Diyarbakır Hz. Süleyman Camii’nin İnanç Turizmi Açısından Değerlendirilerek Rekreasyonel Olanaklarının Belirlenmesi

Öz

Doğal, kültürel ve tarihi öneme sahip turizm alanları geçmişin sosyo-kültürel ve etnik yapılarını yansıtan, rekreasyonel imkânlar sunan ilgi çekici mekânlar olup bu özellikleriyle birçok fonksiyona sahiptir. Turizm açısından alternatif turizm çeşitleri içerisinde yer alan inanç turizmi bu fonksiyonlardan biridir. İnanç turizmi son dönemlerde gelir getirmesi, dini mekânların farkındalığını ortaya koyması bakımından önem kazanmış ve küresel bir sektör halini almıştır. İnanç turizmi kapsamında değerlendirilen mekânlar kendisine ve çevresine rekreasyonel olanaklar sunmaktadır. Bu alanların rekreatif olanakları rekreasyon ve turizm arasındaki ilişkinin belirlenmesi ile ortaya koyulabilmektedir. Çalışmada kültür ve inanç turizmi açısından zengin bir mirasa sahip olan Diyarbakır ilinde yer alan Hz. Süleyman Camii çalışma alanı olarak seçilmiştir. Kent merkezine yakın olan Hz. Süleyman Camii doğal ve kültürel kaynakları ile inanç turizmi ve rekreasyonel olanakları bakımından potansiyeli yüksek mekânlardan biridir. İnanç turizmi alanlarının rekreasyonel bakımdan potansiyelinin yüksek olmasına rağmen çevresiyle bir bütün olarak değerlendirildiği bir çalışma olmadığı tespit edilmiş olup, bu konudaki eksikliği gidermek adına Hz. Süleyman Camii örneği çalışılmıştır. Çalışmada inanç turizmi kapsamında değerlendirmeye alınan Hz. Süleyman Camii ve çevresinin doğal ve kültürel peyzaj değerleri göz önünde bulundurularak rekreasyonel olanaklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Alanın mevcut yapısal ve bitkisel peyzaj ögeleri, rekreasyonel olanakları anket çalışmalarından elde edilen verilere göre değerlendirilmiştir. Bu bağlamda alanda bütüncül bir yaklaşımla yerel, kültürel ve çevresel kaynaklar göz önünde bulundurularak kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik rekreasyonel öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İnanç turizmi
• Doğal ve kültürel peyzaj
• Diyarbakır Hz. Süleyman Camii
• Rekreasyon

Determination of Recreational Opportunities of Diyarbakir Hz. Suleyman Mosque by Evaluating in Terms of Faith Tourism

Öz

Tourism areas with natural, cultural and historical importance are interesting places that reflect the socio-cultural and ethnic structures of the past and offer recreational opportunities and have many functions with these features. Faith tourism, which is one of the alternative tourism types in terms of tourism, is one of these functions. Faith tourism has recently gained importance in terms of generating income and demonstrating the awareness of religious places and has become a global sector. The places evaluated within the scope of faith tourism offer recreational opportunities to itself and its surroundings, and the recreational opportunities of these areas can be revealed by determining the relationship between recreation and tourism. In the study, Hz. Süleyman Mosque was chosen as the study area. Near the city center, St. Süleyman Mosque is one of the places with high potential in terms of natural and cultural resources, religious tourism and recreational opportunities. Despite the high recreational potential of religious tourism areas, it has been determined that there is no study in which it is evaluated as a whole with its surroundings, and in order to eliminate the deficiency in this regard, Hz. The example of the Süleyman Mosque was studied. In the study, Hz. It is aimed to evaluate the recreational opportunities of Süleyman Mosque and its surroundings, taking into account the natural and cultural landscape values. The existing structural and vegetative landscape elements of the area, recreational opportunities were evaluated according to the data obtained from the survey studies. In this context, recreational suggestions have been developed for user needs, taking into account local, cultural and environmental resources, with a holistic approach in the field.

Anahtar Kelimeler

• Faith tourism
• Natural and cultural landscape
• Diyarbakir Hz. Suleyman Mosque
• Recreation

Kaynakça

1. Akış, S. (1990). Sürdürülebilir Turizm ve Türkiye, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 10(1), 36-46.
2. Arslaner E. ve Erol G. (2017). Alternatif Turizmin Bazı Türleri Üzerine Bir Değerlendirme, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 422-438.
3. Çontu, M. (2006). Alternatif Turizm Çeşitleri ve Kızılcahamam Termal Turizmi Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Ercan Oğuztürk G. ve Pulatkan M. (2020). The Effect of The Historical Hevsel Gardens on The Urban Identity Of Diyarbakır, Academic Studies in Architecture, Planning and Design-II, 119-131.
5. Gülçin, D. (2020). Kültürel Ekosistem Hizmetlerinin Sosyal Medya Verileri Kullanılarak Haritalanması: Datça Yarımadası Örneği, Turkish Journal of Forestry, 21(4), 407-416.
6. Ijaz, A. (2021). Types of Religious Tourism. In Global Development of Religious Tourism, 297-309.
7. Jovicic, D. (2016). Cultural Tourism in The Context of Relations Between Mass and Alternative Tourism, Current Issues in Tourism, 19(6), 605-612.
8. Karaşah, B. (2018). Alternatif Turizmde Marka Kent Olma Yolunda Artvin Kentinin Alternatif Turizm Rotaları, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(61), 883-892.

9. Köroğlu, Ö., Hacıoğlu, N. ve Yıldırım, H. U. (2017). İnanç Turizmine Yönelik Alanlarda Ziyaretçi Yönetimi Çerçevesinde Turist Rehberlerinin Rol ve Sorumlulukları, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (3), 267-278.
10. Luekveerawattana, S. (2012). Cultural Landscape for Sustainable Tourism Case Study of Amphawa Community, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 65, 387-396.
11. Meriç, S. ve Bozkurt, Ö. (2016). İslam Dünyasının En Büyük Tarihi-Anıt Mezarlığının (Selçuklu Mezarlığı) Kültür ve İnanç Turizmi Kapsamında Değerlendirilmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (1), 117-134.
12. Okonkwo, E. E. ve Nzeh, C. A. (2009). Faith-based Activities and Their Tourism Potentials in Nigeria, International Journal of Research in Arts and Social Sciences, 1, 286-298.
13. Olsen, D. H. ve Timothy, D. J. (2021). In The Routledge Handbook of Religious and Spiritual Tourism. London: Routledge.
14. Özdemir, A. (2007). Überlegungen Über Die Bedeutung Von Besucherlenkung in Erholungs-Und Schutzgebieten in Der Türkei, ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 9(11), 55-61.
15. Öztürk, S., İsmail, T. S. Y. ve Işınkaralar, Ö. (2020). İnanç Turizmi Odağında Benli Sultan Külliyesi Peyzaj Tasarım Önerileri, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 349-360.
16. Sandıkçı, M. ve Günay, A. G. F. (2012). Rekreasyon Alan ve Faaliyetlerinin Turizm Talebine Etkisi: Afyonkarahisar Örneği. 13. Ulusal Turizm Kongresi, Antalya, 1257-1278.
17. Sargın, S. (2006). Yalvaç’ta İnanç Turizmi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 1-18.
18. Shinde, K. A. ve Rizzello, K. (2014). A Cross-cultural Comparison of Weekend–trips in Religious Tourism: Insights From Two Cultures, Two Countries (India and Italy), International journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 2(2), 16-34.
19. Tarakcı Eren, E., Düzenli, T. ve Alpak, E. M. (2018). Correlatıon Between Landscape Propertıes of Museum Gardens and Vısıtor Satısfactıon, Fresenıus Envıronmental Bulletın, 27(12B), 9868-9879.
20. Ulusan, Y. ve Batman, O. (2010). Alternatif Turizm Çeşitlerinin Konya Turizmine Etkisi Üzerine Bir Araştırma, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 243-260.
21. Woodward, S. C. (2004). Faith and tourism: Planning Tourism in Relation to Places of Worship, Tourism and Hospitality Planning & Development,1(2), 173-186.
22. Yavuz, A., Acar, H. ve Zülfikar, H. C. (2019). Doğal ve Kültürel Peyzaj Değerlerinin Kent Kimliğine Katkısı, Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 389-399.
23. Yıldız, Z. ve Kalağan, G. (2008). Alternatif Turizm Kavramı ve Çevresel Etkileri, Yerel Siyaset Dergisi, 35, 43-45.
24. Yılmaz, S. ve Yılmaz, H. (2013). İnanç Turizmi Açısından Abdurrahman Gazi Türbesinin Değerlendirilmesi, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29(2), 287-303.
25. www\.yigm.ktb.gov.tr, Erişim Adresi: [https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9964/diyarbakir.html/](https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9964/diyarbakir.html/) Erişim Tarihi: 18.09.2021.
26. www\.aa.com.tr, Erişim Adresi: [https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/surun-cevre-duzenlemesibegenildi-/795063/](https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/surun-cevre-duzenlemesibegenildi-/795063/) Erişim Tarihi: 18.09.2021.
27. www\.diyarbakir.bel.tr/diyarbakir/genel-bilgiler/ilce-nufus.html, Erişim Adresi: [https://www.diyarbakir.bel.tr/diyarbakir/genel-bilgiler/ilce-nufus.html/](https://www.diyarbakir.bel.tr/diyarbakir/genel-bilgiler/ilce-nufus.html/) Erişim Tarihi: 12.11.2021.