Kış Kentlerinde Kentsel Peyzaj Tasarım Kriterleri

Öz

Kentlerin en önemli parçalarını oluşturan kamusal açık mekanlar, toplumsal ilişkilerin kurulduğu ve topluma çevresel, sosyal ve ekonomik faydalar sağlayan mekanlardır. Kış kentlerinde genelde uzun süreli soğuk hava koşulları, rüzgâr, kar, don, buz, azalan gün ışığı miktarı gibi olumsuz hava koşullarının yarattığı etkiler sonucunda kamusal açık mekanların kullanımının büyük ölçüde kısıtlanmaktadır. Bu bağlamda kış kentlerinde bireylerin fiziksel ve psikolojik olarak, kentlerin ise yaşanabilirliliği olumsuz anlamda etkilenmektedir. Bu bağlamda çalışmada dünyadan ve Türkiye’den bir kaç kış kentin kentsel peyzaj tasarım çerçevesinde kamusal açık alanlarında yapılan çalışmalar ve uygulamaların incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda kış kentlerinde daha yaşanabilir ve peyzaj açısından görsel kalitesi yüksek mekanlar yaratabilmek amacıyla tasarım öğelerinin kullanımları kriterleri incelenmiştir. Bu kentlerin ekolojik koşullarını göz önünde bulundurarak peyzaj tasarım elemanları olan bitkisel tasarım öğeleri (Softscape) ve yapısal tasarım öğeleri (Hardscape) ile çeşitli görsel alternatif çözüm önerileri geliştirebilmesi düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• Kamusal açık alan
• kış kentleri
• peyzaj tasarım elemanları

Urban Landscape Design Criteria in Winter Cities

Öz

In winter cities, the use of public open spaces is severely restricted as a result of the effects of long-term cold weather conditions, wind, snow, frost, ice, and adverse weather conditions such as a reduced amount of sunlight. In this context, the physical and psychological effects of individuals in winter cities and the livability of cities are negatively affected. Studies conducted in the framework of public open space in the urban landscape design work in this context, many winter cities from around the world and in Turkey, and aimed to examine the application. In this direction, design criteria were examined in order to create more livable spaces with high visual quality in terms of landscape in winter cities. Considering the ecological conditions of these cities, it is planned to develop various visual alternative solutions with landscape design elements (Softscape) and structural design elements (Hardscape).

Anahtar Kelimeler

• urban design,
• winter cities,
• landscape design elements

Kaynakça

1. Atanur, G.S. (2010). Kent kimliği çerçevesinde görsel peyzaj değerlerinin analizi Mustafapaşa örneği, Peyzaj Mimarlığı 4. Kongresi Bildiri özetleri kitabı, s.59, İzmir.
2. Aydemir, S.E., Beyazlı, D. Ş., Ökten, N., Öksüz, A. M., Sancar, C., Özyaba, M., Türk, Y. A. (2004). Kentsel Alanların Planlanması ve Tasarımı, Trabzon, Akademi Kitabevi.
3. Balik, H., Yüksel, Ü. D. (2014). Planlama sürecine iklim verilerinin entegrasyonu. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 7(2), 01-06.
4. Bergum, C., Beaubien, LA. (2009). Smart growth and winter city design, http://www.wintercities.com/Resources/articles/Smart%20Growth%20and%20winter%20city%20design.pdf (Access Date: October 2019).
5. Candemir, Z, S. (2009). “İklime Duyarlı Yapılaşma İçin İmar Yönetmeliği Geliştirme Modeli”, Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
6. Çelik, D., Yazgan, M. E. (2007). Kentsel Peyzaj Tasarımı Kapsamında Tarihi Çevre Korumaya Yönelik Yasa ve Yönetmeliklerin İrdelenmesi. ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi. 9 (11).
7. Cengiz, C., Cengiz, B., Mutlu, B.E. (2016). “Türkiye Kış Kentlerinde Dış Mekân Tasarımında Yaya Konforuna Yönelik Öneriler IWCS”, International Winter Cities Symposium 10-12 February, Erzurum, Proceeding, p:333-349.
8. City of Marquette, (2004). A Premier Livable, Walkable, Winter City, 2004. http://www.mqtcty.org/Departments/Planning/Files/master_plan.( Access Date: December 2019)

9. City of Minneapolis, (2011). A Guide To Winter City Design from The Minneapolis Plan for Sustainable Growth, http://www.minneapolismn.gov/www/groups/public/@cped/documents/ webcontent/wcms1p-087554.pdf (Access Date: November 2019).
10. Coleman, P.J. (2009). Pedestrian Mobility in Winter. http://www.physicalactivitystrategy.ca/pdfs/BEAT/Pedestrian_ Mobility_Winter.pdf, (Access Date: November 2019).
11. Ebrahimabadi S, Johansson C, Nilsson K.L. (2012). The challenges of incorporating climate considerations into urban planning of the subarctic regions, Paper I. Submitted for publication in European Planning Studies in May 2012.
12. Erinç, S. (1996). Klimatoloji ve metodları. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım
13. Erskine, R. (1986). Livable Winter Cities. A Joint Venture By The American Institute of Architects And The Royal Architectural Institute of Canada, Edmonton, Alberta.
14. Ertürk, H., (1996). Çevre Bilimlerine Giriş. Uludağ Üniverstesi Güçlendirme Vakfı yayını, No: 10, Bursa
15. Fanusçu, E., M. (1994) “Florya, Bakırköy, Zeytinburnu, Samatya Sahil Parklarının Peyzaj Planlaması Açısından İrdelenmesi”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
16. Greene, S. (1992). Cityshape: Communicating and Evaluating Community Design, American Planning Association. Journal of the American Planning Association; Spring 1992; 58, 2; Academic Research Library, p. 177-189.
17. Güzer, B., Nalbantoğlu, O. (2004). Çağdaş Kent Mekanlarında Tasarım ve Uygulama İlişkisi: 80 Sonrası Kentsel Açık Alan Uygulaması Üzerine Bir Araştırma, Peyzaj Mimarlığı 2. Kongresi, 25-27 Kasım, Bildiriler Kitabı, 96-102. Ankara.
18. Henke, M. (2006). “Urban Winter: Applying Winter City Planning Principles To Improve Livability At The University of Winni¬peg”, Degree of Master of City Planning, Department of City Planning, Faculty of Architecture, University of Manitoba, Canada.
19. Hess, D., Tasa, D. (2011). Mcknight’s physical geography: A landscape appreciation. New Jersey, NJ: Prentice Hall.
20. Kaplan, A. (2000). Kentsel Tasarımda Peyzaj Mimarlığının Yeri ve Kentsel Peyzaj Tasarımı, Peyzaj Mimarlığı Kongresi, 50-55, Ankara.
21. Kaplan, A. ve Küçükerbaş, E. (2000). Kentsel Tasarımda Peyzaj Mimarlığının Yeri ve Kentsel Peyzaj Tasarımı, Peyzaj Mimarlığı Kongresi, 50-55, Ankara.
22. Keleş, R. (2002), Kentleşme Politikası, İmge Kitapevi, Ankara.
23. Konuk, G. (1999). Kentsel Tasarım Süreci, Sürece İlişkin Yaklaşımlar ve Tasarım Kontrolleri, 1. Ulusal Kentsel Tasarım Kongresi Bildiriler Kitabı, İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü.
24. Köseoğlu, B. (2012). Kentsel Kamusal Mekânların İklim Duyarlı Tasarlanması: Türkiye Örneklerinin Karşılaştırılması, Şehir ve Bölge Planlama Anabilimdalı Yüksek Lisans tezi, Gazi ÜniversitesiFen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
25. Kottek, M, Grieser, J, Beck, C, Rudolf, B., Rubel, F. (2006). World map of the Köppen-Geiger climate classification updated. Meteorologische Zeitschrift, 15(3), 259-263.
26. Moughtin, C. (1992). Urban Design ‘Street and Square’. Butterworth Architecture, Oxford.
27. Oke, T. R. (1981). Canyon geometry and the nocturnal urban heat island: comparison of scale model and field observations. Journal of climatology, 1(3), 237-254.
28. Olgyay, O. (1962) “Design With Climate”, Princeton. New Jersey: Princeton University Press.
29. Öztürk, M Z, Çetinkaya, G., Aydın, S. (2017). Köppen-Geiger Iklim Sınıflandırmasına Göre Türkiye’nin Iklim Tipleri. Coğrafya Dergisi, (35), 17-27.
30. Pressman, N. (2015). Design Guidelines for Transforming Edmonton into a Great WinterCity,P:152.https://www.edmonton.ca/city government/documents/PDF/Winter CityDesignGuidelines_draft.pdf (Access Date: December 2019).
31. Smith, N. (2006). “Yeni Küresellik, Yeni Sehircilik: Küresel Kentsel Strateji Olarak Soylulastırma”, Çeviri: İlknur Urkun-Bowe, İbrahim Gündoğdu, Planlama Dergisi, TMMOB Kent Plancıları Odası Yayını, S.36, Ankara.
32. St.Clair, P. (2010). Guidelines for Climate Responsive Design in Cold Climates with Particular Reference To Beijing, China”, www.peterstclair.com. (Access Date: December 2019).
33. Tan, B., Giresun, B. (2016). “Kış Kentlerinde Açık Ortak Kullanım Alanlarının Tasarımını Yönlendirmek”, İnternational Winter Cities Symposium, 10-12 February, Erzurum, ISBN No: 978-975-442-811-7.
34. Tandoğan O, Şişman E E. (2018). Yaşanabilir Kış Kentleri İçin Kamusal Açık Mekan Tasarımı ve Bitkisel Tasarım. Megaron, 13(2).
35. Ter, Ü.Ö. (2002). Konya kenti açık ve yeşil alan varlığı içinde tarihi kent merkezinin kentsel tasarımı üzerine bir araştırma, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara
36. Tranck, R. (1986). Finding Lost Space, Von Nostrand Reinhold, New York.
37. Türkeş, M. (2010). Klimatoloji ve Meteoroloji. Birinci Baskı, Kriter Yayınevi - Yayın No. 63, Fiziki Coğrafya Serisi No. 1, ISBN: 978-605-4613-26-7, İstanbul.
38. Urban Systems (2000). Winter City Design Guidelines, Fort St. John, The Energetic City.http://www.upea.com/winter/Fort%20St (Access Date: December 2019).
39. Url 1, http://blog.hanneketravels.net/2016/01/snow-in-oslo. (Access Date: December 2019).
40. Url 2, https://gezimanya.com/stockholm, (Access Date: December 2019).
41. Url 3, https://www.straitstimes.com/multimedia/photos/in-pictures snowfall-in-Moscow (Access Date: December 2019).
42. Url 4, https://en.wikipedia.org/wiki/Fyris (Access Date: December 2019).
43. Url 5: https://www.hurriyet.com.tr/seyahat/seyyahlarin-kaleminden-erzurum-ve-kara-kis-41115566 (Access Date: January 2019).
44. Url 6, https://www.iha.com.tr/haber-karsta-kar-manzaralari- (Access Date: March 2020).
45. Url 7, https://tr.pinterest.com/pin/465981892688925230/ (Access Date: March 2020).
46. Url 8, http://www.gazetevan.com/fotogaleri/Vanda-Kis-Manzaralari-161-5.htm
47. Winter City Edmonton, (2013). For the Love Of Winter, Design Guidelines For TransformingEdmonton, Canada.