Hemşirelik Öğrencilerinin Kadının Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Sorunlarına İlişkin Farkındalıkları: Nitel Bir Çalışma
Öz
Amaç: Bu çalışma, hemşirelik lisans öğrencilerinin müfredatları kapsamında aldıkları Kadın Doğum ve Hastalıkları Hemşireliği dersi sonrasında kadının cinsiyet ve toplumsal cinsiyet sorunlarına ilişkin bilgi ve farkındalıkları ile bu farkındalığın kişisel ve mesleki etkileri tanımlamayı amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmanın deseni tanımlayıcı nitel araştırmadır. Katılımcılar, 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında Akdeniz Üniversitesi 3. sınıf Kadın Doğum ve Hastalıları Hemşireliği dersini alan 20 kadın ve erkek öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış formlar kullanılmış ve yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Tematik analiz ile veriler analiz edilmiştir. Bulgular: Öğrenci hemşirelerin kadının cinsiyet ve toplumsal cinsiyetine ilişkin farkındalıklarının “kaygılar”, “kazanımlar” ve “bakım davranışları” temalarını şekillendirdiği belirlenmiştir. Öğrenciler; sekonder travma, kadın olmaya ilişkin endişeleri (kadın öğrenciler) ve geleceğe ilişkin risk algıları nedeni ile kaygılandıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca bu süreçte “kadın olma”ya özgü empati, sağlık öz-yönetimi ve motivasyonu, ilişkilerini bilinçli şekilde yapılandırma ve toplumda toplumsal cinsiyet ve cinsiyet konularında kadının savunucusu olma gibi kazanımlarının olduğunu belirtmişlerdir. Bakım davranışlarının ise daha fazla empati içerdiği, incinebilir grup olduğunun bilinci ile duyarlı bakım sergiledikleri ve kadını güçlendirmeyi hedefleyen bakım davranışları geliştirdiklerini ifade etmişlerdir. Sonuç: Bu çalışma, hemşirelik lisans eğitimi ile öğrencilere kazandırılan kadının cinsiyet ve toplumsal cinsiyet sorunlarına ilişkin farkındalığın öğrencilerin bireysel ve mesleki gelişimlerine katkı sağlayabileceğini göstermiştir. Deneyimlenen kaygıların ise araştırma ve eğitim süreçlerinde ele alınması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Kaynakça
- 1 Aliri, J., Prego‐Jimenez, S., Goñi‐Balentziaga, O., Pereda‐Pereda, E., Perez‐Tejada, J., & Labaka Etxeberria, A. (2022). Gender awareness is also nurses' business: Measuring sensitivity and role ideology towards patients. Journal of Nursing Management, 30(8), 4409-4418. https://doi.org/10.1111/jonm.13866
- 2 Aujoulat, I., Marcolongo, R., Bonadiman, L., & Deccache, A. (2008). Reconsidering patient empowerment in chronic illness: a critique of models of self-efficacy and bodily control. Social Science & Medicine, 66(5), 1228-1239. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2007.11.034.
- 3 Avcıbay, B., Köroğlu, C. O., Yamurluklu, S. B., & Sürücü, Ş. G. (2021). Ebelik ve hemşirelik öğrencilerinin gebelik öncesi doğum korkularını etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(4), 413-422. https://doi.org/10.46483/deuhfed.895696
- 4 Aydın, M., Bekar, E. Ö., Gören, Ş. Y., & Sungur, M. A. (2016). Hemşirelik öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 223-242. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.455842
- 5 Aykan, E., & Doğan, S. (2024). Empowerment in nursing by systematic literature review and bibliometric analysis methods. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 33-49. https://doi.org/10.47115/jshs.1228846
- 6 Benjamin, L. S., Shanmugam, S. R., Karavasileiadou, S., Hamdi, Y. S. A., Moussa, S. F., & Gouda, A. D. K. (2024). Facilitators and barriers for advocacy among nurses-a cross-sectional study. The Malaysian Journal of Nursing (MJN), 16(1), 178-188. https://doi.org/10.31674/mjn.2024.v16i01.018
- 7 Bradshaw, C., Atkinson, S., & Doody, O. (2017). Employing a qualitative description approach in health care research. Global Qualitative Nursing Research, 4, 2333393617742282. https://doi.org/10.1177/2333393617742282
- 8 Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
26 Ağustos 2025
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2025
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2025
Kabul Tarihi
14 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 2