Araştırma Makalesi

Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu

Cilt: 5 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, T1DM’li ergenlerde uyku bozukluğu ve hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolü yordama düzeylerinin belirlenmesidir. Yöntem: Çalışma, 2024-2025 yılları arasında bir üniversite hastanesinin Çocuk Endokrinoloji Polikliniği’nde takip edilen 12-17 yaş arası 114 T1DM’li ergen ile yapılmıştır. Etik kurul, kurum, ergen ve ebeveyn izni alınarak yapılan bu çalışmada veriler Ergen tanıtıcı özellikler formu, Virginia Üniversitesi Çocuk/Ergen Düşük Kan Şekeri Ölçeği ve DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın verileri Jamovi 2.6.13 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyku bozukluğu ile hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolü yordama düzeyi ise iki aşamalı Hiyerarşik Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada T1DM’li ergenlerin total DKŞÖ ve UBÖ puan ortalamalarının sırasıyla 57,68±10,64 ve 22,86±3,25 olduğu belirlenmiştir. Yapılan iki aşamalı hiyerarşik regresyon analizi sonucunda, Model I’ de hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolün %33,6’sını açıkladığı, Model II’ de ise hipoglisemi korkusu ile uyku bozukluğunun birlikte glisemik kontrolün %47,2’sini açıkladığı ve modellerin istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (p≤ 0,001). Sonuç: T1DM’li ergenlerde hipoglisemi korkusu ile uyku bozukluğu’nun glisemik kontrolün yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Hemşireler, hipoglisemi korkusunu azaltmak için ergenlere ve ailelerine yönelik eğitim programları geliştirilmeli, hipoglisemi semptomlarının tanınması ve glukoz izlem teknolojilerinin etkin kullanımı hakkında rehberlik sağlamalıdır. Ayrıca, uyku bozukluğunun glisemik kontrol üzerindeki olumsuz etkisi, hemşirelerin uyku hijyeni konusunda danışmanlık yapmasını ve uyku kalitesini değerlendiren araçlar kullanmasını gerektirir. Ergen odaklı bir yaklaşım benimsenerek, motivasyonel görüşme teknikleri ve psikososyal destekle öz-yönetim becerileri güçlendirilmelidir. Hemşireler, multidisipliner iş birliği içinde çalışarak, hipoglisemi korkusu ve uyku bozukluğuna yönelik erken müdahaleler planlamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1 Agrawal, S., Makuch, S., Dróżdż, M., Dudzik, T., Domański, I., Poręba, R., & Mazur, G. (2022). The Impact of Hypoglycemia on Patients with Diabetes Mellitus: A Cross-Sectional Analysis. Journal of clinical medicine, 11(3), 626. https://doi.org/10.3390%2Fjcm11030626
  2. 2 Ali, L., & Alhassan, M. (2024). Challenges in achieving adequate glycemic control among children with type 1 diabetes mellitus in a resource-limited setting: A cross-sectional study from Sudan. Diabetes research and clinical practice, 208, 111113. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2024.111113
  3. 3 Bachmann, S., Auderset, A., Burckhardt, M. A., Szinnai, G., Hess, M., Zumsteg, U., … Donner, B. (2021). Autonomic cardiac regulation during spontaneous nocturnal hypoglycemia in children with type 1 diabetes. Pediatric diabetes, 22(7), 1023-1030. https://doi.org/10.1111/pedi.13262
  4. 4 Barnard, K. D., Wysocki, T., Allen, J. M., Elleri, D., Thabit, H., Leelarathna, L., … Hovorka, R. (2014). Closing the loop overnight at home setting: psychosocial impact for adolescents with type 1 diabetes and their parents. BMJ open diabetes research & care, 2(1), e000025. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2014-000025 5 Berk, E., & Çelik, N. (2023). Sleep quality and glycemic control in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus. European review for medical and pharmacological sciences, 27(10), 4633-4638. https://doi.org/10.26355/eurrev_202305_32473 6 Cherubini, V., Rabbone, I., Lombardo, F., Mossetto, G., Orsini Federici, M., & Nicolucci, A. (2019). Incidence of severe hypoglycemia and possible associated factors in pediatric patients with type 1 diabetes in the real-life, post-Diabetes Control and Complications Trial setting: A systematic review. Pediatric diabetes, 20(6), 678-692. https://doi.org/10.1111/pedi.12876
  5. 7 Donbaloğlu, Z., Barsal Çetiner, E., İnan Yüksel, A., Singin, B., Aydın Behram, B., Bedel, A., … Tuhan, H. (2024). Sleep disturbances in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus: Prevalence, and relationship with diabetes management. Sleep medicine, 115, 55-60. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2024.01.031
  6. 8 Fadl, N., Tayel, K., Attia, M., Mounir, G. (2024). Impact of fear of hypoglycemia on self-management practices and glycemic control among adolescents with type 1 diabetes mellitus. J Public Health. https://doi.org/10.1007/s10389-024-02201-6
  7. 9 Haynes, A., Hermann, J. M., Clapin, H., Hofer, S. E., Karges, B., Jones, T. W., … WACDD and DPV registries (2019). Decreasing Trends in Mean HbA1c Are Not Associated with Increasing Rates of Severe Hypoglycemia in Children: A Longitudinal Analysis of Two Contemporary Population-Based Pediatric Type 1 Diabetes Registries From Australia and Germany/Austria Between 1995 and 2016. Diabetes care, 42(9), 1630-1636. https://doi.org/10.2337/dc18-2448
  8. 10 Hazen, R.A., Fehr, K.K., Fidler, A.L., Cousino, M.K., Macleish, S.A., & Gubitosi-Klug, R.A. (2015). Sleep disruption in adolescents with Type 1 diabetes mellitus: relationships with adherence and diabetes control. Diabetes management, 5, 257-265.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2024

Kabul Tarihi

23 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özbey, H., Bayat, M., Topal, T., Çeri, A., & Hatipoğlu, N. (2025). Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 5(2), 171-181. https://izlik.org/JA84XN39MA
AMA
1.Özbey H, Bayat M, Topal T, Çeri A, Hatipoğlu N. Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu. JCNR. 2025;5(2):171-181. https://izlik.org/JA84XN39MA
Chicago
Özbey, Harun, Meral Bayat, Tolga Topal, Ayşe Çeri, ve Nihal Hatipoğlu. 2025. “Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu”. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi 5 (2): 171-81. https://izlik.org/JA84XN39MA.
EndNote
Özbey H, Bayat M, Topal T, Çeri A, Hatipoğlu N (01 Ağustos 2025) Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi 5 2 171–181.
IEEE
[1]H. Özbey, M. Bayat, T. Topal, A. Çeri, ve N. Hatipoğlu, “Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu”, JCNR, c. 5, sy 2, ss. 171–181, Ağu. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84XN39MA
ISNAD
Özbey, Harun - Bayat, Meral - Topal, Tolga - Çeri, Ayşe - Hatipoğlu, Nihal. “Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu”. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Ağustos 2025): 171-181. https://izlik.org/JA84XN39MA.
JAMA
1.Özbey H, Bayat M, Topal T, Çeri A, Hatipoğlu N. Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu. JCNR. 2025;5:171–181.
MLA
Özbey, Harun, vd. “Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu”. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Ağustos 2025, ss. 171-8, https://izlik.org/JA84XN39MA.
Vancouver
1.Harun Özbey, Meral Bayat, Tolga Topal, Ayşe Çeri, Nihal Hatipoğlu. Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu. JCNR [Internet]. 01 Ağustos 2025;5(2):171-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84XN39MA

Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.