Karbon Yoğun Sanayi Bölgelerinde Yeni Nesil Sanayi Politikaları ve Bölgesel Dönüşüm: Karabük Demir-Çelik Ekosistemi Örneği

Öz

Dünyada iklim politikaları, sınırda karbon düzenlemeleri ve sürdürülebilir finans araçları enerji yoğun sektörlerde üretim yapısının dönüşüm ihtiyacını ortaya koymaktadır. Özellikle Avrupa Birliği tarafından uygulamaya alınan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), demir-çelik gibi karbon yoğun sektörlerde çevresel uyum baskısı yaratmakta ve yatırım kararlarını, teknoloji tercihlerini ve bölgesel sanayiyi de yeniden şekillendirmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de son dönemde uygulamaya alınan yeni nesil sanayi politikalarının Karabük demir-çelik ekosistemi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmada nitel yöntem tercih edilmiş, DPSIR modeli temel analitik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bunun yanında Karabük’ün tarihsel sanayi yapısında ortaya çıkan kilitlenme dinamikleri (lock-in) yol bağımlılığı (path dependency) yaklaşımı çerçevesinde ele alınmış ve bölgenin dönüşüm kapasitesi değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında kalkınma planı, sanayi ve yeşil dönüşüm strateji belgeleri, yatırım teşvik sistemi düzenlemeleri, sektör raporları ve KARDEMİR faaliyet raporları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular, SKDM ve yeni nesil sanayi politikalarının Karabük’te çevresel uyum süreçleri ile birlikte üretim yapısından lojistik organizasyona, dijital altyapıdan yatırım yönelimlerine kadar geniş bir dönüşüm alanı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle ray ve teker üretimi, katma değerli çelik ürünleri, enerji verimliliği yatırımları ve lojistik projeleri, bölgenin mevcut sanayi çekirdeğini koruyarak daha teknoloji yoğun ve düşük karbonlu üretim yapısına yöneldiğine işaret etmektedir. Sonuç olarak çalışma, karbon yoğun sanayi bölgelerinde dönüşümün çevresel düzenlemelerle birlikte sanayi politikaları, stratejik teşvik sistemleri, lojistik altyapı ve bölgesel kalkınma faaliyetlerinin bu süreci şekillendirdiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yatırım Teşvik Sistemi
• Sürdürülebilir Sanayi
• Demir-Çelik Sektörü
• Karabük
• Yeşil Dönüşüm

New Generation Industrial Policies in Carbon-Intensive Industrial Regions and Regional Transformation: The Case of Karabük Iron and Steel Ecosystem

Öz

Globally, climate policies, border carbon adjustments, and sustainable finance instruments highlight the need for transformation in the production structure of energy-intensive sectors. In particular, the Border Carbon Adjustment Mechanism (BCAM) implemented by the European Union creates environmental adaptation pressure in carbon-intensive sectors such as iron and steel, reshaping investment decisions, technology preferences, and regional industry. This study examines the effects of the new generation industrial policies recently implemented in Turkey on the Karabük iron and steel ecosystem. A qualitative method was preferred in the research, and the DPSIR model was used as the basic analytical framework. In addition, the lock-in dynamics that emerged in Karabük's historical industrial structure were examined within the framework of the path dependency approach, and the transformation capacity of the region was evaluated. Within the scope of the study, development plan, industrial and green transformation strategy documents, investment incentive system regulations, sector reports, and KARDEMİR activity reports were examined using document analysis method. The findings reveal that BCAM and new generation industrial policies, along with environmental adaptation processes, have created a wide area of transformation in Karabük, ranging from production structure to logistics organization, from digital infrastructure to investment orientations. Particularly in rail and wheel production, value-added steel products, energy efficiency investments, and logistics projects, the region indicates a shift towards a more technology-intensive and low-carbon production structure while preserving its existing industrial core. Consequently, the study emphasizes that in carbon-intensive industrial zones, transformation is shaped by environmental regulations, industrial policies, strategic incentive policies, logistics infrastructure, and regional development activities.

Anahtar Kelimeler

• Investment Incentive System
• Sustainable Industry
• Iron and Steel Sector
• Karabük
• Green Transformation

Kaynakça

1. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA). (2013). Karabük Haddehanelerin Şehir Dışına Taşınması Fizibilite Raporu. Zonguldak.
2. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA). (2024). TR81 Batı Karadeniz Bölgesi Bölge Planı (2024-2028). Zonguldak.
3. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA). (2025). Karabük Lojistik Merkezi Ön Fizibilite Raporu. Zonguldak.
4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
5. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). Ankara . EEA. (1999). Environmental indicators: Typology and overview. Technical Report No. 25. European Environment Agency, Copenhagen.
6. European Commission. (2019). The European Green Deal. Brussels.
7. European Commission. (2023). Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Brussels.
8. Evenett, S., Jakubik, A., Martín, F., & Ruta, M. (2023). The return of industrial policy in data. IMF Working Paper.

9. Grabher, G. (1993). The embedded firm: On the socioeconomics of industrial networks. Routledge.
10. Hassink, R. (2010). Regional resilience: A promising concept to explain differences in regional economic adaptability? Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 3(1), 45-58.
11. Hausmann, R., Hidalgo, C. A., Bustos, S., Coscia, M., Chung, S., Jimenez, J., Simoes, A., & Yıldırım, M. A. (2014). The Atlas of Economic Complexity: Mapping Paths to Prosperity. MIT Press.
12. IEA. (2020). Iron and Steel Technology Roadmap. International Energy Agency.
13. Juhász, R., Lane, N., & Rodrik, D. (2024). The new economics of industrial policy. Annual Review of Economics, 16, 213-242.
14. KARDEMİR. (2025). Entegre Faaliyet Raporu. Karabük Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.
15. KOSGEB. (2024). Yeşil Sanayi Destek Programı Uygulama Esasları. Ankara.
16. Mazzucato, M. (2021). Mission Economy: A Moonshot Guide to Changing Capitalism. Harper Business.
17. Na, C., Ni, Z., Shu, Q., & Zhang, H. (2024). Can government subsidies improve corporate ESG performance? Evidence from listed enterprises in China. Finance Research Letters, 64, 105427.
18. OECD. (2018). Industrial Policy and the Promotion of Domestic Industry. OECD Publishing.
19. OECD. (2023). Steel Market Developments and Challenges. OECD Publishing.
20. OECD. (2024). Green Industrial Policies for the Net-Zero Transition. OECD Publishing.
21. OECD. (2025a). OECD Steel Outlook 2025. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/28b61a5e-en
22. OECD. (2025b). Vulnerable Regions in the Industrial Transition to Climate Neutrality. OECD
23. PwC Türkiye. (2023). Türkiye çelik sektörü için düşük karbonlu yol haritası. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı / EBRD, Ankara.
24. Regional Development Working Papers. OECD Publishing, Paris.
25. Recepoğlu, M. A., Doğanay, M. A., & Değer, M. K. (2022). Yatırım teşvikleri, kamu yatırım harcamaları ve ihracat ilişkisi: Türkiye illeri üzerine panel nedensellik analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İİBF Dergisi, 9(2), 1056-1081.
26. Rodrik, D. (2004). Industrial Policy for the Twenty-First Century. Harvard University Working Paper.
27. Sağdıç, E. N., Karaş, G., & Yıldız, F. (2021). The impact of investment incentives on regional economic growth in Turkey: An empirical analysis. Sayıştay Dergisi, 32(121), 39-64.
28. Sachs, J. D., Schmidt-Traub, G., Mazzucato, M., Messner, D., Nakicenovic, N., & Rockström, J. (2019). Six transformations to achieve the sustainable development goals. Nature Sustainability, 2(9), 805-814.
29. Selim, S., Koçtürk, O. M., & Eryiğit, P. (2014). Türkiye’de yatırım teşvikleri ve sabit yatırımların istihdam üzerine etkisi: Panel veri analizi. Ege Akademik Bakış, 14(4), 661-673.
30. Sevinç, E., & Şeker, A. (2023). Yatırım teşvikleri ile uluslararası ticaret ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki: Türkiye örneği (2001-2021). Alanya Akademik Bakış, 7(1), 337-354.
31. Smeets, E., & Sievänen, R. (2020). Corporate sustainability assessment and ESG investing. Journal of Sustainable Finance & Investment, 10(2), 1-5.
32. T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2025). 9903 Sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar. Resmi Gazete.
33. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2024a). Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi (2024-2028). Ankara.
34. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB). (2024b). Yeşil Dönüşüm Programı Bilgilendirme Rehberi. Ankara.
35. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB). (2025a). 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi. Ankara.
36. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB). (2025b). HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı. Ankara.
37. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB). (2025c). Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ve Yeni Yatırım Teşvik Sistemi. Ankara.
38. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB). (2025d). Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı. Ankara.
39. TEPAV. (2022). Türk Firmaları Yeşil Dönüşüme Ne Kadar Hazır? Ankara.
40. Toksöz, M., Kutlay, M., & Hale, W. (2023). Industrial Policy in Turkey: Rise, Retreat and Return. Edinburgh University Press.
41. TÜBİTAK. (2023). Demir-Çelik Sektörü Teknoloji Yol Haritası. Ankara.
42. TÜSİAD. (2021). Avrupa Yeşil Mutabakatı: Döngüsel Ekonomi Eylem Planı Türk İş Dünyasına Neler Getirecek? İstanbul.
43. World Bank. (2022). Green Incentives for Climate Competitive Industries. Washington, DC.
44. World Bank. (2023). Türkiye Green Industry Project. Washington, DC.
45. World Bank. (2024). Türkiye Green Export Project. Washington, DC.
46. Yavan, N. (2012). Türkiye'de yatırım teşviklerinin bölgesel belirleyicileri: Mekansal ve istatistiksel bir analiz. Coğrafi Bilimler Dergisi, 10(1), 9-38.
47. Yin, R. K. (2018). Case Study Research and Applications: Design and Methods (6th ed.). Sage Publications.