Emziren Annelerde Depresyon Düzeyinin Emzirme Öz-yeterliliği Üzerindeki Etkisi: Demografik Değişkenler Kontrolünde Bir İnceleme
Öz
Amaç: Anne ruh sağlığı, emzirme davranışlarını ve sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebilir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, emziren annelerde depresyon düzeyinin emzirme öz-yeterliliği üzerindeki etkisini değerlendirmek ve bu ilişkinin sosyo-demografik değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini analiz etmektir.
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipte yürütülen bu araştırma, Haziran- Ağustos 2023 tarihlerinde, araştırmaya katılmayı kabul eden ve olasılıksız örnekleme yöntemiyle seçilen 252 emziren anne ile gerçekleştirildi. Verilerin elde edilmesinde “Tanıtıcı Bilgi Formu”, “DSM-5 Depresyon Ölçeği” ve “Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği” kullanıldı. Verilerin analizi elektronik ortamda SPSS 26.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma verileri tanımlayıcı istatistikler, bağımsız t-testi, tek yönlü ANOVA ve Bonferroni düzeltmesi ile değerlendirilmiş, değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile hesaplanmıştır.
Bulgular: Annelerin Emzirme Öz- yeterlilik Ölçeği puan ortalaması 54,94±8.00 iken DSM-5 Depresyon Ölçeği puan ortalaması 9,13±5,71’dir. Annelerin depresyon düzeyleri ile emzirme öz-yeterlilikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü zayıf bir ilişki bulundu (r=-0,253; p<0,05). Regresyon analizi sonucuna göre annelerin emzirme öz-yeterlik düzeyi bağımsız değişkenler (depresyon düzeyi, planlı gebelik, çalışma durumu) tarafından açıklanmıştır (R2=0,094; p<0,05).
Sonuç: Bu araştırma, emziren annelerin depresyon düzeyleri ile emzirme öz-yeterliliği arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca, emzirme öz-yeterliliği, depresyon düzeyinin yanı sıra planlı gebelik ve çalışma durumu gibi faktörlerle de açıklanabilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- 1 Ahmadinezhad, G. S., Karimi, F. Z., Abdollahi, M., & NaviPour, E. (2024). Association between postpartum depression and breastfeeding self-efficacy in mothers: a systematic review and meta-analysis. BMC Pregnancy and Childbirth, 24(1), 1–10. doi:10.1186/s12884-024-06465-4
- 2 Akkoyun, S., & Taş Arslan, F. (2016). Breastfeeding Self-Efficacy of Mothers Who Breastfed for First Six Months. The Journal of Pediatric Research, 3(4), 191–195. doi:10.4274/jpr.50469
- 3 Aktaş, S., & Alemdar, D. K. (2019). Correlation between Infantile Colic and Maternal Breastfeeding Self-Efficacy, Breastfeeding Success and Breast Milk Amount. Journal of Tropical Pediatrics, 65(4), 321–327. doi:10.1093/tropej/fmy054
- 4 Aluş Tokat, M., Okumuş, H., & Dennis, C. L. (2010). Translation and psychometric assessment of the Breast-feeding Self-Efficacy Scale-Short Form among pregnant and postnatal women in Turkey. Midwifery, 26(1), 101–108. doi:10.1016/j.midw.2008.04.002
- 5 Amerikan Psikiyatri Birliği (APA). (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (DSM5) (E Köroğlu (Çev. Ed.) (ed.); 5th ed.). Ankara: HYB.
- 6 Aydın, D., & Aba, Y. A. (2019). Annelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile emzirme öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 31–39.
- 7 Ayhan Başer, D. (2018). The evaluation of the relationship between postpartum depression and breastfeeding. Ankara Medical Journal, 18(3). doi:10.17098/amj.461652
- 8 Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayşe Şahin
*
0000-0003-1240-0178
Türkiye
Kamile Akça
0000-0002-2833-8754
Türkiye
Meltem Özcan
0000-0003-3223-6379
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
3 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
19 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1