Bağımlılıktan Yorgunluğa Geçiş: Dijital Çağda Sosyal Ağ Yorgunluğu

Öz

Günümüz koşullarında sosyal ağ kullanımı her kesim tarafından benimsemiştir. Her yaş kesimi farklı nedenler ve kullanım gerekçeleriyle sosyal ağları tercih etmektedir. Alanyazında genel olarak toplumun sosyal ağ kullanım amaçları, türleri ve sıklıklarına yönelik araştırmalar yer almaktadır. Çok az araştırmada ise sosyal ağ kullanım amaçlarının bağımlılık, akademik başarı ya da kaygı gibi birtakım sorunlar ile ilişkisi incelenmeye çalışılmıştır. Son dönemlerde araştırmalarda ise sosyal ağ kullanım amaçlarının nelere yol açtığı, neleri etkilediği ya da nelerden etkilediğine yönelik daha fazla araştırmanın yapılmasına gerek duyulduğu belirtilmiştir. Bu çalışma, bazı önerilerden hareketle yapılandırılmıştır. Bu araştırmada sosyal ağ kullanım amaçları farklı bir açıdan ele alınmış, alanyazında yeni yer edinmeye başlayan sosyal ağ yorgunluğu üzerine çalışılmıştır. Tıp bilimindeki yorgunluk kavramından yola çıkılarak ortaya atılan sosyal ağ yorgunluğu kavramı, nitel ve nicel araştırmaların sonuçları incelenerek açıklanmıştır. Literatürde var olan araştırmalarda kavramın tanımlama aşamasında olduğu ve yapılacak araştırmalarla sınırlarının genişleme olasılığının yüksek olduğu belirtilmektedir. Bu araştırmanın amacı sosyal ağ yorgunluğunun kuramsal çerçevesini Türkçe literatüre kazandırmak ve gelecekte yapılacak sosyal ağ araştırmalarında bu yeni olgunun farklı değişkenler ile incelenmesini sağlamaktır. Buradan hareketle bu çalışma, nitel araştırma desenlerinden literatür taraması ile oluşturulmuştur. Araştırma sonunda, sosyal ağ çalışmaları ile ilgilenenlere bu yeni kavramı araştırmaya ağırlık verilmesi tavsiye edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Ağlar
• Sosyal Ağ Yorgunluğu
• Yorgunluk

From Addiction to Fatigue: Social Network Fatigue in the Digital Age

Öz

In today's conditions, social networking has been adopted by all segments of society. Every age group prefers social networks for different reasons and justifications. In the literature, there are generally studies on the purposes, types and frequencies of social networking use in society. However, very few studies have attempted to examine the relationship between social networking use purposes and certain problems such as addiction, academic success or anxiety. In recent studies, it has been stated that more research is needed on what social networking use purposes cause, what they affect or what they affect. This study is structured based on some suggestions. In this study, social networking use purposes are addressed from a different perspective and social networking fatigue, which has just started to gain a place in the literature, is studied. The concept of social networking fatigue, which was put forward based on the concept of fatigue in medical science, is explained by examining the results of qualitative and quantitative studies. In the existing studies in the literature, it is stated that the concept is in the definition phase and that its boundaries are likely to expand with the research to be conducted. The purpose of this research is to introduce the theoretical framework of social network fatigue to Turkish literature and to ensure that this new phenomenon is examined with different variables in future social network research. Based on this, this study was created with a literature review of qualitative research designs. At the end of the research, it was recommended that those interested in social network studies focus on researching this new concept.

Anahtar Kelimeler

• Social Network
• Social Network Fatigue
• Exhaustion

Kaynakça

1. Acar, N. (2024). Üniversite Öğrencilerinin Platform Kullanım Amaçlarına Göre Sosyal Ağ Yorgunluk Düzeylerinin Belirlenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (42), 286- 298. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.13980471 .
2. Acar, N. (2022). Sosyal ağ yorgunluğunun öncülleri: Bir model önerisi. Selçuk Üniversitesi, Yayınlanmış DoktoraTezi.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden alındı.
3. Acar, N., & Gülnar, B. (2023). İletişim Bilimlerinde Yeni Bir Kavram:“Sosyal Ağ Yorgunluğu”. Etkileşim, (12), 506-524.
4. Aktaş, F., Çeken, C., & Erdemli, Y. E. (2016). Nesnelerin İnterneti Teknolojisinin Biyomedikal Alanındaki Uygulamaları. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 37-54.
5. Ayaz, E. (2024). Bibliometric Analysis of Studies on the Concept of Fear of Missing Out with VOSviewer. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(2), 645-655.
6. Baskan, Ö., Çorum, M., & Büyükyılmaz, G. (2023). Üniversite Öğrencilerinde Akıllı Telefon Bağımlılığı ile Fiziksel Aktivite, Yorgunluk ve Uyku Kalitesinin İlişkisinin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 299-305.
7. Bilginer Kucur, A. (2022). İnfobezite: X ve Y Kuşaklarına Yönelik Bir Araştırma. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (29), 211-236. https://doi.org/10.56597/kausbed.1079226
8. Chaudhuri, A., & Behan, P. O. (2000). Fatigue and basal ganglia. Journal of the neurological sciences, 179(1-2), 34-42.

9. Çam, S. (2023). İşletmeler açısından sosyal ağ pazarlaması. İçinde Acar, N. (Ed). Disiplinlerarası Sosyal Ağ Çalışmaları (ss. 59-80). Ankara: Nobel Yayıncılık.
10. Dobryakova, E., DeLuca, J., Genova, H. M., & Wylie, G. R. (2013). Neural correlates of cognitive fatigue: cortico-striatal circuitry and effort–reward imbalance. Journal of the International Neuropsychological Society, 19(8), 849-853.
11. Edosomwan, S., Prakasan, S. K., Kouame, D., Watson, J., & Seymour, T. (2011). The history of social media and its impact on business. Journal of Applied Management and entrepreneurship, 16(3), 79.
12. Fu, S., Li, H., Liu, Y., Pirkkalainen, H., & Salo, M. (2020). Social media overload, exhaustion, and use discontinuance: Examining the effects of information overload, system feature overload, and social overload. Informaiton Processing and Management, 57(6). https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ipm.2020.102307
13. Guo, Y., Lu, Z., Kuang, H., & Chaoyou, W. (2020). Information avoidance behavior on social network sites: ınformation irrelevance, overload, and the moderating role of time pressure. International Journal of Information Management, 52(4), 1-12. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102067
14. Gupta, R., Sharma, R., (2021). MitoCarta3. 0: an updated mitochondrial proteome now with sub-organelle localization and pathway annotations. Nucleic acids research, 49(D1), D1541-D1547.
15. Hardy, G. E., Shapiro, D. A., & Borrill, C. S. (1997). Fatigue in the workforce of National Health Service Trusts: levels of symptomatology and links with minor psychiatric disorder, demographic, occupational and work role factors. Journal of psychosomatic research, 43(1), 83-92.
16. İnce, M., & Koçak, M. C. (2017). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıkları: Necmettin Erbakan Üniversitesi örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 736-749.
17. Kemp, s. (2024). Dijital 2024. Erişim adresi https://wearesocial.com/uk/blog/2024/01/digital-2024/ (31.03.2024).
18. Kozan Bozkurt, F. (2016). Hemşirelerin kanserli hastaların yorgunluk durumuna farkındalığı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
19. Köksal, T. (2022). Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımı Çerçevesinde Sosyal Medya Uygulamaları. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(2), 225-235.
20. Köse, M. F. (2024). Türkiye’de Gençliğin Toplumsal Değişimi: 2011-2023 TÜİK İstatistiklerine Dayalı Bir İnceleme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 12(33), 114-136.
21. Lin, j., Lin , S., Turel, O., & Xu, F. (2020). The buffering effect of flow experience on the relationship between overload and social media users’ discontinuance intentions. Telematics and Informatics, 49(C). https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.tele.2020.10137
22. Love, T., Laier, C., Brand, M., Hatch, L., & Hajela, R. (2015). Neuroscience of internet pornography addiction: A review and update. Behavioral sciences, 5(3), 388-433.
23. Peper, E., & Harvey, R. (2018). Digital addiction: Increased loneliness, anxiety, and depression. NeuroRegulation, 5(1), 3-3.
24. Ravindran, T., Chua, A. Y. K & Goh, D. H. (2013). Characteristics of social network fatigue. 10th International Conference On Information Technology: New Generations, 431-438.
25. Ravindran, T., Yeow Kuan, A. C., & Hoe Lian, D. G. (2014). Antecedents and effects of social network fatigue. Journal of the Association for Information Science and Technology, 65(11), 2306-2320.
26. Selvi, V. D., & Kalarani, M. D. (2020). Youngster’s Attitude towards the usage of Social Media. In National Annual Business Research Conference On Imperaiıve Issues In Business, Economics, Social Sciences And Management Research 23(9), 2-4.
27. Song, X., Zhang, X., Zhao, Y., & Song, S. (2017). Fearing of missing out (FoMO) in mobile social media environment: Conceptual development and measurement scale. İConference 2017 Proceedings.
28. Tarhan N., & Nurmedov, S. (2013). Bağımlılık. (2. baskı). İstanbul: Timaş Yayınları.
29. Tuncer, R. Z., & Levendeli, Ş. T. (2023). Bağ (ım) lı Bireyden Yorgun Bireye: Dijital İletişim Çağında Sosyal Ağ Yorgunluğu. Selçuk İletişim, 16(2), 479-507.
30. Uddin, M. J., Ferdous, M., Rahaman, A., & Ahmad, S. (2023). Mapping of technostress research trends: a bibliometric analysis. In 2023 7th international conference on intelligent computing and control systems (ICICCS) (pp. 938-943). IEEE.
31. Whelan, E., Islam, A., & Brooks, S. (2020). Is Boredom proneness related to social media overload and fatigue? a stress-strain-outcome approach. Internet Research, 30(3), 869-887. https://doi.org/https://doi.org/10.1108/INTR-03-2019-0112
32. Yavuz, S. (2020). A Research on Purposes of Social Media Usage: Theology Faculty Students Example. Bozok University Journal of Faculty of Theology (BOZIFDER), 17, 99-132.
33. Yengin D., & Bayındır B. (2019). Dijital Bağımlı. Dijital Hastalıklar, 85-115.
34. Zhang S., Zhao, L., Lu, Y., & Yang, J. (2016). Do you get tired of socializing? An empirical explanation of discontinuous usage behaviour in social network services. Information & Management, 53(7), 904-914.
35. Zheng H., & Ling, R. (2021). Drivers of social media fatigue: A systematic review. Telematics and Informatics, 64, 101696.