources management in terms of tourism enterprises, to include the studies and to narrow the theoretical gap in the literature due to the very limited studies on the subject, especially in the national literature. In this study, a conceptual framework about green management and green human resources management was created by using secondary sources, and the practices and studies in the literature were included. In this study, suggestions are given on how the managers of tourism enterprises can bring the green human resources management approach to the human resources processes and how they will be adopted by the employees.

Anahtar Kelimeler

• Tourism Enterprises
• Green Image Management
• Green Management
• Green Human Resources Management

Kaynakça

1. Acar, S. (2022). Örgütlerde yeşil insan kaynakları yönetiminin önemi. İksad Yayıncılık, Ankara.
2. Akdağ, G., Güler, O., Demirtaş, O., Dalgıç, A., & Yeşilyurt, C. (2014). Turizm ve çevre ilişkisi: Türkiye’deki yeşil otellerin gözünden yeşil otelcilik uygulamaları üzerine bir değerlendirme. Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi Bildiriler Kitabı 4-6 Haziran 2014, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla.
3. Atay L., Dilek E. (2013). Konaklama işletmelerinde yeşil pazarlama uygulamaları: ibis otel örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 18, Sayı 1, 203-219.
4. Aylan, F. K., & Sezgin, M. (2016). Turistlerin yeşil otellere yönelik düşünceleri ve kalma niyetleri: Antalya’da bir araştırma. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (1), 285-300.
5. Çark, Ö. (2021). Yeşil insan kaynakları yönetimi, alanyazın incelemesi, Toplum 5.0’a doğru sürdülebilirlik, II. International Academician Studies Congress, Bildiriler Kitabı, 22-24 Ekim.
6. Çekirdekoğlu, Y. (2019). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının kurumsal sosyal sorumluluktaki rolü. Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
7. Çilingir, F., & Erkılıç, E. (2021). Yeşil yıldızlı otel işletmelerinin yeşil yönetim ve uygulamaları üzerine bir inceleme: muğla örneği. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 4(2), 218-238.
8. Demirel, Z. H. (2023). Kamu ve özel sektör boyutuyla insan kaynakları yönetimi içinde, yeşil insan kaynakları yönetimi, (Edt. Dinçer, E), (s.s111-128), Efe Akademi Yayınları.

9. Deshwal, P. (2015). Green HRM: An organizational strategy of greening people. International Journal of Applied Research, 1(13), 176-181.
10. Ehnert, I. & Harry, W. (2012). Recent Developments and Future Prospects on Sustainable Human Resource Management: Introduction to the Special Issue. Management Revue, 23(3), 221–238.
11. Elshaer, I. A., Sobaih, A. E. E., Aliedan, M., & Azazz, A. M. (2021). The effect of green human resource management on environmental performance in small tourism enterprises: Mediating role of pro-environmental behaviors. Sustainability, 13(4), 1956.
12. Ertaş, M., Kırlar Can, B., Yeşilyurt, H. & Koçak, N. (2018). Konaklama işletmelerinin yeşil yıldız uygulamaları kapsamında çevreye duyarlılığının değerlendirilmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 15 (1), 102-119. doi: 10.24010/soid.415349
13. Esen, E., & Özsözgün Caliskan, A. (2019). Green human resource management (ghrm) and environmental sustainability. Press Academia Procedia (PAP), V.9,58-60.
14. Giritlioğlu, İ., & Güzel, M. O. (2015). Otel işletmelerinde yeşil yıldız uygulamaları: Gaziantep ve Hatay bölgesinde bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (40), 889-904.
15. Gohar, E. A, Rady, A., & Zaki, M. (2019). Green human resource management: achieving high performance of human resource systems at travel agencies and hotels. International Journal of Tourism and Hospitality Management, 2.1: 187-215.
16. Gökdeniz, A. (2017). Konaklama sektöründe yeşil yönetim kavramı, eko etiket ve yeşil yönetim sertifikaları ve otellerde yeşil yönetim uygulama örnekleri. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 7(1), 70-77.
17. Jabbour, C. J., Teixeira, A. A., & Jabbour, A. B. (2013). Environmental training in organizations with ISO 14001 certification: a multiple case study and identification of co-evolution with environmental management. Production, 23(1), 80-94.
18. Kesen, M., & Öselmiş, M. (2021). Yeşil insan kaynakları yönetimi ölçeği (YİKYÖ): Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(4), 1231-1256.[https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1350787](https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1350787).
19. Kim, Y. J., Kim, W. G., Choi, H. M., & Phetvaroon, K. (2019). The effect of green human resource management on hotel employees’ eco-friendly behavior and environmental performance. International Journal of Hospitality Management, 76, 83-93.
20. Loknath, Y. & Azeem, B. A. (2017). Green management concept and strategies. National Conference on Marketing and Sustainable Development, 13-14 Ekim, (s. 688-702) Rajampet, Andhra Pradesh, India.
21. Mandip, G. (2011). Green HRM: People Management Commitment to Environmental Sustainability. Research Journal of Recent Sciences, S: 1, s: 244-252.
22. Naong, M. N. (2014). The impact of skills-development training on lower-level employee’s motivation and job satisfaction–A case-study of five South African companies. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(20), 369-380.
23. Oncer, A. Z. (2019). Örgütlerde Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamaları: Teorik Bir İnceleme. İş ve İnsan Dergisi, 6 (2), 199-208. DOI: 10.18394/iid.552555
24. Öselmiş, M. (2020). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamaları; literatür taraması ve bir ölçek uyarlama çalışması. Yüksek lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
25. Ren, S., Tang, G., & Jackson, S. E. (2018). Green human resource management research in emergence: A review and future directions. Asia Pacific Journal of Management, 35 (3), 769–803. [https://doi.org/10.1007/s10490-017-9532-1](https://doi.org/10.1007/s10490-017-9532-1)
26. Renwick D., Redman T. & Maguire S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. International Journal of Management Reviews (15) 1-14.
27. Tang G., Chen Y., Jiang Y. Pall P. & Jia J. (2018). Green human resource management practices: scale development and validity. Asia Pacific Journal of Human Resources. 56(1), 31–55. [https://doi.org/10.1111/1744-7941.12147](https://doi.org/10.1111/1744-7941.12147).
28. Türk, M. & Kara, E. (2018). Konaklama işletmelerinde çevre bilinci ve yeşil yönetim uygulamalarının işletme başarısına katkısı: Muğla ili üzerine bir araştırma. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(15), 848-876. DOI: 10.26466/opus.449339.
29. Úbeda-García, M., Claver-Cortés, E., Marco-Lajara, B. & Zaragoza-Sáez, P. (2021). Corporate social responsibility and firm performance in the hotel industry: the mediating role of green human resource management and environmental outcomes. Journal of Business Research, Vol. 123, 57-69.
30. Yeşiltaş, M., Gürlek, M. & Kenar, G. (2022). Organizational green culture and green employee behavior: differences between green and non-green hotels. Journal of Cleaner Production, Vol. 343, 131051, doi: 10.1016/j.jclepro.2022.131051.
31. Yıldız, A. (2012). Çevre yönetimi uygulayan yeşil otel işletmelerinde yeşil müşteri deneyimi üzerine bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
32. Yusoff, Y. M., Nejati, M., Kee, D. M. H., & Amran, A. (2020). Linking Green human resource management practices to environmental performance in Hotel industry. Global Business Review, 21(3), 663–680. [https://doi.org/10.1177/0972150918779294](https://doi.org/10.1177/0972150918779294).