Beslenme ve diyetetik öğrencilerinin yeni besin korkusunun belirlenmesi

Öz

Besin korkusu, yeni veya alışılmadık besinleri tüketmeye yönelik isteksizlik ya da alışılmadık besinlere karşı duyulan kaygı ve tiksinti yaşama eğilimiyle ifade edilmektedir. Bu çalışmada beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinin yeni besin korkusunun saptanması ve beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Katılımcıların beslenme durumu değerlendirilerek Yeni Besin Korkusu (Neofobisi) Ölçeği (T-FNS) kullanılmıştır. B3 vitamini alımı ile Yeni Besin Korkusu Ölçeği skoru değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde ilişki bulunmuştur (p<0,05). K vitamini alımı ile Yeni Besin Korkusu Ölçeği skoru değerleri arasında ise negatif yönde ilişki vardır (p<0,001). Omega-6 yağ asidi (p=0,035), K vitamini (p<0,001) ve B3 vitamini (p=0,001) alımı değerlerinin en az bir T-FNS grubunda, diğer grupların en az birinden anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda neofilik ile neofobik gruplar arasında omega-6 yağ asidi alımı açısından anlamlı düzeyde fark varken (p<0,05); neofilik grupta omega-6 yağ asidi alımı neofobik gruba göre daha yüksek bulunmuştur. K vitamini alımı neofobik grupta neofilik ve nötr gruba göre anlamlı düzeyde daha düşük iken; B3 vitamini alımı neofobik grupta neofilik ve nötr gruba göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Bu çalışmada beslenme ve diyetetik lisans öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının ve yeni besin korkularının tespit edilmesi bulundukları duruma uygun öneriler geliştirilmesi için önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Besin korkusu
• Yeme davranışı
• Besin tercihi
• Tüketici davranışı
• Beslenme alışkanlıkları

Determination of food neophobia among nutrition and dietetics students

Abstract

Food neophobia is a reluctance or aversion to consuming new or unfamiliar foods, accompanied by a tendency to experience anxiety and disgust towards unconventional foods. This study aims to identify food neophobia among nutrition and dietetics students and evaluate its relationship with nutritional status. Participants' nutritional status was assessed, and the Food Neophobia Scale (T-FNS) was employed. A statistically significant and positive relationship was found between B3 vitamin intake and Food Neophobia Scale scores (p<0.05). There was a negative relationship between K vitamin intake and Food Neophobia Scale scores (p<0.001). Omega-6 fatty acid (p=0.035), K vitamin (p<0.001), and B3 vitamin (p=0.001) intake values showed significant differences in at least one of the T-FNS groups compared to at least one other group. In pairwise comparisons, a significant difference was observed in omega-6 fatty acid intake between neophilic and neophobic groups (p<0.05), with higher omega-6 fatty acid intake in the neophilic group compared to the neophobic group. While K vitamin intake was significantly lower in the neophobic group compared to the neophilic and neutral groups, B3 vitamin intake was significantly higher in the neophobic group compared to the neophilic and neutral groups (p<0.05). In this study, determining nutrition and dietetics undergraduate students' eating habits and food neophobia is important for developing tailored recommendations specific to their situation.

Keywords

• Food neophobia
• Eating behaviour
• Food preference
• Consumer behaviour
• Eating habits

References

1. Alkan, Ş.B., Solak, R., Gürbüz, E., Özcan, B., Özkan, H., Dikici, Z.Z., et al. (2019). Beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinde yeme davranış bozukluğu ve beden algısı: Kesitsel bir çalışma. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2 (2), 38-44.
2. Baş, H., Hamurcu, P. (2021). Gıda korkusunun yetişkinlerde incelenmesi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 3 (3), 165-73. https://doi.org/10.33308/2687248X.202133229
3. Birdir, S.S., İflazoğlu, N., Birdir, K. (2020). Food neophobia among tourism students. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24 (2), 349-62.
4. Bolat, H., Ergün, C. (2023). Yeni besin deneme korkusu: Obezite gelişiminin hem nedeni hem sonucudur. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(1), 145-58. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1152162
5. Bugi, M.A., Jugănaru, I., Simina, I.E., Nicoară, D.M., Cristun, L.I., Brad, G.F., et al. (2024). Exploring Adult Eating Behaviors and Food Neophobia: A National Study in Romania. Foods, 13(9), 1301. https://doi.org/10.3390/foods13091301
6. Capiola, A., Raudenbush, B. (2012). The effects of food neophobia and food neophilia on diet and metabolic processing. Food And Nutrition Sciences, 3(10), 1397. https://doi.org/10.4236/fns.2012.310183
7. Cooke, L., Carnell, S., Wardle, J. (2006). Food neophobia and mealtime food consumption in 4–5 year old children. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 3(1), 1-6. https://doi.org/10.1186/1479-5868-3-14
8. Costa, A., Silva, C., Oliveira, A. (2020). Food neophobia and its association with food preferences and dietary intake of adults. Nutrition & Dietetics, 77(5), 542-9. https://doi.org/10.1111/1747-0080.12587

9. de Andrade Previato, H.D.R., Behrens, J.H. (2017). Taste-related factors and food neophobia: Are they associated with nutritional status and teenagers’ food choices?. Nutrition, 42, 23-29. https://doi.org/10.1016/j.nut.2017.05.006
10. Demattè, M.L., Endrizzi, I., Gasperi, F. (2014). Food neophobia and its relation with olfaction. Frontiers in Psychology, 5, 127. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00127
11. Demir, H.P., Başak, C., Tezel, M.C. (2020). Farklı bölümlerde okuyan üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları, ortoreksiya nervoza puanları ve beden kütle indekslerinin karşılaştırılması. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(3), 233-243. https://doi.org/10.46237/amusbfd.589480
12. Dönmez, Ö.Ç., Sevim, B. (2023). Yükseköğretim kurumlarının gıda ile ilgili bölümlerindeki öğrencilerin neofobi düzeylerinin belirlenmesi. GSI Journals Serie A: Advancements In Tourism Recreation And Sports Sciences, 6(2), 288-300. https://doi.org/10.53353/atrss.1229220
13. Ebispro for Windows, Turkish version Bebis (CD-ROM). Version 7.2. Stuttgart: Germany; 2011. Data bases: Bundeslebenmittelschlüssel, II.3 and other sources.
14. Em, U. (2018). Yetişkin bireylerde yeni besin korkusu ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
15. Garipoğlu, G., Arslan, M., Öztürk, S.A. (2019). Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nde okuyan kız öğrencilerin ortoreksiya nervoza eğilimlerinin belirlenmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 23-27.
16. Guzek, D., Głąbska, D., Mellová, B., Zadka, K., Żywczyk, K., Gutkowska, K. (2018). Influence of food neophobia level on fruit and vegetable intake and its association with urban area of residence and physical activity in a nationwide case-control study of Polish adolescents. Nutrients, 10(7), 897. https://doi.org/10.3390/nu10070897
17. Gümüş, D., Topal, G.G., Sevim, S., Kızıl M. (2022). Savunma sanayinde çalışan bireylerin stres düzeyleri, besin neofobisi ve Akdeniz diyetine uyumlarının incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 50-7. https://doi.org/10.34087/cbusbed.954441
18. Hazley, D., McCarthy, S.N., Stack, M., Walton, J., McNulty, B.A., Flynn, A., et al. (2022). Food neophobia and its relationship with dietary variety and quality in Irish adults: Findings from a national cross-sectional study. Appetite, 169, 105859. https://doi.org/10.1016/j.appet.2021.105859
19. Jaeger, S., Rasmussen, M.A., Prescott, J. (2017). Relationships between food neophobia and food intake and preferences: Findings from a sample of New Zealand adults. Appetite, 116, 410-22. https://doi.org/10.1016/j.appet.2017.05.030
20. Kaya, P.S., Yasemin, A. (2022). Beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinde yeme davranış bozukluklarının değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(3), 398-406. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1024676
21. Knaapila, A.J., Sandell, M.A., Vaarno, J., Hoppu, U., Puolimatka, T., Kaljonen, A., et al. (2015). Food neophobia associates with lower dietary quality and higher BMI in Finnish adults. Public Health Nutrition, 18(12), 2161-71. https://doi.org/10.1017/S1368980014003024
22. Koritar, P., Gaspar, M.C.D.M.P., Larrea-Killinger, C., dos Santos Alvarenga, M. (2024). Dietetics students' opinion on food and their future profession. Alimentação, Nutrição & Saúde, 19, e73079. https://doi.org/10.12957/demetra.2024.73079
23. Maillet, M.A., Grouzet, F.M. (2023). Understanding changes in eating behavior during the transition to university from a self-determination theory perspective: A systematic review. Journal of American College Health, 71(2), 422-39. https://doi.org/10.1080/07448481.2021.1891922
24. Maslin, K., Grimshaw, K., Oliver, E., Roberts, G., Arshad, S.H., Dean, T., et al. (2016). Taste preference, food neophobia and nutritional intake in children consuming a cows’ milk exclusion diet: A prospective study. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 29(6), 786-96. https://doi.org/10.1111/jhn.12387
25. Özçil, İ. E. (2024). Determination of Neophobia Levels of Students Studying in Gastronomy Departments of Higher Education Institutions in Northern Cyprus. Food Science and Engineering, 348-357. https://doi.org/10.37256/fse.5220244975
26. Palamutoğlu, R., Palamutoğlu, M.İ., Kantar, A.G., Çorapçı, B., Kazak, M., Kasnak, C. (2022). Üniversite öğrencilerinin et tüketimi ve gıda korkusunun değerlendirilmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 144-53.
27. Pliner, P., Hobden, K. (1992). Development of a scale to measure the trait of food neophobia in humans. Appetite, 19(2), 105-20. https://doi.org/10.1016/0195-6663(92)90014-W
28. Roßbach, S., Foterek, K., Schmidt, I., Hilbig, A., Alexy, U. (2016). Food neophobia in German adolescents: Determinants and association with dietary habits. Appetite, 101, 184-91. https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.02.159
29. Soucier, V.D., Doma, K.M., Farrell, E.L., Leith-Bailey, E.R., Duncan, A.M. (2019). An examination of food neophobia in older adults. Food Quality and Preference, 72, 143-6. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2018.10.010
30. Stratton, L.M., Vella, M.N., Sheeshka, J., Duncan, A.M. (2015). Food neophobia is related to factors associated with functional food consumption in older adults. Food Quality and Preference, 41, 133-40. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2014.11.008
31. Subramaniam, A., Muthusamy, G. (2024). Food neophobia: Explored and unexplored terrains. International Journal of Economics, Management and Accounting, 32(1), 129-147. https://doi.org/10.31436/ijema.v32i1.1113
32. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2023). Yeterli ve dengeli beslenme. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenme/yeterli-ve-dengeli-beslenme.html
33. T.C. Sağlık Bakanlığı (2022). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER). Sağlık Bakanlığı Yayınları, Ankara.
34. Tian, H., Chen, J. (2021). Food neophobia and intervention of university students in China. Food Science & Nutrition, 9(11), 6224-31. https://doi.org/10.1002/fsn3.2575
35. Uçar, E.M., Gümüş, D., Karabulut, E., Kızıl M. (2021). Yeni besin korkusu ölçeğinin Türkçeye uyarlaması ve uygun faktör yapısının belirlenmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 6(3), 393-400. https://doi.org/10.5336/healthsci.2020-76664
36. Yiğit, S., Doğdubay, M. (2020). Tüketicilerin yiyecekte yenilik korkusu düzeyleri üzerine bir araştırma. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 4(1), 1-16. https://doi.org/10.32958/gastoria.604386
37. WHO. A healthy lifestyle - WHO recommendations [updated 2010; cited 2023]. A healthy lifestyle - WHO recommendations. Erişim adresi: https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/a-healthy-lifestyle---who-recommendations
38. Zickgraf, H.F., Franklin, M.E., Rozin, P. (2016). Adult picky eaters with symptoms of avoidant/restrictive food ıntake disorder: Comparable distress and comorbidity but different eating behaviors compared to those with disordered eating symptoms. Journal of Eating Disorders, 4(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s40337-016-0110-6