Büyük Alanlarda Doğa ile Uyumlu Peyzaj Tasarım Yaklaşımı Geliştirilmesi: Muğla Örneği

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 1, 43 - 57, 30.04.2025

Okan Yeler , Şevin Bayram

https://doi.org/10.53472/jenas.1625341

Öz

İnsanların doğa ile etkileşimi ve ihtiyaçları doğrultusunda doğal alanları kullanması, onları bulunduğu çevreye ve doğaya uyumlu, ihtiyaçlarını gideren mekânsal çözümlemelere yönlendirmiştir. Bu doğrultuda hem fonksiyonel hem görsel nitelikteki ihtiyaçları tamamlayan, dış mekanda ekolojik özelliklere uyumlu tasarım önerileri geliştirmeyi hedefleyen peyzaj tasarımı, peyzaj mimarlığı altında yer alan önemli bir alt disiplin olmuştur. Peyzaj tasarım süreci planlamada alınan kararların en uygun biçimde mekânsal çözümlemeler olarak ortaya çıkarılmasıdır. Özellikle doğal alanların korunmasına ve tahribatın önlenmesine önem veren doğa ile uyumlu peyzaj tasarımları, peyzaj alanlarının ekolojik ve doğal özelliklerini göz önünde bulundurarak çözümler sunmaktadır. Kentsel alanlarda ihtiyaç duyulan bu doğa ile uyumlu, ekolojik tasarımlar günümüzde kent içlerinde yer alan büyük alanlarda, açık alanlarda, kentsel yeşil alanlarda veya korunan alanlarda peyzaj tasarımları ile geliştirilmektedir. Özellikle kent ile bağlantısı bulunan doğa ile bütünleşik büyük alanların peyzaj tasarımı ile geliştirilerek kullanıma açılması birçok noktada kente ve kullanıcılara katkı sağlayacaktır. Bu noktadan yola çıkılarak ortaya çıkarılan bu çalışmada, büyük alanlarda doğa ile uyumlu peyzaj tasarımlarının nasıl olması gerektiğini ve bu alanların tasarımında hangi kullanımları belirlemek gerektiği ile ilgili öneriler sunulmuştur. Çalışmada Muğla ili sınırlarında yer alan bir ormanlık alan üzerinde doğa ile uyumlu bir peyzaj tasarım proje örneği ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Doğal alan , Ekoloji , Peyzaj tasarımı , Muğla

Nature-Compatible Landscape Design Approaches for Large-Scale Areas: A Case of Muğla

Öz

The interaction of humanity with nature and the use of natural spaces in line with their needs have directed people toward spatial solutions that are compatible with the surrounding environment and nature while meeting their requirements. In this context, landscape design, which aims to develop outdoor design proposals that align with ecological characteristics and address both functional and aesthetic needs, has become a significant sub-discipline within landscape architecture. The landscape design process involves translating decisions made during planning into the most suitable spatial solutions. Nature-compatible landscape designs, which place importance on preserving natural areas and prevent degradation, provide solutions by considering the ecological and natural features of landscape spaces. These nature-compatible ecological designs, which are essential in urban areas, are developed today through landscape designs in large urban spaces, open areas, urban green spaces, or protected zones. Particularly, the development and utilization of large areas integrated with nature and connected to urban spaces through landscape design contribute significantly to both cities and their users. Based on this premise, this study developed an approach to landscape design for large areas, identifying uses that are nature-compatible and cause minimal harm to the environment. Within the scope of this study, detailed landscape design proposals, including a site plan and visual support, were presented for a selected area in the Muğla province. In the study, a nature-compatible landscape design project sample was revealed on a forest area within the borders of Muğla province.

Anahtar Kelimeler

Nature area , Ecology , Landscape design , Muğla

Kaynakça

• Acar, H., Yavuz, A. (2023). Kentsel alanlarda iklime uyumlu peyzaj tasarım yaklaşımları ve stratejiler. PEYZAJ Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 5 (2): 63-76.
• Aytis, S. ve Ozcam, I. (2010). Sürdürülebilir tasarım kavramında temel ilkelerin yapı ve toplum ölçeğinde değerlendirilmesi. Presented at the Yapı Fiziği ve Sürdürülebilir Tasarım Kongresi, Istanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi.
• Birkeland, J. (2002). Design For Sustainability: A Sourcebook of Integrated, Ecological Solutions, Earthscan Publications Ltd, London.
• Cranz, G., Bolan, M. (2003). The Ecological Park as an Emerging Type, Places-Massachusetts, Design History Foundation, USA, 15(3): 44 – 47.
• Croce, S., Vettorato. D. (2021). Urban surface uses for climate resilient and sustainable cities: A catalogue of solutions. Sustainable Cities and Society, 75.
• Çakır, B. (2016). Kentsel Planlamada Peyzaj ve Peyzaj Mimarlığı. Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük. Sy. 243. Eliasson, I. (2000). The use of climate knowledge in urban planning, Landscape and Urban Planning, Volume 48, Issues 1–2, Pages 31-44.
• Eliasson, I. (2000). The use of climate knowledge in urban planning, Landscape and Urban Planning, Volume 48, Issues 1–2, Pages 31-44.
• Emekçi, Ş. (2021). Çevreye duyarlı mimarlık arayışında insan ve doğa ile uyumlu yapı üretme süreci. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 6 (2): 538-554.
• Kayar, E. (2023). Peyzaj Tasarımında Sanatın Görme Engelli Kullanıcılara Yönelik Değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
• Korkut, A., Kiper, T., Üstün Topal, T. (2017). Kentsel Peyzaj Tasarımda Ekolojik Yaklaşımlar. Artium, 5 (1): 14-26.
• Makhzoumi, J. and Pungetti, G. (1999). Ecological Landscape Design and Planning: The Mediterranean Context, E&FN Spon, London.
• IFLA Europe (2022). A Landscape Architecture Guide to the 17 Sustainable Development Goals, Polytechnic University of Catalonia (UPC).
• Özgüner, H. (2003). İnsan-Doğa İlişkilerinin Gelişimi ve Peyzaj Tasarımında ‘Doğal’ Stilin 20. Yüzyılda Önem Kazanmasının Nedenleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 1, 43-54.
• Yeler, O., Akdeniz, S. (2022). Peyzaj Tasarımlarında Topoğrafik Yapının Pozitif Amaçlı Kullanılması: Van ili Örneği. 7. Uluslararası Mimarlık ve Tasarım Kongresi.
• Wang, J., Foley, K. (2021). Assessing the performance of urban open space for achieving sustainable and resilient cities: A pilot study of two urban parks in Dublin, Ireland, Urban Forestry & Urban Greening, 62.