DİYABETİ OLAN SPORCULARIN BESLENME YAKLAŞIMLARI: PERFORMANS VE METABOLİZMA ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Öz
Sporcuların beslenme gereksinimleri, yapılan sporun türüne göre değişmekle birlikte genellikle yüksek enerji ve makro besin ögesi alımını gerektirir, ancak diyabetli sporcularda bu gereksinimler kan şekeri kontrolü ile dikkatlice yönetilmelidir. Çünkü diyabet, vücudun kan şekerini düzenleme yeteneğini etkileyen kronik ve metabolik bir hastalıktır. Diyabetli bireylerin kan glikoz seviyelerini kontrol altında tutabilmeleri için dikkatli bir beslenme stratejisi geliştirmeleri gerekmektedir. Diyabetli sporcular için beslenme hem hastalığın yönetimi hem de spor performansının optimize edilmesi açısından kritiktir. Kan şekerini kontrol etmek için dengeli karbonhidrat, protein ve sağlıklı yağ alımı gereklidir. Ayrıca, sıvı ve elektrolit dengesi de performansı etkiler. Beslenme planları spor türü ve yoğunluğuna göre özelleştirilmelidir; dayanıklılık sporlarında karbonhidrat, kuvvet antrenmanlarında ise protein daha önemlidir. Beslenme düzenlemeleri egzersiz öncesi, sırası ve sonrası besin türü ve zamanlamasına göre kişiselleştirilmelidir. Bu derleme, diyabetli sporcuların beslenme stratejilerini ve bu stratejilerin fiziksel performans ve metabolizma üzerine etkilerini ele almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Diyabet, Glisemik indeks, Egzersiz, Hipoglisemi, İnsülin, Sporcu beslenmesi
Kaynakça
- Adaş, Ç. (2019). Tip 1 diyabetli kişilerde egzersiz ve beslenmeye bağlı hipoglisemi Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
- American Diabetes Association. (2023). Standards of Medical Care in Diabetes-2023. Diabetes Care, 46(Supplement 1), S1-S267.
- American Diabetes Association. (2024). Standards of medical care in diabetes-2024. Diabetes Care. Burke, L. M. (2007). Nutrition for recovery in athletes. Australian Journal of Nutrition and Dietetics, 64(2), 151-157.
- Burke, L. M., Collier, G. R., & Broad, N. (2004). Effect of carbohydrate supplementation on the performance of a 1-hour run. Journal of Applied Physiology, 97(4), 1605-1611.
- Burke, L. M., Maughan, R. J., & Hawley, J. A. (2011). Meeting energy needs during exercise. The Journal of Sports Sciences, 29(3), 38-47.
- Carr, A. C., & Maggini, S. (2017). Vitamin C and immune function. Nutrients, 9(11), 1211.
- Colberg, S. R., Sigal, R. J., & Yardley, J. E. (2016). Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care, 39(11), 2065-2079.
- Dempsey, P. C. (2017). Exercise and diabetes management: Focus on hyperglycemia. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes, and Obesity, 24(4), 275-281.
- Drouin-Chartier, J. P., Boire, G., & Tessier, J. F. (2016). Dietary fats and glycemic control: A systematic review. Journal of Nutrition, 146(7), 1324-1335.
- Feo, P.D., Loreto, C.D., Ranchelli, A., Fatone, C., Gambelunghe, G., Lucidi, P., & Santeusanio, F. (2006). Exercise and diabetes. Acta Biomed, 1, 14-17.