ECONOMIC EVALUATION IN HEALTH SERVICES

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 47 - 69 , 28.03.2026

Başak Çim

https://doi.org/10.46959/jeess.1804592

https://izlik.org/JA84LT84WY

Öz

Health economy aims to utilize resources and develop health sector in order to develop individuals' life quality more effectively and efficiently. The importance of economics of health services has been increased in behalf of health care. Financing the health services, plays a very critical role in determining country's level og economic growth. The most important aim of financing methods is to ensure the health and poverty healthcare services for individuals. In this paper, financing of health services, funding sources and applied methods are evaluated.

Anahtar Kelimeler

health economy , healthcare service funds , healthcare service costs , economic evaluation methods , cos-benefit analysis

SAĞLIK HİZMETLERİNDE EKONOMİK DEĞERLENDİRME

https://izlik.org/JA84LT84WY

Öz

Sağlık ekonomisi, sağlık sektörüne ayrılan kaynaklardan daha etkin bir şekilde yararlanabilmek için incelemeler yapan bir bilim dalıdır. Sağlık kavramına ekonomi ve tıp biliminin gelişmeye başladığı dönemden bu yana önem verilmiştir. Sağlık hizmetlerinin finansmanı ve sağlık harcamaları, ilaç harcamaları ülkelerin ekonomik büyüme düzeyinin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Benimsenen finansman yönteminde ve modelinde temel amaç; sağlık hizmetlerinin verimli, ulaşılabilir, kaliteli sunulması olmalıdır. Bu sebeple sağlık hizmetlerinin finansmanı, finansman kaynakları ve yöntemleri, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde gündemi sıklıkla işlenen konular arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık ekonomisi , sağlık hizmetleri maliyetleri , sağlık hizmetlerinin sunumu , sağlık sistemi ekonomik değerlendirme teknikleri , QALY , DALY , maliyet etkililik (Cost-effectiveness analyses) analizi , maliyet-fayda analizi.

Kaynakça

• Alu, A. (2019) “Küreselleşme ve Sağlık”, Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-9.
• Ardıç, A. ve Köşkeroğlu, C. (2014) “Sağlık Hizmetlerinde Finansal Değerlendirme Özel Hastane Uygulaması”, IAAOJ Scientific Science, 2(1), 41-73. Altun, Y., İşleyen, Ş., ve Görür, Ç. (2018) “Türkiye’de Eğitim ve Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: 1999-2017”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(39), 223-244.
• Avaner, T., ve Fedai, R. (2017) “Sağlık Hizmetlerinde Dijitalleşme: Sağlık Yönetiminde Bilgi Sistemlerinin Kullanılması”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor 15 Özel Sayısı), 1533-1542.
• Baytar, S. (2010) “Tip 2 Diyabet İçin Maliyet Etkililik Çalışmalarının Sistematik Olarak İncelenmesi”, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Creese, A. ve Parker, D. (1998) “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Analizi”, Çev. M. Tatar ve F. Tatar., Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü, 164-1.
• Culyer, A. J. and Newhouse, J. P. (2000) “Introduction: The State and Scope of Health Economics”, In Culyer, A. J. and J. P. Newhouse (ed.) Handbook of Health Economics, Amsterdam, Elsevier, 1-7.
• Çalışkan, Z. (2009) “Sağlık Hizmetlerinde Önceliklerin Belirlenmesinde Ekonomik Değerlendirme Yöntemi Olarak Maliyet-Etkililik Analizi”, Süleyman Demirel Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 311-332.
• Çelik, Y. (2011) “Sağlık Ekonomisi”, Ankara: Siyasal Kitapevi.
• Demir, Y. (2021) “Eğitim, Sağlık ve AR-GE Harcamaları ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi ile Belirlenmesi”, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1758-1770. https://doi.org/10.33206/mjss.918786.
• Doğan, İ., Ünal, A., ve Çankaya, M. (2019) “Sağlık Hizmetlerinde Ekonomik Değerlendirme Yöntemleri”, Fiscaoeconomia, 3(3), 152-168. https://doi.org/10.25295/fsecon.2019.03.010.
• Drummond M.F. Sculpher M.J. Torrance G.W. O’Brien B.J. and Stoddart G.L. (2005) “Methods for the Economic Evaluation of Health Care Programmes”, Third Edition, New York: Oxford University Press.
• Fidan D. (2004) “Maliyet Yararlanım Analizleri ve Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi”, Birinci Ulusal Sağlıkta Yaşam Kallitesi Sempozyumu, İzmir.
• Gafni, A. ve BIRCH, S. (2006) “Incremental Cost-effectiveness ratios (ICERs): The Silence of the Lambda”, Social Science and Medicine 62: 2091-2100.
• Güven, E., Tevfik, A. ve Ebru R. (2020) “Sağlık Ekonomisi Kapsamında Sağlık Harcamaları ve Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı: Bir Uygulama”, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3-/1: 63-81.
• Kalaycı, Oflaz, N. (2022) “Sağlık Ekonomisi Perspektifinden Fayda-Maliyet Analizlerinde Sosyal İskonto Oranının Seçiminin Analizi”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(53), 391-408.
• Kıraç, R., Göde, A., ve Aydoğdu, A. (2020) “Küreselleşmenin Sağlık Üzerine Etkileri”, ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 7(17), 26-33.
• Oran, B. (2000) “Küreselleşme ve Azınlıklar”, 3. Baskı. Ankara: İmaj Yayınevi.
• Öksüz, E., Malhan, S. (2005) “Sağlığa Bağlı Yaşam Kalitesi: Kalitemetri”, Ankara: Başkent Üniversitesi Yayınları.
• Özdemir, Karaca, P., ve Atılgan, E. (2020) “Sağlık Ekonomisinde Ekonomik Değerlendirme Teknikleri”, Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 10, 28-40.
• Özer, K. (2018) “Maliyet Paylaşım Yöntemlerinin Sağlık Hizmeti Kullanımı ve Sağlık Üzerine Etkisi”, Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, (1), 30-44.
• Şahin, Ş., Toprak, S., ve Ünal, E. (2012) “QALY; Kaliteye Ayarlı Yaşam Yılları”, Medicine Science, 1(4): 232-243.
• Tunçsiper, Ç. ve Bakar A. (2023) “ Sağlık Ekonomisi Çerçevesinde Sağlık Harcamaları: Türkiye Örneği”, Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4, 20-28.
• Yalçın Balçık, P. ve Şahin, B. (2013) “Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Etkililik Analizi ve Karar Analizi”, Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 16(2), 121-134.
• Yıldız, H. ve Turan M. (2010) “Globalization and Health”, Uludağ Tıp Dergisi. 36(1):39-41.
• Yiğit, ve Erdem, D. (2014) “Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Etkililik Analizi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 211-236.
• Williams, A. (1987) “Health Economics: The Cheerful Face of Dismal Science?”, In A. Williams (Ed.), Health and Economics (pp. 1–11). MacMillan.