İranlı Ziyaretçilerin Van’ın Kültürel Mirasına Bağlı Rekreasyon Etkinliklerine İlgi ve Katılımları

Öz

Destinasyondaki kültür mirası, o destinasyondaki rekreasyon etkinliklerine kaynaklık ederek önemli rol üstlenebilmektedir. İranlı ziyaretçilerin Türkiye’deki başlıca destinasyonlarından biri olan Van, sahip olduğu zengin kültür mirası ile ziyaretçilerine farklı rekreasyon etkinlikleri için önemli fırsatlar sunmaktadır. Diğer taraftan bu zengin kaynak, şehirdeki rekreatif etkinliklerde yeterince rol üstlenememektedir. Bu çalışmada Van’ın başlıca kaynak pazarı olan İranlı ziyaretçiler için şehrin zengin mirasının rekreasyon kaynağı olarak yeterince rol alamamasının nedenlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırma türünde ve fonomenoloji deseninde gerçekleştirilen çalışmada, İranlı ziyaretçilerin kültürel mirasa bağlı rekreatif faaliyetlere katılım istekliliğine yönelik veriler, yarı yapılandırılmış formlar kullanılarak turizminin ildeki farklı paydaşları ile yapılan görüşmelerle elde edilmiştir. Sonuçlara göre, şehrin somut özellikle de somut olmayan kültürel miras varlıkları hakkında İranlı ziyaretçilerin oldukça yetersiz bilgi ve farkındalığının olduğu anlaşılmıştır. Kültürel mirasa bağlı rekreasyonlara yönelik ilgi azlığı ise, ziyaretçilerin genel olarak eğlence, gezme ve alışveriş odaklı geliş amacına ve iki kültür arasındaki var olan benzerlikle açıklanmaktadır. Paydaşların sahip olduğu bu bakış açısının, ilde yeni rekreatif ürün ve hizmet geliştirmede kültür varlıklarını bir kaynak olarak kullanma fikrini de olumsuz etkilediği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Rekreasyon
• Kültürel Miras
• Van
• İranlı Ziyaretçiler

Interest and Participation of Iranian Visitors in Recreational Activities Related to Van's Cultural Heritage

Öz

Cultural heritage in destinations can play an important role by being a source for recreational activities in that destination. Van, one of the main destinations for Iranian visitors in Turkey, offers its visitors important opportunities for different recreational activities with its rich cultural heritage. On the other hand, this rich resource cannot play a sufficient role in recreational activities in the city. In this study, it is aimed to determine the reasons why the rich heritage of the city does not play a sufficient role as a recreational resource for Iranian visitors, which is the main international source market of Van. The data of the study, which was carried out in qualitative research type and phonomenology pattern, were obtained through interviews with different partners of tourism in the city using semi-structured forms. According to the results, it is understood that Iranian visitors have a very low level of knowledge and awareness about the city's tangible, especially intangible cultural heritage assets. The lack of interest in cultural heritage-related recreation is explained by the general purpose of visitors for entertainment, sightseeing and shopping, and the similarity between the two cultures, according to city tourism partners. In addition, this perspective of the partners seems to negatively affect the idea of using cultural assets as a resource in developing new recreational products and services in the city.

Anahtar Kelimeler

• Recreation
• Cultural Heritage
• Van
• Iranian Visitors

Kaynakça

1. Akcan, S. (2014). Anlatıcı Olarak Dengbej ve Dengbej Anlatılarındaki Kahramanların Makus Talihi. Kadir Has Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Film ve Drama. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
2. Akdağ, M. (2018). İranlı Turistlerin Van’ın Sosyo-Kültürel Yaşamına Etkileri, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(57), 249-257.
3. Alaeddinoğlu, F. (2007). Van Halkının Turisti ve Turizmi Algılama Şekli. Coğrafi Bilimler Dergisi, 5(1).
4. Arvas, A. (2009). Aşıklar Çay Evi: Günümüz Van Aşık Geleneğinden Bir Fasıl. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(3), 180-196.
5. Bayezit, R. (2019). Van Gevaş Yöresi Anlatı Geleneği (Hikâye-Masal). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı. (Yüksek Lisans Tezi), Van.
6. Barlık, M. M. (2020). Ozan ve Dengbêj: Türkiye'de Sözlü Geleneğin Kaybedilen Sesleri. International Social Sciences Studies Journal, 6(63), 2186-2201.
7. Batmaz, A. (2016). Van/Bardakçı Köyü’nde Seramik Pişirimi. Uluslararası Geçmişten Geleceğe Sanat Sempozyumu ve Sergisi.
8. Baykan, N. O. ve Baykan, N. (2015). Binyıllar Boyunca Anadolu’daki Su Mühendisliği. 4. Su Yapıları Sempozyumu.

9. Bulmuş, S. (2016). Geleneksel Dengbej Müziğinin Terapötik Etkisinin Psikanalitik Açıdan Değerlendirilmesi.
10. Spring, 13, 109-118.
11. Çavuşoğlu, R. ve Kaptaner, D., Ü (2018). Van’da Hıdırellez Geleneği. Edebiyat Fakültesi Öğrenci Panelleri, Taştan Z., Duman M. Z., Yılmaz G, Editör, Hiper Pegem Akademi Yayın Evi, İstanbul, ss.71-80
12. Çetin, İ. (2017). Yeni Gelişen Turistik Destinasyonlar ve Van’ı Ziyaret Eden İranlı Turistlerin Özellikleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 44- 59.
13. DAKA (2018), İranlı Ziyaretçilerin Van Ekonomisine Katkısı ve Beklentileri Araştırma Raporu, [https://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/%C4%B0ranl%C4%B1%20Ziyaret%C3%A7ilerin%20Van%20Ekonomisine%20Katk%C4%B1s%C4%B1%20ve%20Beklentileri%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1.pdf](https://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/%C4%B0ranl%C4%B1%20Ziyaret%C3%A7ilerin%20Van%20Ekonomisine%20Katk%C4%B1s%C4%B1%20ve%20Beklentileri%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1.pdf)
14. Demirbağ, İ.B. (1996). Türk Geleneksel Giyiminde Takı ve Aksesuarlar. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Anasanat Dalı Musiki Sanat Dalı Türk Halk Müziği Alanı. (Sanatta Yeterlilik Tezi), İstanbul
15. Deniz, B. G., Turan, B. (2020). Kent Markalaşmasında Mimari ve Gastronomik Unsur Bütünlüğü Analizi: Tarihi Peynirciler Çarşısı ve Van Otlu Peyniri. Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi, 13(3), 443-458.
16. Duman, Z. M. (2016). Van’a Gelen İranlı Turistlerin Profilleri Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(46) 399-408.
17. Duman, E., A. (2020). Geçmişten Günümüze Van Oturtma-Eğlenti Geceleri Geleneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(73), 350-358.
18. Er, B. (2012). Van İlinde Üretilen Takıların Bazı Özellikleri. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi (El Sanatları) Anabilim Dalı. (Doktora Tezi), Ankara.
19. Ergun, P. (2014). Türk Masal Anlatıcısının Kimliği. Milli Folklor, 26(104), 33-45.
20. Eriçok, K. A. (2019). Küreselleşme Bağlamında Van’ın Kent Turizmi Olanaklarının Değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 44, 171-191.
21. Groenewald, T. (2004). A Phenomenological Research Design Illustrated. International Journal of Qualitative Methods, 3(1), 42- 55.
22. Güngör, C. (1995). Van Bölgesinde Tarihi Açıdan Halk Kültürünün İncelenmesi. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Anasanat Dalı Musiki Sanat Dalı Türk Halk Müziği Alanı. (Yükseklisans Tezi), İstanbul.
23. Güzel, E. ve Oskay, N. (2017). Van Gölü Havzasında Geleneksel Ayakkabıcılık Reşik ve Harik (Herik). International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 16(26), 267-282.
24. Kalay, H. A. ve Yıldız, S. (2017). Akdamar Anıt Müzesi’nin (Kilisesi) Tarihsel Süreçleri ve Kültürel Miras Turizmi Açısından Önemi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 121-136.
25. Karaca, E. (2019). Destinasyon Önem-Memnuniyet Analizi Bağlamında Van’ı Tercih Eden İranlı Turistler Üzerine Bir Araştırma. Batman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. (Yüksek Lisans Tezi), Batman.
26. Kasımoğlu, H. (2011). Van Halk Masal ve Hikayelerinin İcra Bağlamı Olarak Divanhane (Duvakhane) Geleneği. Millî Folklor, 23(89), 170-178.
27. Kaya, F., Cankül, D. ve Demirci, B. (2013). Türkiye’nin Önemli İnanç Turizmi Merkezlerinden Biri: Akdamar Kilisesi. KMÜ Sosyal ve Ekonomi̇k Araştırmalar Dergi̇si, 15(24), 13-24.
28. Kılıçhan, R. ve Köşker, H. (2015). Destinasyon Markalaşmasında Gastronominin Önemi: Van Kahvaltısı Örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 102-115.
29. Meriç, S. ve Bozkurt, Ö. (2017). Van Gölü’nün Rekreasyonel Turizm Potansiyelinin SWOT Analizi ile Değerlendirilmesi. International Journal of Cultural and Social Studies, 3(1), 154-167.
30. Orhun, B. N. ve Meriç, S. (2020). Son Şans Turizminin Medyadaki Yansıması: Hasankeyf Örneği. Journal of Academic Tourism Studies, 1(1), 6-18.
31. Oto, M. M. (2020). ‘’Erciş Demeli-Çevirmeli’’ Türkü Söyleme Geleneğinde Özgün Formlar ve Yeni Tanımlar. EJMD, 16, 134-170.
32. Önler, Z. (2020). Van’da Kose Oyunu. Kültür Araştırmaları Dergisi, 5, 213-220
33. Özbir, N. (2017). Van Bölgesinde Geleneksel Mutfak ile Modern Mutfak Tasarım Kriterlerinin İncelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı Mimarlık Programı. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
34. Özbir, N. (2017). Mutfak Bağlamında Van Evi Tasarımı. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 33, 63-77.
35. Öztürk, S. (2012). Kadın Kimliği Bağlamında Kültürel Bellek ve Van Merkezdeki Kadın Dengbejliği Yansımaları. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Müziği Anabilim Dalı Türk Müziği Programı. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
36. Öztürk, İ., Genç, M. ve Öztürk, G. (2019). Hakkâri Parzun Dokumaları. International Social Sciences Studies Journal, 5(34), 2298-2308
37. Öziş, Ü., Arısoy, Y., Alkan, A. ve Özdemir, Y. (2008). Türkiye’deki Tarihi Su Yapılarının Evrensel Önemi. TMMOB 2. Su Politikaları Kongresi.
38. Sevinç, H. ve Azgün, S. (2012). Bölgesel Kalkınma ve İnanç Turizmi Bağlamında Akdamar Kilisesi Örneği, Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 2(2), 17-21.
39. Şit, C. ve Aladdinoğlu, F. (2020). Uluslararası Turistlerin Van Algısı, Journal of Humanities and Tourism Research, (Özel Sayı 5), 112-133.
40. Uşma, G. ve Urfalıoğlu, N. (2018). Geleneksel Van Evlerinin Cephe Özellikleri ve Tipolojisi Üzerine Bir İnceleme. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(1), 1-16.
41. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
42. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (sekizinci baskı), Seçkin Yayıncılık, Ankara.
43. Yılmaz, V. ve Karağaç, M. (2019). Turizmin Yerel Kalkınmadaki Öneminin Değerlendirilmesi: Van Kenti Örneği. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19).
44. [http://www.prestijgazetesi.com/haber-van-in-asirlik-yoresel-ayakkabisi-resik-14888.html](http://www.prestijgazetesi.com/haber-van-in-asirlik-yoresel-ayakkabisi-resik-14888.html) Erişim Tarihi: 10.11.2020
45. [https://www.sabah.com.tr/galeri/turkiye/vanin-resik-ayakkabilari-avrupaya-da-gonderiliyor](https://www.sabah.com.tr/galeri/turkiye/vanin-resik-ayakkabilari-avrupaya-da-gonderiliyor) Erişim Tarihi: 10.11.2020
46. [https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/van/gezilecekyer/tarihi-van-evleri-mahallesi](https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/van/gezilecekyer/tarihi-van-evleri-mahallesi) Erişim Tarihi: 10.11.2020
47. [https://ilkha.com/kultur/van-in-3-bin-yillik-tarihi-samran-kanali-unesco-yolunda-145666Erişim](https://ilkha.com/kultur/van-in-3-bin-yillik-tarihi-samran-kanali-unesco-yolunda-145666Erişim) Tarihi: 12.11.2020
48. [https://van.ktb.gov.tr/TR-76401/van-kalesi.html](https://van.ktb.gov.tr/TR-76401/van-kalesi.html) Erişim Tarihi: 12.11.2020
49. [https://vanlinihathoca.com/van-oturma-gecesi-gelenegi.html](https://vanlinihathoca.com/van-oturma-gecesi-gelenegi.html) Erişim Tarihi: 12.11.2020
50. [https://van.bel.tr/HaberDetay/van-protokolu-oturma-gecesi-ile-stres-atti.html](https://van.bel.tr/HaberDetay/van-protokolu-oturma-gecesi-ile-stres-atti.html) Erişim Tarihi: 08.12.2020
51. [https://van.ktb.gov.tr/TR-88275/van-kahvaltisi.html](https://van.ktb.gov.tr/TR-88275/van-kahvaltisi.html) Erişim Tarihi: 08.12.2020
52. [https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249702/sinir-istatistikleri.html](https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249702/sinir-istatistikleri.html) Erişim Tarihi: 08.12.2020
53. [https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249709/yillik-bultenler.html](https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249709/yillik-bultenler.html) Erişim Tarihi: 08.12.2020
54. [https://www.indyturk.com/node/325366/kültür/tarihi-savat-gümüşü-yok-oluyor](https://www.indyturk.com/node/325366/kültür/tarihi-savat-gümüşü-yok-oluyor) Erişim Tarihi: 04.08.2021
55. [https://www.haberler.com/asiklar-cayevi-gonullere-hitap-edecek-2091047-haberi/](https://www.haberler.com/asiklar-cayevi-gonullere-hitap-edecek-2091047-haberi/) Erişim Tarihi: 04.08.2021
56. [https://www.aa.com.tr/tr/yasam/baba-meslegi-comlekciligi-yasatmaya-calisiyor/1376883](https://www.aa.com.tr/tr/yasam/baba-meslegi-comlekciligi-yasatmaya-calisiyor/1376883) Erişim Tarihi: 04.09.2021
57. [https://www.vandahaber.com/yazarlar/nuran-akcap-demirhan/tandir-gelenegi-eyvan/810/Erişim](https://www.vandahaber.com/yazarlar/nuran-akcap-demirhan/tandir-gelenegi-eyvan/810/Erişim) Tarihi: 04.09.2021
58. [http://blog.milliyet.com.tr/hidirnebi/Blog/?BlogNo=54759](http://blog.milliyet.com.tr/hidirnebi/Blog/?BlogNo=54759) Erişim Tarihi: 04.09.2021
59. [https://www.konhaber.com/habervan_da_yardimlasmanin_eglenceye_donusturuldugu_kose_gelin_gelenegi_yasatiliyor-1538777.html](https://www.konhaber.com/habervan_da_yardimlasmanin_eglenceye_donusturuldugu_kose_gelin_gelenegi_yasatiliyor-1538777.html) Erişim Tarihi: 04.09.2021
60. [https://www.wanhaber.com/van-da-kose-gelin-gelenegi-tekrar-yasatiliyor-resimleri,945.html](https://www.wanhaber.com/van-da-kose-gelin-gelenegi-tekrar-yasatiliyor-resimleri,945.html) Erişim Tarihi: 04.09.2021
61. [https://aregem.ktb.gov.tr/TR-279417/somut-olm-kult-miras-turkiye-ulusal-envanteri.html](https://aregem.ktb.gov.tr/TR-279417/somut-olm-kult-miras-turkiye-ulusal-envanteri.html) Erişim Tarihi: 10.09.2021