Postmodern Uluslararası Ticaret Teorilerine Eleştirel Bir Bakış

Bu makalenin ilk hali 12 Ekim 2022 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jcsci/article/1112815

Düzeltme Notu

Dergimizde daha önce makalesi yayımlanmış yazarın talebi üzerine; Dergimizin 2022 yılı 6. Cilt 2. Sayısında 57-80 sayfa aralıklarında yayınlanan “Postmodern Uluslararası Ticaret Teorilerine Eleştirel Bir Bakış” başlıklı makale yazarın Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı’nda yürütülmekte olan “Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bir Çıkış Yolu Var Mı?: Türkiye’nin Özgün Sarmalı” adlı doktora tez çalışmasından türetilmiştir. Makalede çalışmanın ilgili doktora tezinden türetildiği ifadesi sehven belirtilmemiştir. Bundan dolayı yazardan ve değerli okuyucularımızdan özür dileriz.

Öz

Amaç: Günümüzde dış ticaretin geleneksel teorilerle açıklanma çabası hala sürmektedir. Ancak gelişen teknoloji ve değişen üretim biçimi farklı yaklaşımların ön plana çıkarılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, uluslararası ticaret alanındaki yeni yaklaşımlar ön plana çıkarılırken, küresel güç dengeleri üzerinden onları da aşacak bir tahlil yapmak hedeflenmektedir. Yöntem: Çağdaş uluslararası ticaret yaklaşımları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilerek bu yaklaşımlardaki problemli yönler ortaya konmaya çalışılacaktır. Bulgular: Yakın zamanda geliştirilen yaklaşımlar, geleneksel teorilere alternatif olmak yerine onların eksikliklerini gidermek yolunu seçmişlerdir. Oysa değişen üretim biçimi, bu konuda çok daha radikal yaklaşımlara olanak sağlamaktadır. Sonuç ve Katkılar: Çalışma kapsamında ampirik gözlemlere yer verilmemiş olsa da teorik bakımdan eksikliklerin ortaya konması daha sonra yapılacak çalışmalar için elverişli bir zemin oluşturulmuştur. Bu zemin üzerinde yeni üretim biçimindeki tekelleşme eğilimleri, küresel meta zinciri üzerinden değerin yeniden tanımlanması ve girdi çıktı analiziyle ticaretten kazançların peşine düşülmesi gibi pek çok çalışma bina etmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• endüstri içi ticaret
• ürün içi ticaret
• çok uluslu şirketler
• ulus üstü şirketler

A Critical Study at Postmodern International Trade Theories

Bu makalenin ilk hali 12 Ekim 2022 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jcsci/article/1112815

Abstract

Purpose: Today, the effort to explain foreign trade with traditional theories still continues. However, developing technology and changing production style reveal the necessity of putting forward new approaches. In this study, while new approaches in the field of international trade are brought to the fore, it is aimed to make an analysis that will surpass them through the global power balances. Methodology: Contemporary international trade approaches will be analyzed comparatively and the problematic aspects of these approaches will be examined. Findings: Recently developed approaches have chosen to eliminate the shortcomings of traditional theories rather than being an alternative. However, the changing mode of production allows for much more radical approaches in this regard. Implications: Although empirical observations are not included within the scope of the study, a suitable ground has been created for further studies to reveal the theoretical deficiencies. It is possible to build many studies on this ground, such as monopolization trends in the new mode of production, redefinition of value through the global commodity chain, and pursuit of gains from trade with input and output analysis.

Keywords

• intra-industry trade
• intra-product trade
• multinational corporations
• transnational corporations

Kaynakça

1. Aydınonat, E. (2007). Modern Uluslararası İktisat Teorisinin Kökenleri (2. baskı). Siyasal Kitabevi.
2. Çirkin Büyükdeniz, Z., ve Göksel, T. (2022). Dış Ticaretin Serbestleşmesi ve İşsizlik Arasındaki İlişkinin Heterojen Firma Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi. Sosyoekonomi, 30(51), 319352. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2022.01.16
3. Cypher, J. M. (1999). Crisis Tendencies of the 1990:s Constraints on the Ideology of the Globalization? Globalization, Insertion of Mexico and Inclusive Alternatives for the 21st Century, 1–17. https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.546.9480verep=rep1vetype=pdf
4. Davis, D. R. (1995). Intra-industry Trade: A Heckscher-Ohlin-Ricardo Approach. Journal of International Economics, 39(3), 201–226. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/0022-1996(95)01383-3
5. Davis, D. R., ve Weinstein, D. E. (2000). International Trade as an “Integrated Equilibrium”: New Perspectives. The American Economic Review, 90(2), 150–154. http://www.jstor.org/stable/117210
6. Dowd, D. (2020). Kapitalizm ve Kapitalizmin İktisadı (3. baskı). Yordam Kitap.
7. Fine, B., ve Dimakou, O. (2021). Makroiktisat: Eleştirel Bir Kılavuz (1. baskı). Yordam Kitap.
8. Hardt, M., ve Negri, A. (2003). İmparatorluk (5. baskı). Ayrıntı Yayınları.

9. Hymer, S. (1982). The Multinationak Corporation and the Law of Uneven Development. Içinde J. M. B. T. Letiche (Ed.), International Economic Policies and Their Theoritical Foundations (ss. 325–352). Academic Press. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/B978-0-12-444280-1.50021-5
10. Jones, R., ve Kierzkowski, H. (2004). International Trade and Agglomeration: An Alternative Framework. Economics Section, The Graduate Institute of International Studies, HEI Working Papers, 10. https://doi.org/10.1007/BF03051798
11. Jones, R., Kierzkowski, H., ve Lurong, C. (2005). What Does Evidence Tell Us About Fragmentation and Outsourcing? International Review of Economics ve Finance, 14(3), 305–316. https://doi.org/10.1016/j.iref.2004.12.010
12. Jones, R. W., Kierzkowski, H., ve Arndt, S. W. (2001). A Framework for Fragmentation. Fragmentation: new production patterns in the world economy. Oxford University Press, USA, 17–34.
13. Kazgan, G. (2000). İktisadi Düşünce veya Politik İktisadın Evrimi (9. baskı). Remzi Kitabevi.
14. Kierzkowski, H., ve Chen, L. (2010). Outsourcing and Trade Imbaances: The United States-China Case. Pacific Economic Review, 15(1), 56–70. https://doi.org/10.1111/j.1468-0106.2009.00490.x
15. Köymen, O. (2007). Sermaye Birikirken Osmanlı, Türkiye, Dünya (1. baskı). Yordam Kitap.
16. Krugman, P. (1980). Scale Economies, Product Differentiation, and the Pattern of Trade. The American Economic Review, 70(5), 950–959. http://www.jstor.org/stable/1805774
17. Küçükahmetoğlu, O. (2001). Endüstri İçi Ticaret ve Türkiye. Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 9(2), 129–153.
18. Lancaster, K. (1980). Intra-industry trade under perfect monopolistic competition. Journal of International Economics, 10(2), 151–175. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/0022-1996(80)90052-5
19. Leamer, E. E. (1992). Testing trade theory. National Bureau of Economic Research Cambridge, Mass., USA.
20. Lenin, V. I. (2006). Emperyalizm (11. baskı). Sol Yayınları.
21. Melitz, M. J. (2003). The Impact of Trade on Intra-Industry Reallocations and Aggregate Industry Productivity. Econometrica, 71(6), 1695–1725. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00467
22. Nishioka, S. (2006). An explanation of OECD factor trade with knowledge capital and the hov model. Discussion Papers in Economics, University of Colorado at Boulder, Working Paper, 2005–2006.
23. OECD. (2005). OECD Handbook on Economic Globalisation Indicators. OECD Publishing.
24. Satlıgan, N. (2014). Emek-Değer Teorileri ve Dış Ticaret (1. baskı). Yordam Kitap.
25. Schott, P. K. (2004). Across-Product Versus Within-Product Specialization in International Trade. The Quarterly Journal of Economics, 119(2), 647–678. https://doi.org/10.1162/0033553041382201
26. Şimşek, N. (2005). Türkiye’nn Yatay ve Dikey Endüstri-İçi Ticareti. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 43–62.
27. Yeldan, E. (2011). İktisadi Büyüme ve Bölüşüm Teorileri (2. baskı). Efil Yayınevi.
28. Yılmaz Erkök, Ş. (2016). Dış Ticaret Kuramlarının Evrimi (4. baskı). Efil Yayınevi.
29. Yüksel, E., ve Sarıdoğan, E. (2011). Uluslarararsı Ticaret Teorileri ve Paul. R. Krugman’ın Katkıları. Öneri Dergisi, 9(35), 199–206.