Ürgüb (Prokulpje)’de Ticari Meselelere Dair Bazı Fermanlar (1594-1623)
Öz
Sırbistan’ın orta güney bölümünde Toplika şehrinin bir ilçesi olan Ürgüb (Prokuplje), tarihte Via Egnetia’nın güzergahı üzerinde olması sebebiyle bölgesel ve uluslararası ticarette önem arz eden bir yerleşim yeri olmuştur. 1440 senesinde Osmanlılar tarafından ilk fethinin ardından 1444’te Edirne-Segedin Antlaşmasıyla kaybedilmiş, 1454’te ise yeniden Osmanlı hâkimiyeti altına alınmış ve imparatorluğun idari teşkilatlanmasında Alacahisar sancağının bir kazası haline getirilmiştir. Ticaret yollarının kavşağında bulunması nedeniyle Bulgar, Sırp ve Boşnak şehirleriyle irtibatı bulunan Ürgüb’ün bu konumu yün, balmumu ve ham deri gibi ürünlerin ve mamul maddelerin toplandığı ve çevredeki şehirlere dağıtımının yapıldığı bir merkez durumuna gelmesini sağlamıştır. Bahsi geçen metanın bölgede kuzey-güney ve doğu-batı istikametinde cereyan eden ticarete konu olmasının yanı sıra Ürgüb’de yerleşik Dubrovnikli tüccar taifesinin mevcudiyeti ve bu metanın ihracatıyla ilgilenmesi sayesinde şehir uluslararası ticarete de açılmıştır. Dubrovnikli tacirler söz konusu ticari metaı Ürgüb’den Dubrovnik’e sevk etmekte ve şehirde mevcut sanayi kollarındaki kullanım hacminin dışında kalan fazlalık ise limandan Adriyatik Denizi’nin ötesine İtalya’ya yüksek bir kâr hacmiyle gönderilmekteydi. Böylece Ürgüb’de toplanan ticari meta yurtdışına da ulaşmış olmaktaydı. Ürgüb’deki ticaret her zaman problemsiz değildi. Bazı zamanlarda meydana gelen sorunlar Ürgüb kadısı tarafından çözülememekte ve Dubrovnik elçileri vasıtasıyla Osmanlı payitahtına intikal ettirilmekteydi. Bu durumda meselelerin çözümü için merkezde üretilen ferman türündeki belgeler, Ürgüb’de yaşanan birtakım sosyo-ekonomik olaylar hakkında veriler sunmaktadır. Balkan şehirleri tarihi içerisinde önem taşıyan bu konu hakkında Türk tarih literatüründe şimdiye kadar herhangi bir müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla bu makale konu hakkında ilk araştırma olması sebebiyle Ürgüb ile ilgili çalışma yapacak olan araştırmacılara önemli bir bilgi ve belge zemini sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Some Firmans About Commercial Matters in Urgub (Prokulpje) (1594-1623)
Öz
Urgub (Prokuplje), a district of the city of Toplica in the central-southern part of Serbia, has historically been an important settlement in regional and international trade due to the fact that it is on the route of Via Egnetia. First conquered by the Ottomans in 1440, it was lost with the Edirne-Segedin Treaty in 1444, and then brought back under Ottoman rule in 1454, after that organized in the administrative organization of the empire as an unit of the Krushevac sanjak. Because of its location at the crossroads of trade routes, Urgub, which has connections with Bulgarian, Serbian and Bosniak cities, has become a center where products and manufactured goods such as wool, wax and rawhide are collected and distributed to the surrounding cities. In addition to the fact that the mentioned commodity is the subject of trade in the region in the north-south and east-west directions, the city has also been opened to international trade thanks to the presence of the Ragusan merchant taifa based in Urgub and interested in the export of this commodity. Ragusan merchants shipped the commercial commodity in question from Urgub to Dubrovnik, and the surplus which was out of the volume of use in the existing industrial branches in the city, was sent with a high profit volume from the port to Italy beyond the Adriatic Sea. Thus, the commercial commodity collected in Urgub also reached abroad. Trade in Urgub was not always without problems. The problems that occurred at some times could not be solved by kadi of Urgub and were transferred to the Ottoman’ throne city through the ambassadors of Ragusa. In this case, the documents such as edicts produced at the center for the resolution of issues provide data on a number of socio-economic events in Urgub. There has not been any independent study on this subject, which is important in the history of Balkan cities, in the Turkish historical literature so far. Therefore, since this article is the first research on the subject, it will provide an important information and document basis for researchers who will study about Urgub.
Anahtar Kelimeler
