On Social Media Language and A Common Noun Phrase Type

Öz

This study aims to describe the distinctive features of the language used on social media platforms, to reveal and examine a type of noun phrase that has recently become widespread on these platforms. The study is a descriptive study conducted with qualitative research method. In the study, document analysis technique was utilized and the data were obtained by noting the written expressions on social media platforms. Content analysis was used to analyze the qualitative data collected for the study. In the study, the structures in social media language were named as “transformations” and “derivations”, it was stated that these transformations and derivations took place at the level of letter, sound, abbreviation and word formation and examples were presented. There are studies in the literature in which social media language is evaluated in the context of language degeneration by giving similar examples. The unique aspect of this study is that it presents and analyzes a type of noun phrase that has recently become widespread and offers a different perspective by taking into account other examples of transformation/derivation. The type of noun phrase discussed in this study belongs to noun phrases, which are sometimes referred to as “noun phrases” and sometimes as “abbreviation groups” in Turkish syntax sources and defined as “relation group~phrase” by researchers. In addition to the general characterization of this phrase type as an abbreviated noun phrase formed by the wear and tear of the possessive suffix, there is also an opinion that it is the original form of noun phrases in Turkish. In our opinion, based on the assumption that this is the original form, it is concluded that this usage spread in social media language should be evaluated as a native language reflex of the users. From this point of view, instead of characterizing the uses of social media language as language degeneration with a totalist understanding, suggestions are presented on how it can be turned into an advantage as a means of awareness for users.

Anahtar Kelimeler

• social media language
• noun phrase
• relation phrase
• derivation
• transformation

Sosyal Medya Dili ve Yaygınlaşan Bir Ad Öbeği Tipi Üzerine

Öz

Bu çalışmada, sosyal medya platformlarında kullanılan dilin belirgin özelliklerinin betimlenmesi, son zamanlarda bu platformlarda yaygınlaşan bir ad öbeği tipinin ortaya konması ve irdelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle yapılmış betimleyici bir çalışmadır. Çalışmada doküman incelemesi tekniğinden yararlanılarak veriler, sosyal medya platformlarında yer alan yazılı ifadelerin not edilmesi yoluyla elde edilmiştir. Çalışma için toplanan nitel verilerin analizinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Çalışmada sosyal medya dilindeki yapılar “dönüştürme” ve “türetme” olarak adlandırılmış, bu dönüştürme ve türetmelerin harf, ses, kısaltma ve söz yapımı düzeyinde gerçekleştiği belirtilmiş ve örnekler sunulmuştur. Literatürde sosyal medya dilinin benzeri örnekler verilerek dil yozlaşması bağlamında değerlendirildiği çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmanın özgün tarafı ise son zamanlarda yaygınlaşan bir ad öbeği tipini ortaya koyması, irdelemesi ve diğer dönüştürme/türetme örneklerini de dikkate alarak farklı bir bakış açısı sunmasıdır. Çalışmada ele alınan ad öbeği tipi, Türkçe söz dizimi kaynaklarında bazen “isim tamlamaları”, bazen “kısaltma grupları” başlıkları altında işlenen ve araştırmacılarca “ilgi grubu~öbeği” olarak tanımlanan ad öbeklerine girmektedir. Kaynaklarda genel olarak bu öbek tipinin iyelik ekinin yıpranarak aşınması yoluyla oluşmuş olan kısaltılmış bir isim tamlaması olarak nitelendirilmesinin yanı sıra, Türkçedeki ad öbeklerinin aslî biçimi olduğu yönünde bir görüş de beyan edilmiştir. Kanaatimizce de bunun aslî şekil olduğu varsayımına dayanarak sosyal medya dilinde yayılan bu kullanımın, kullanıcıların bir anadili refleksi olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Buradan hareketle sosyal medya dilindeki kullanımları toptancı bir anlayışla dil yozlaşması olarak nitelemek yerine kullanıcılar için bir farkındalık aracı olarak nasıl avantaja dönüştürülebileceği hususunda öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• sosyal medya dili
• ad öbeği
• ilgi öbeği
• türetme
• dönüştürme

Kaynakça

1. Aktan, B. (2016). Türkiye Türkçesinin söz dizimi. Eğitim Yayınevi.
2. Aktaş, M.C. (2019). “Nitel Veri Toplama Teknikleri”. Eğitimde Araştırma Yöntemleri. ed. Haluk Özmen ve Orhan Karamustafaoğlu. Pegem Akademi Yayınları.
3. Akbıyık, C., Karadüz, A. &, Seferoğlu, S. S. (2013). Öğrencilerin internet ortamında kullandıkları yazılı sohbet dili üzerine bir araştırma. Bilig: Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 64, 1-22.
4. Banguoğlu, T. (1974). Türkçenin grameri. Türk Dil Kurumu Yayınları.
5. Çakır, H., & Topçu, H. (2005). Bir iletişim dili olarak internet. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 71-96.
6. Çıngı, H. (1994). Örnekleme Kuramı. 2. Baskı. Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
7. Çobanlı, C. (2001). Kısaltmalar ve kısa adlar sözlüğü. Dharma Yayınları.
8. Delice, H. İ. (2007). Türkçe sözdizimi (3. bs.). Kitabevi.

9. Eker, S. (2003). Çağdaş Türk dili (2. bs.). Grafiker Yayınları.
10. Ergin, M. (2003). Türk dil bilgisi. Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım.
11. Gemalmaz, E. (1995). Erzurum ili ağızları (inceleme-metinler-sözlük ve dizinler). Türk Dil Kurumu Yayınları.
12. Karahisar, T. (2013). Dijital nesil, dijital iletişim ve dijitalleşen (!) Türkçe. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 4(12), 71–83.
13. Karahan, L. (2010). Türkçede söz dizimi. Akçağ Yayınları.
14. Karaağaç, G. (2011). Türkçenin söz dizimi (3. bs.). Kesit Yayınları.
15. Olcay, S., Ercilasun, A.B., & Aslan, E. (1998). Arpaçay köylerinden derlemeler. Türk Dil Kurumu Yayınları.
16. Oruk, İ. (2024). Sosyal medya dili üzerine eleştirel bir bakış. Uluslararası Filoloji Bengü, 4(2), 135-145.
17. Önal, R. (2024). Sosyal medya dilinde oluşan fiiller. Karabük Türkoloji Dergisi, 5(9), 77-86.
18. Özkan, A., Toker, M. & Aşcı, U. D. (2020). Türkiye Türkçesi söz dizimi. Palet Yayınları.
19. Özkan, M., & Sevinçli, V. (2023). Türkiye Türkçesi söz dizimi: Kelime çözümlemeli. Babıali Kültür Yayıncılığı.
20. Sağır, M. (1995). Erzincan ve yöresi ağızları (inceleme-metinler-sözlük). Türk Dil Kurumu Yayınları.
21. Şafak, Z. (2019). Kırklareli merkez örnekleminde Z kuşağı gençlerinin sosyal medyadaki yeni kelimeleri kullanım alışkanlıkları üzerine nicel bir yaklaşım. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö5), 125-136. https://doi.org/10.29000/rumelide.606082
22. Tahiroğlu, T., & Yıldırım, F. (2006). İnternette Türkçe kullanımı sorunları. In G. Gülsevin (Ed.), Türkçenin çağdaş sorunları. Gazi Kitabevi.
23. Tutar, H., & Erdem, A.T. (2020). Örnekleriyle Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve - SPSS Uygulamaları-. Seçkin Yayınları.
24. Türk Dil Kurumu. (2025, Ekim). Türkçe Sözlük. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/
25. Varışoğlu, B., & Irmak, E. (2022). Dil yozlaşmasının ‘failleri’: Bir söylem analizi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 59-72. https://doi.org/10.29000/rumelide.1164013
26. Türk Dil Kurumu. (2025, Ekim). Yazım Kılavuzu. Erişim adresi: Alıntı Kelimelerin Yazılışı – Türk Dil Kurumu.