TR
EN
Uluslararası Lojistikte Verimlilik: Ticaret, Emisyonlar ve Türkiye Örneği
Öz
Amaç: Bu çalışma, ülkeler arasında ticaret hacmi, liman altyapısı, enerji yoğunluğu ve sera gazı emisyonları arasındaki ilişkileri inceleyerek uluslararası lojistiğin çevresel verimliliğini incelemektedir. Çalışma, lojistik tipolojilerini sınıflandırmayı ve Türkiye'yi odak noktası olarak alarak ticaret odaklı operasyonların çevresel etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Ülkeler arası ampirik bir çerçeve kullanarak, kişi başına düşen CO₂, metan, toplam sera gazı emisyonları, enerji yoğunluğu ve ticaret hacimleri hakkındaki verileri entegre ediyoruz. Dünya Liman Endeksi (2019), TradeMap (2024) ve Verilerle Dünyamız (2024) verilerini kullanan çalışma, çevresel lojistik tipolojilerini belirlemek için K-ortalama kümeleme yöntemini ve ticaret ve enerji yoğunluğunun CO₂ emisyonları üzerindeki etkilerini incelemek için OLS regresyonunu uyguluyor. Türkiye, karşılaştırmalı bir referans noktası olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışma, üç lojistik tipolojisini tanımlamaktadır: çevresel olarak verimli, geçişli ve emisyon yoğun. Regresyon sonuçları, enerji yoğunluğunun CO₂ emisyonlarının en güçlü belirleyicisi olduğunu göstermektedir (p < 0,001), ticaret hacmi ve etkileşimi ise anlamlı değildir. Türkiye, önemli ticaret faaliyetlerine rağmen orta düzeyde enerji kullanımı ve nispeten düşük emisyonlarla geçişli küme içerisinde yer almaktadır.
Sonuç ve Katkılar: Sonuçlar, sürdürülebilir ticaretin, ticaret hacimlerinin azaltılmasından ziyade enerji verimli lojistik faaliyetlerine dayandığını vurgulamaktadır. Karar vericiler, enerji kullanımını optimize etmeye ve altyapıyı modernize etmeye odaklanmalıdır. Emisyon ölçümlerinin lojistik ve ticaret stratejilerine entegre edilmesi, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde daha yeşil dönüşümleri destekleyebilir.
Sınırlılıklar: Ülke düzeyindeki verilerin kullanımı, bölgesel eşitsizlikleri ve sektöre özgü emisyonları gizleyebilir. Ayrıca, kümeleme, karmaşık lojistik sistemlerini basitleştirebilir. Gelecekteki araştırmalar, daha fazla hassasiyet için yerel ve lojistik sektörüne özgü verileri içerebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acciaro, M., Hoffmann, P. N., & Eide, M. S. (2013). The energy efficiency gap in maritime transport. Journal of Shipping and Ocean Engineering, 3(1-2), 1.
- Arya, P., Srivastava, M. K., & Jaiswal, M. P. (2020). Modelling environmental and economic sustainability of logistics. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 12(1), 73-94.
- Chang, Y. T. (2017). Environmental efficiency of ports: a data envelopment analysis approach. In Ports and the Environment (pp. 77-88). Routledge.
- Cristea, A., Hummels, D., Puzzello, L., & Avetisyan, M. (2013). Trade and the greenhouse gas emissions from international freight transport. Journal of environmental economics and management, 65(1), 153-173.
- Dharmapriya, N., Gunawardena, V., Methmini, D., Jayathilaka, R., & Rathnayake, N. (2025). Carbon emissions across income groups: exploring the role of trade, energy use, and economic growth. Discover Sustainability, 6(1), 1-19.
- Dinwoodie, J., Tuck, S., Knowles, H., Benhin, J., & Sansom, M. (2012). Sustainable development of maritime operations in ports. Business Strategy and the environment, 21(2), 111-126.
- Figueira, J., Greco, S., & Ehrgott, M. (Eds.). (2005). Multiple criteria decision analysis: state of the art surveys.
- Fulzele, V., & Shankar, R. (2023). Performance measurement of sustainable freight transportation: a consensus model and FERA approach. Annals of Operations Research, 324(1), 501-542.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Uluslararası İşletmecilik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mustafa Ergün
*
0000-0003-1675-0802
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
17 Eylül 2025
Yayımlanma Tarihi
25 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
27 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
12 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 9 Sayı: 2