Araştırma Makalesi

İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi

Cilt: 7 Sayı: 2 30 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi

Öz

Günümüzde iklim değişikliğinin en önemli ve somut etkilerinin başında su döngüsündeki bozulmalar gelmektedir. Artan sıcaklıklar, buharlaşma oranını yükseltirken yağış rejimlerindeki düzensizlikler hem kuraklık hem de ani ve şiddetli yağışlarla taşkın riskini artırmaktadır. Bu durum, özellikle geçirimsiz yüzeyler ile kaplı kentsel alanlarda etkisini daha da olumsuz bir şekilde göstermektedir. Artan Dünya nüfusunun çeşitlenen ihtiyaçları ile su kaynakları üzerinde yarattığı su ayak izi de artmaktadır. Yeraltı ve yerüstü su kaynakları iklim değişikliği yansıra kirlilik, aşırı tüketim vb. nedenlerle yitirilmektedir. Dünyanın birçok bölgesinde olduğu gibi ülkemiz de su stresi yaşanan ülkeler arasında yer almaktadır. Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF, 2023) projeksiyonlarına göre 2030 yılına gelindiğinde küresel su talebinin mevcut arzı %40 oranında aşması beklenmektedir. Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) AR6 raporu “su yönetiminin” iklim adaptasyonu stratejilerinde merkezi bir rol oynadığını ve özellikle entegre havza yönetimi (IWRM) ilkelerinin iklim değişikliğine karşı dirençli sistemler inşa etmede temel araçlardan biri olduğunu vurgulamaktadır. Bu nedenle çalışmada dünyada iklim değişikliğine karşı dirençliliği arttırmak için güncel su yönetimi yaklaşımlarının neler olduğunu araştırmak amaçlanmaktadır. Çalışmada seçilen örnekler farklı coğrafi bölgelerde yer alan ve iklim değişikliğinin etkilerinin önemli ölçüde hissedildiği ülkeler arasından seçilmiştir. Avrupa Birliği ülkeleri arasında Akdeniz Havzası’nda yer alan İspanya, yine Avrupa Birliği ülkeleri arasında kuzeyde yer alan ve su yönetimi tecrübesi çok eski tarihlere dayanan Hollanda ile Asya kıtasında ve dünya nüfusu sıralamasında ikinci sırada yer alan Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki güncel su yönetimi yaklaşımlarının temel ilkeleri incelenmiştir. Bu kapsamda literatür araştırması yapılmış; uluslararası-ulusal sözleşmeler, kurum ve araştırma raporları, mevzuat vb. dokümanlardan yararlanılmıştır. İncelenen örnek ülkelerde havza ölçeğinde doğal, sosyal, ekonomik ve kültürel değerleri bir arada ele alan bir planlama ve yönetim yaklaşımının iklim dirençliliğini artırdığı anlaşılmaktadır. İklime dirençliliğin artırılmasına yönelik uygulamalarda yerele özgü farklı senaryolar ışığında mavi-yeşil altyapının geliştirilmesi, ekosistem restorasyonu, geçirimli yüzeylerin artırılması, yağmur suyu hasadı vb. doğa temelli çözümler, inovasyon, teknolojik yatırımların suya duyarlı mekânsal planlama ve tasarım yaklaşımları ile entegrasyonu ve katılımcı süreçler ve su yönetişimi önem kazanmaktadır. Bu yaklaşımların ülkemiz acısından da ilham verici olması arzulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agua Segura. (2025, 4 Eylül). Water as a Right, as a Resource, as an Opportunity. https://aguasegura.com/. Erişim tarihi: 14.07.2025
  2. Avrupa Komisyonu. (2025, 4 Haziran). Commission Recommendation (EU) 2025/1179 on Guiding Principles of Water Efficiency First. Resmî Gazete L Serisi. https://eur-lex.europa.eu/eli/reco/2025/1179/oj. Erişim tarihi: 25.08.2025
  3. Birleşmiş Milletler. (2025). Dünya Nüfus Beklentileri: 2024 Revizyonu [World Population Prospects: The 2024 Revision]. https://population.un.org/wpp/. Erişim tarihi: 14.07.2025
  4. Callaghan, M., Schleussner, C.-F., Nath, S., Lejeune, Q., Knutson, T. R., Reichstein, M., Hansen, G., Theokritoff, E., Andrijevic, M., Brecha, R. J., Hegarty, M., Jones, C., Lee, K., Lucas, E., van Maanen, N., Menke, I., Pfleiderer, P., Yesil, B., & Minx, J. C. (2021). Machine-Learning-Based Evidence and Attribution Mapping of 100,000 Climate İmpact Studies. Nature Climate Change, 11, 966–972. https://doi.org/10.1038/s41558-021-01168-6
  5. Campbell, M. (2022, 22 Ekim). China’s Sponge Cities are a ‘Revolutionary Rethink’ to Prevent Flooding. Euronews Green. https://www.euronews.com/green/2022/10/22/china-s-sponge-cities-are-a-revolutionary-rethink-to-prevent-flooding. Erişim tarihi: 14.07.2025
  6. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters [CRED]. (2025). 2024 Disasters in Numbers. https://files.emdat.be/reports/2024_EMDAT_report.pdf. Erişim tarihi: 15.07.2025
  7. Cepsa. (2024). Desalination Plants: Innovation in Water Management in Spain. https://www.moeveglobal.com/en/planet-energy/sustainable-innovation/desalination-plants-innovation-water-management-spain. Erişim tarihi: 14.07.2025
  8. ChaseDunn, C., & Almeida, P. (2020). Global Struggles and Social Change: From Prehistory to World Revolution in the TwentyFirst Century. Johns Hopkins University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kentleşme Politikaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Mamunlu Kocabaş, H., Mut, R., Karakelle, E., & Kivilcim, M. (2025). İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, 7(2), 142-169. https://doi.org/10.53472/jenas.1743135
AMA
1.Mamunlu Kocabaş H, Mut R, Karakelle E, Kivilcim M. İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS. 2025;7(2):142-169. doi:10.53472/jenas.1743135
Chicago
Mamunlu Kocabaş, Hale, Rumeysa Mut, Esma Karakelle, ve Melis Kivilcim. 2025. “İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi”. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies 7 (2): 142-69. https://doi.org/10.53472/jenas.1743135.
EndNote
Mamunlu Kocabaş H, Mut R, Karakelle E, Kivilcim M (01 Ağustos 2025) İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies 7 2 142–169.
IEEE
[1]H. Mamunlu Kocabaş, R. Mut, E. Karakelle, ve M. Kivilcim, “İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi”, JENAS, c. 7, sy 2, ss. 142–169, Ağu. 2025, doi: 10.53472/jenas.1743135.
ISNAD
Mamunlu Kocabaş, Hale - Mut, Rumeysa - Karakelle, Esma - Kivilcim, Melis. “İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi”. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies 7/2 (01 Ağustos 2025): 142-169. https://doi.org/10.53472/jenas.1743135.
JAMA
1.Mamunlu Kocabaş H, Mut R, Karakelle E, Kivilcim M. İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS. 2025;7:142–169.
MLA
Mamunlu Kocabaş, Hale, vd. “İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi”. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, c. 7, sy 2, Ağustos 2025, ss. 142-69, doi:10.53472/jenas.1743135.
Vancouver
1.Hale Mamunlu Kocabaş, Rumeysa Mut, Esma Karakelle, Melis Kivilcim. İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS. 01 Ağustos 2025;7(2):142-69. doi:10.53472/jenas.1743135

JENAS | Journal of Environmental and Natural Studies