ÇOCUKLARDA ŞEKERLİ İÇECEK TÜKETİMİ OBEZİTE DURUMU İLE İLİŞKİLİ Mİ? KLİNİK BİR ÇALIŞMA

Öz

Amaç: Okul öncesi çocuklarda antropometrik ölçümler ve besin tüketim kaydı ile beslenme durumunun saptanması ve şekerli içecek tüketim sıklığı Kindl Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kindl Health Releated Quality of Life Scale) ile obezite ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma örneklemi 2-5 yaş arası n=358 okul öncesi dönemdeki çocuklardan oluşturmaktadır. Tanımlayıcı kesitsel türde planlanan bu çalışma katılımcıların beslenme durumunu saptamak ve şekerli içecek tüketim durumlarını değerlendirmek amacıyla ebeveynlere şekerli içecek tüketim sıklığı anketi, 24 saatlik ve 3 günlük besin tüketim kaydı dosyaları, Google anket formu ile, çevrimiçi yöntem kullanılarak veriler toplanmıştır. Antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından, öğretmenleri kontrolünde planlanan günlerde yüz yüze yapılmıştır. Velilere 3 günlük besin tüketim kaydı ise elden dosya gönderilmiştir. Yaşam kalitesi ölçütü olarak Kindl kullanılmış olup, yaş gruplarına göre özel olarak ayrılmış olup çalışmamızda 4-6 yaş Kiddy ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamız toplam 358 gönüllü ile tamamlanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde popülasyonun %22,9’unun obezitesi olan çocuklardan oluştuğu belirlenmiştir. Şekerli içecek tüketim sıklıklarına ve günlük diyetsel sükroz alımlarına göre değerlendirildiğinde; obezitesi olan çocukların zayıf ve normal grupta olan çocuklara göre alımlarında bir fark bulunamamıştır (p<0,05). Sonuç: 2-5 yaş arası okul öncesi çocuklarda, antropometrik ölçüm ve besin tüketim kayıtlarının beslenme durumu saptanması ile beraber şekerli içecek tüketim sıklığı ve Kindl Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin obezite ilişkisini incelendiği çalışma sonucunda şekerli içecek tüketim kayıtları ve Beden Kütle İndeksi ilişkisi arasında ve yaşam kalitesi ile obezite arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Farklılığın nedeni sosyoekonomik düzey, aile ve öğretmenlerin beslenme ve yaşam kalitesi bilgi düzeyleri ile ilgili olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul Öncesi Dönem Beslenmesi
• Şekerli İçecek
• Kiddy- Kindl
• Obezite
• Yaşan Kalitesi

IS SUGARY DRINK CONSUMPTION ASSOCIATED WITH OBESITY IN CHILDREN? A CLINICAL STUDY

Öz

Aim: The aim of this study was to determine the nutritional status of preschool children by anthropometric measurements and food consumption records and to examine the relationship between the frequency of sugary drink consumption, Kindl Health Released Quality of Life Scale and obesity. Method: The study sample consisted of n=358 preschool children aged 2-5 years. In this descriptive cross-sectional study, in order to determine the nutritional status of the participants and to evaluate the sugary drink consumption status of the participants, data were collected by online method with a sugary drink consumption frequency questionnaire, 24-hour and 3-day food consumption record files, Google survey form. Anthropometric measurements were made face-to-face by the researcher on the planned days under the control of their teachers. A 3-day food consumption record was sent to the parents by hand. Kindl was used as a measure of quality of life and it was specifically divided according to age groups and Kiddy scale for 4-6 years was used in our study. Results: Our study was completed with a total of 358 volunteers. When the results were analyzed, it was determined that 22.9% of the population consisted of children with obesity. When evaluated according to the frequency of sugary drink consumption and daily dietary sucrose intake, no difference was found in the intake of children with obesity compared to children in the lean and normal group (p<0.05). Conculion: As a result of the study in which anthropometric measurements and food consumption records were used to determine the nutritional status of preschool children aged 2-5 years and the relationship between the frequency of sugary drink consumption and Kindl Quality of Life Scale and obesity, no significant difference was found between the relationship between sugary drink consumption records and Body Mass Index and between quality of life and obesity. The reason for the difference is thought to be related to socioeconomic level, family and teachers' level of knowledge about nutrition and quality of life.

Anahtar Kelimeler

• Preschool Nutrition
• Sugary Beverage
• Kiddy-Kindl
• Obesity
• Life Quality

Kaynakça

1. [1] Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (THSK). Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Daire Başkanlığı. Obezite nedir?.URL: http://beslenme.gov.tr/index.php?page=38. (Erişim Tarihi: 21.06.2015
2. [2] WHO. (2014), Media Centre, WHO Opens Public Consultation on Draft Sugars Guideline, www.who.int/mediacentre/news/notes/2014/consultation-sugar-guideline/en (15 Haziran 2016)
3. [3] World Health Organization 2008. Global strategy on diet physical activity and health World Health Organization: Obesity and Overwight 2018]; Erişim:2018.WHOGeneva http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
4. [4] Yılmaz, S. K., & Özel, H. G. (2016). Okul çağı çocuklarda şekerli içecek tüketimi ile obezite riski arasındaki ilişki. Beslenme ve Diyet Dergisi, 44(1), 3-9.
5. [5] Malik, V. S., & Hu, F. B. (2011). Sugar-sweetened beverages and health: where does the evidence stand? : Oxford University Press.)
6. [6] World Health Organization. Obesity. 2013. http://www. who.int/topics/obesity/en/
7. [7] Nicklaus S, B. V. (2004;15). A prospective study of food preferences in childhood. Food Qual Pref, 805-818.
8. [8] Nicklaus S, B. V. (2005). A prospective study of food variety seeking in childhood, adolescence and early adult life. Appetite, 44:289-297.)

9. [9] Merdol, K. T. (2017). Okul öncesi dönem eğitimi veren kişi ve kurumlar için beslenme eğitimi rehberi. Hatipoğlu
10. [10] Kelsey MM, Zaepfel A, Björnstad P, Nadeau KJ. 2014. Age-related consequences of childhood obesity. Gerontology 60: 222-28,
11. [11] Lakshman R, Elks CE, Ong KK. 2012. Obesity in childhood. Circulation 126: 1770-79).
12. [12] De Ruyter JC,Olthof BAY,Seidell JC,Katan MB.Sugar-free or sugar-sweetened beverages and body weight trial in children. N English J Med.2012;367(15):1397-1406
13. [13] Luger M,Lafontan M,Bes-Rastrollo M,kazanan E,Yumuk v,Farpour-Lambert N.Sugar-sweetened beverages and weight gain in children and adults: A systematic review from 2013 to 2015 and comparison with previous studies. Obes Gerçekleri.2017;10(6):674–693)
14. [14] Zheng, M., Allman-Farinelli, M., Heitmann, BL ve Rangan, A. (2015). Şekerle tatlandırılmış içeceklerin diğer içecek alternatifleriyle ikame edilmesi: uzun vadeli sağlık sonuçlarının gözden geçirilmesi. Beslenme ve Diyetetik Akademisi Dergisi , 115 (5), 767-779.,
15. [15] Malik, V. S., & Hu, F. B. (2011). Sugar-sweetened beverages and health: where does the evidence stand?. The American journal of clinical nutrition, 94(5), 1161-1162.
16. [16] Okul Çağı Çocuklarının Sağlık Davranışı Araştırması Türkiye 2006 Raporu. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ve Halk Sağlığı Anabilim Dalları, Biyoistatistik Bilim Dalı, Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2009
17. [17] Nielsen, S. J., & Popkin, B. M. (2004). Changes in beverage intake between 1977 and 2001. American journal of preventive medicine, 27(3), 205-210.
18. [18] Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) 2010, (2014). Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi SonuçRaporu, Sağlık Bakanlığı Sağlık AraştırmalarıGenel Müdürlüğü, Hacettepe ÜniversitesiSağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 931, Ankara.
19. [19] Llewellyn, A., Simmonds, M., Owen, C. G., & Woolacott, N. (2016). Childhood obesity as a predictor of morbidity in adulthood: a systematic review and meta‐analysis. Obesity reviews, 17(1), 56-67.
20. [20] https://www.who.int/tools/child-growth-standards/
21. [21] Eser, E., Yüksel, H., Baydur, H., Erhart, M., Saatli, G., Özyurt, B. C., ... & Ravens-Sieberer, U. (2008). Çocuklar İçin Genel Amaçlı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kid-KINDL) Türkçe Sürümünün Psikometrik Özellikleri. Turk Psikiyatri Dergisi, 19(4).
22. [22] Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) 2010, (2014). Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi SonuçRaporu, Sağlık Bakanlığı Sağlık AraştırmalarıGenel Müdürlüğü, Hacettepe ÜniversitesiSağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 931, Ankara.
23. [23] ÖNAL, S., ÖZDEMİR, A., MEŞE, C., & KOCA ÖZER, B. (2016). Okulöncesi dönem çocuklarda malnütrisyon ve obezite prevelansının değerlendirilmesi: Ankara örneği.
24. [24] Süzek H, Arı Z, Uyanık B. Muğla’da yaşayan 6-15 yaş okul çocuklarında kilo fazlalığı ve obezite prevalansı. Türk Biyokimya Dergisi 2005;30(4):290-295.
25. [25] Özenoğlu A, Sabuncu T, Ünüvar E. Ekzojen obesitesi olan adölesanların günlük diyetlerinde aldıkları enerji ve besin öğelerinin dağılımı. Endokrinolojide Yönelişler 2000;9(1):38-43.
26. [26] Martin-Espinosa, N., Diez-Fernandez, A., Sanchez-Lopez, M., Rivero-Merino, I., Lucas-De La Cruz, L., Solera-Martinez, M., et al. (2017). Prevalence of high blood pressure and association withobesity in Spanish schoolchildren aged 4-6 years old.PLoS ONE12 (1), e0170926. Doi:10.1371/journal.pone.0170926
27. [27] KABARAN, S., & GEZER, C. (2013). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki çocuk ve adolesanlarda Akdeniz diyetine uyum ile obezitenin belirlenmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 7(1), 11-20.
28. [28] Akgün, Seval, Coşkun Bakar, Altuğ Kut ve Sibel Tulgar Kınık. “Başkent Üniversitesi Hastanesi Pediatri Polikliniklerine Başvuran Beş Yaş Altı Çocuklarda Obezite Görülme Sıklığı ve Etkileyen Faktörler.” STED 15.4 (2006): 60-66
29. [29] Merdol, T. (2008), Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Beslenmesi, Sağlık Bakanlığı Yayın No: 726, Ankara: Klasmat Matbaacılık
30. [30] Türkiye Beslenme Rehberi TÜBER 2015” , “T.C.Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031 , Ankara 2022
31. [31] Börnhorst C, Huybrechts I, Hebestreit A, Krogh V, De Decker A, Barba G. Usual energy and macronutrient intakes in 2-9-year-old European children. Int J Obes (Lond). 38 Suppl 2:S115-23, 2014. 92
32. [32] Berryman CE, Lieberman HR, Fulgoni VL, Pasiakos SM. Protein intake trends and conformity with the Dietary Reference Intakes in the United States: analysis of the National Health and Nutrition Examination Survey, 2001-2014. Am J Clin Nutr. 1;108(2):405-413, 2018
33. [33] Rolland-Cachera MF, Akrout M, Péneau S. Nutrient Intakes in Early Life and Risk of Obesity. Int J Environ Res Public Health. 6;13(6), 2016.
34. [34] Kırsaçlıoğlu, C. T. Kansu A. Obez Çocukta Beslenme. Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci. 13(3): 255-60, 2017.
35. [35] Manios Y, Grammatikaki E, Papoutsou S, Liarigkovinos T, Kondaki K, Moschonis G. Nutrient intakes of toddlers and preschoolers in Greece: the GENESIS study. J Am Diet Assoc. 108(2):357-61, 2008.
36. [36] Kopelman, P. (2007). Health risks associated with overweight and obesity. Obesity reviews, 8, 13-17.
37. [37] Soylu, T. (2017). Kırıkkale'de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların şeker ve şeker içeren besin tüketimleri ile obezite durumlarının belirlenmesi (Master's thesis, Eastern Mediterranean University (EMU)-Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ)).
38. [38] Newby, P, Peterson, K, Berkey, C, et al. (2004) Beverage consumption is not associated with changes in weight and body mass index among low-income preschool children in North Dakota. J Am Diet Assoc 104, 1086–1094.
39. [39] Keller, A., Della, Torre, S.B. (2015). Sugar-sweetened beverages and obesity among children andadolescents: A review of systematic literature reviews. Childhood Obesity,11(4), 338-346.DOI:10.1089/chi.2014.0117
40. [40] Lin C-Y, Luh W-M, Cheng C-P, Yang A-L, Ma H-I. Evaluating the wording effect and psychometric properties of the Kid-KINDL: using the multitrait-multimethod approach. Eur J Psychol Assess. 2014;30(2):100-109.
41. [41] Duzel, H., Ergin, I., & Durusoy, R. (2023). How do determinants of health relate to children's quality of life? A cross-sectional study in Izmir, Turkey. Primary health care research & development, 24, e54. https://doi.org/10.1017/S146342362300039
42. [42] Hassan, H., Paulis, W. D., Bindels, P. J. E., Koes, B. W., & van Middelkoop, M. (2021). Somatic complaints as a mediator in the association between body mass index and quality of life in children and adolescents. BMC family practice, 22(1), 214. https://doi.org/10.1186/s12875-021-01562-1
43. [43] Haraldstad K, Christophersen KA, Eide H, Nativg GK ve Helseth S, (2011) Çocuk ve ergenlerden oluşan bir örneklemde sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin yordayıcıları: Bir okul araştırması . Klinik Hemşirelik Dergisi , 20 , 3048–3056.
44. [44] Petracci E ve Cavrini G (2013) Çocuklarda kilo durumunun, yaşam tarzının ve beden imajı algısının sağlıkla ilgili yaşam kalitesine etkisi: Kantil bir yaklaşım . Yaşam Kalitesi Araştırması , 22 , 2607–2615.
45. [45] M.D. Tsiros, T. Olds, J.D. Buckley, P. Grimshaw, L. Brennan, J. Walkley, et al.
46. [46] Drotar D. Measuring health-related quality of life in children and adolescents: implications for research and practice. Mahwah, N.J: Lawrence Erlbaum Associates Publishers; 1998
47. [47] Wynne C, Comiskey C, Hollywood E, Quirke MB, O’Sullivan K, McGilloway S. The relationship between body mass index and health-related quality of life in urban disadvantaged children. Qual Life Res. 2014;23:1895–905. doi: 10.1007/s11136-014-0634-7
48. [48] Ortiz-Pinto, MA, Ortiz-Marrón, H., Rodríguez-Rodríguez, A., Casado-Sánchez, L., Cuadrado-Gamarra, JI ve Galán, I. (2020). Erken çocukluk döneminde aşırı kilo ve obezite ile ilişkili çocuğun sağlık durumu ve yaşam kalitesine ilişkin ebeveyn algısı. Yaşam Kalitesi Araştırması , 29 , 163-170
49. [49] Wille N, Bullinger M, Holl R, Hoffmeister U, Mann R, Goldapp C, et al. Health-related quality of life in overweight and obese youths: results of a multicenter study. Health Qual Life Outcomes. 2010;8:36––6. doi: 10.1186/1477-7525-8-36.
50. [50] Griffiths LJ, Parsons TH. Obez çocuk ve ergenlerde benlik saygısı ve yaşam kalitesi: Sistematik bir inceleme. Uluslararası Pediatrik Obezite Dergisi. 2010; 5; 4: 282-304. 10.3109/17477160903473697
51. [51] Williams, J. W., Canterford, L., Hesketh, K. D., Hardy, P., Waters, E. B., Patton, G. C., & Wake, M. (2011). Changes in body mass index and health related quality of life from childhood to adolescence. International journal of pediatric obesity, 6(2Part2), e442-e448.
52. [52] Schmier, J. K., Chan, K. S., & Leidy, N. K. (1998). The Impact Of Asthma On Health- Related Quality Of Life. J Asthma, (35), 585-97.
53. [53] Özbey, S. A. İ. D. E., Mercan, M., & Alisinanoğlu, F. (2018). OKUL ÖNCESİ EĞİTİM KURUMLARINA DEVAM EDEN 48-72 AYLIK ÇOCUKLARIN YAŞAM KALİTESİ İLE ÖZ DÜZENLEME BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(2), 157-173.
54. [54] Pinhas-Hamiel, O., Singer, S., Pilpel, N., Fradkin, A., Modan, D., & Reichman, B. (2006). Health-related quality of life among children and adolescents: associations with obesity. International journal of obesity, 30(2), 267-272.
55. [55] BEKİR, H., ŞAHİN, H., & AYDIN, R. (2013). 4-7 yaş arası sağlıklı çocukların ebeveyn görüşlerine göre yaşam kalitelerinin belirlenmesi. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 5(3), 7-19.
56. [56] Warschburger, P., Landgraf, J. M., & Petermann, F. (2003) Healthrelated quality of life in children assessed by their parents: evaluation of the psychometric properties of the CHQ-PF50 in two German clinical samples. Qual Life Res, 12 (3), 291-301.
57. [57] Wille, N., Erhart, M., Petersen, C., & Ravens-Sieberer, U. (2008). The impact of overweight and obesity on health-related quality of life in childhood--results from an intervention study. BMC public health, 8, 421. https://doi.org/10.1186/1471-2458-8-42