Local Community Perspective on Spatial Planning and Sustainability of Ecotourism Areas: Case of Western Mediterranean Part of Turkey

Öz

Is tourism, an industry that consumes all kinds of nature and human environment, sustainable? There is no clear academic answer to this question, and the sector and tourism decision-makers do not seem to have any expectations regarding the answer to this question. Therefore, the importance of the question 'What kind of planning and management approach does the Western Mediterranean need? In this context, the negative impacts of tourism on the social, cultural and natural environment in the Western Mediterranean and how the process is managed are important. Especially for a region that prefers ecotourism-based tourism types, this issue gains much more meaning. The aim of this research is to investigate the thoughts of local people living in an ecotourism area (study area) on spatial planning and sustainable tourism. In this context, in order to understand the problem, 194 participants from the local people living in the region were surveyed and the data obtained were analyzed by mixed method. In the surveys, categorical and open-ended survey questions were asked in order to understand the issues of spatial planning and sustainability. While the categorical data obtained were subjected to quantitative analysis tests such as frequency distribution, chi-square and anova tests, the data obtained from open-ended questions were categorized and interpreted in a meaningful way. It is understood from the findings that local people want to protect their resources subject to tourism and to realize a controlled tourism development. They also think that decisions should not be taken despite them.

Anahtar Kelimeler

• Ecotourism Areas
• Spatial Planning
• Sustainable Tourism
• Local Community

Ekoturizm Alanlarının Mekansal Planlanmasına ve Sürdürülebilirliğine İlişkin Yerel Halkın Görüşleri: Batı Akdeniz (Türkiye) Örneği

Öz

Doğaya ve insana dair her türlü çevreyi tüketen bir endüstri olan turizm, sürdürülebilir mi? Bu sorunun akademik anlamda açık ve net bir cevabı olmadığı gibi sektörün ve turizm karar vericilerin de bu sorunun cevabına ilişkin bir beklentileri yok gibi. Dolayısıyla araştırma sahası olan ‘Batı Akdeniz’in nasıl bir planlama ve yönetim anlayışına ihtiyacı vardır?’ sorusunun önemi artmaktadır. Bu bağlamda Batı Akdeniz’de turizmin, sosyal, kültürel ve doğal çevre üzerinde yarattığı olumsuz etkiler ve sürecin nasıl yönetildiği konuları önemlidir. Özellikle ekoturizm ağırlıklı turizm çeşitlerini tercih eden bir bölge için bu konu çok daha fazla anlam kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı bir ekoturizm alanında (Batı Akdeniz) yaşayan yerel halkın mekansal planlama ve sürdürülebilir turizm konusundaki düşüncelerini araştırmaktır. Bu kapsamda problemin anlaşılması adına bölgede yaşayan yerel halktan 194 katılımcıyla anket yapılmış elde edilen veriler karma yöntemle analiz edilmiştir. Yapılan anketlerde mekanın planlanması ve sürdürülebilirlik konularını anlamak adına kategorik ve açık uçlu anket soruları yöneltilmiştir. Elde edilen kategorik veriler frekans dağılımına, ki-kare ve anova gibi nicel analiz testlerine tabi tutulurken, açık uçlu sorulardan elde edilen veriler ise anlamlı bir şekilde kategorize edilmiş ve yorumlanmıştır. Bulgulardan anlaşıldığı kadarıyla yerel halk turizme konu olan kaynaklarını korumak ve kontrollü bir turizm gelişiminin gerçekleşmesini istemektedir. Ayrıca onlara rağmen kararların alınmaması gerektiğini düşünmektedirler.

Anahtar Kelimeler

• Ekoturizm Alanları
• Mekansal Planlama
• Sürdürülebilir Turizm
• Yerel Halk

Kaynakça

1. Adams, W. M., (2009), Green Development: Environment and Sustainability In A Developing World, Routledge, 3rd Edition, New York, USA. ISBN: 0-203- 92971-3.
2. Adeleke, B.O. ve Nzama, T. (2013) Assessment of Community Participation in Ecotourism and Conservation at Hhuwe-Umfolozi Park, South Africa, Journal of Environment and Earth Science, 3(3): 27-37.
3. Ak, Ö., Zengin, B. & Türkseven E. (2023). Ekonomi ve Ekoloji Kıskacında Sürdürülebilir Kırsal Turizmin Değerlendirilmesi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20), 36-53.
4. Alaeddinoğlu F., Can A.S., Yılmaz E., (2011), Van Gölü Havzası Batı Kesiminde Ekoturizm, Potansiyel Kaynakların Derecelendirilmesi ve Turist Profilinin Belirlenmesi, Elvan Yayınları, Ankara
5. Albrechts, L. (2004). Strategic (Spatial) Planning Reexamined. Environment and Planning B: Planning and Design, 31: 743-758.
6. Altınok Çalışkan, S.E., Uzun, O., (2023). Ekoturizm'in Türkiye ve Dünyadaki Gelişimi. Kent Akademisi Dergisi, 16(2):989-1002.
7. Arıcı E. (2022). İskandinav Ülkelerinde Ekoturizm Faaliyetleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ekoturizm Rehberliği Anabilim Dalı Ekoturizm Rehberliği Bilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, Konya.
8. Banerjee, S. B. (2003), Who Sustains Whose Development? Sustainable Development and The Reinvention of Nature. Organization Studies 1 (24): 143–80.

9. Basiago, A. D., (1995), Methods of Defining 'Sustainability', Sustainable Development, John Wiley & Sons, Ltd., vol. 3(3), pages 109-119.
10. Bilgiçli, İ. & Ertürk, S. (2022). Sürdürülebilir Turizm Kapsamında Karasu’da Ekoturizmin Çevre Etkilerinin İncelenmesi, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(8): 1110-1129.
11. Blackstock K., 2005, A critical look at communitybased tourism Community Development Journal Vol 40 No 1 January 2005 pp. 39–49
12. Dağdelen Ö. & Çinbilgel İ. (2022). Yerel Halkın Ekoturizme Yönelik Algısı ve Tutumları: İbradı Örneği*.* Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2022, 10 (4), 3262-3286.
13. Diamantis, D. (1999). “The Concept of Ecotourism: Evolution and Trends”, Current Issues in Tourism. 2 (2-3), 93-122.
14. Doğru E. (2022). Türkiye’de Ekoköyler ve Ekoçiftlikler: Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı. Doktora Tezi, Karabük.
15. DPT (2006). Devlet Planlama Teşkilatı. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu. 2. Sürüm, Ankara
16. Ergün, T. ve Çobanoğlu, N. (2012), Sürdürülebilir Kalkınma ve Çevre Etiği. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 97-123.
17. Gülbitti, M., & Özüduru, B. (2020). Türkiye’deki Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetimi Süreçlerinin StratejikMekansal Planlama Süreçleri ile İlişkili Olarak Değerlendirilmesi. Planlama Dergisi, 36-53.
18. Hill J.L. and Hill R.A. 2011. Ecotourism in Amazonian Peru: uniting tourism, conservation and community development, Geography, 2011, 96.Part 2. P.75-85.
19. [https://kisadalga.net/haber/detay/cirali-ve-olimposta-nufus-40-bini-buldu_35802#image5](https://kisadalga.net/haber/detay/cirali-ve-olimposta-nufus-40-bini-buldu_35802#image5)
20. İlgar, Y. (2016). Kentsel Çevrede Fiziksel Aktivite ve Mekansal Planlama: Denizli Örneği. Doktora Tezi (yayımlanmamış), Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Isparta, 333 s.
21. Jones, S. 2005. Community-based Ecotourism: The Significance Of Social Capital. Annals of Tourism Research, 32(2), 303-324.
22. Kaynak, M. (2005), Kalkınma İktisadi ve Politikası, Gazi Kitabevi, Ankara.
23. Kaypak, Ş., (2012), Ekolojik Turizm ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma, KMÜ Sosyal ve Ekonomİk Araştırmalar Dergİsi 14 (22): 11-29. ISSN: 1309-9132.
24. Kiraz F. (2022). Batı Avrupa ve Kuzey Avrupa Ülkelerinde Ekoturizm Trendleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ekoturizm Rehberliği Anabilim Dalı Ekoturizm Rehberliği Bilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, Konya.
25. Ladkin, A., & Bertramini, A. 2002. Collaborative Tourism Planning: A Case Study of Cusco, Peru. Current Issues in Tourism, 5(2), 71–93.
26. Liu, C., Li, J. ve Pechacek, P. 2013 Current Trends Of Ecotourism In China’s Nature Reserves: A Review Of The Chinese Literature. Tourism Management Perspectives,7: 16-24.
27. Marzuki, A. 2011. Assessment Of Nature-Based Tourism In South Kelantan, Malaysia, TOURISMOS An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 6(1), ss.281-295.
28. Mengi, A. ve Algan, N. (2003), Küreselleşme ve Yerelleşme Çağında Bölgesel Sürdürülebilir Gelişme, AB ve Türkiye Örneği. Ankara: Siyasal.
29. OECD, (2001), Rural Development Policy. Paris: Organisation for Economic Cooperation and Development.
30. Özben A. (2022). Ekoturizm Kapsamında Çevre Bilincinin Yeşil Ürün Satın Alma Davranışına Etkisi: Antalya Örneği. Şırnak Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Ekoturizm Rehberliği Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, Şırnak.
31. Öztekin E. & Çolak S. (2022). Sürdürülebilir ve Düşük Karbon Emisyonlu Kentsel Alanlar için Eko Şehir Kavramı; Zonguldak İli için Öneriler. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 9(2), 62-73.
32. Polat, E., 2010. Planlamada Yeni Bir Paradigma Baskısı: Stratejik Mekansal Planlama, Çağdaş Yerel Yönetimler, 19, 1-18.
33. Ruiz-Ballesteros, E. 2011. Social-ecological Resilience And Community-Based Tourism: An Approach From Agua Blanca, Ecuador. Tourism Management, 32(3), 655-666.
34. Seçal Sarıgül, S. & Sungur, A. (2023). Küçük Turizm Kentlerinde Sürdürülebilirlik Bileşenlerinin Araştırılması: Akyaka Örneği. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 16(94), 257-272.
35. Stone, M. T. 2015. Community-based Ecotourism: A Collaborative Partnerships Perspective. Journal of Ecotourism, (ahead-of-print), 1-19.
36. Tekeli, İ. (2009). Bir Demokrasi Projesi Olarak Kent Planlama. 1. Baskı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, s. 311-327.
37. Tezer, Ç. (2007). The Impact of European Spatial Development Perspective (ESDP) on Multi-Level Governance: Case Studies of German and French Planning Traditions. Yüksek Lisans Tezi (yayımlanmamış), Sabancı Üniversitesi, Sanat ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 81 p.
38. Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK), 2018, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Verileri.
39. Wilson, G. A., (2007), Multifunctional Agriculture: A Transition Theory Perspective, CABI, UK. ISBN: 978-1-84593-256-7.
40. Yılmaz F. (2022). Ekoturizmde Kültür ve Coğrafyanın Etkisi: Sahraaltı Afrika Bölgesi Örneği. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ekoturizm Rehberliği Anabilim Dalı Ekoturizm Rehberliği Bilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, Konya.
41. Yılmaz Kaya M., ve Uzun O., 2019, Ekosistem Hizmetleri ve Mekansal Planlama İlişkisinin Planlama Çerçevesinde Değerlendirilmesi, Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7 (2019) 2166- 2193