HARAM KARIŞIK MAL VE KAZANÇLA İLGİLİ MESELELER
Öz
Haram mal ve kazançla ilgili farklı konular günümüzde en çok karşılaşılan meselelerin başında gelmektedir. Günümüzde çok yaygınlaşan faiz, karaborsa, gasp, kumar, rüşvet gibi haram sebepleri düşünüldüğünde bu mesele, güncelliği zirve yapan ve sonucu merak edilen önemli bir konu olarak karşımızda durmaktadır. Temiz ve helal kazanç hassasiyetine sahip insanların doğrudan veya dolaylı muamelelerinde karşılaşabilecekleri bu tür kirli kaynaklara karşı nasıl bir tavır alması gerektiği fıkhi sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tür sorunlar gasp, hırsızlık, rüşvet gibi doğrudan zulüm ve haksızlık cihetiyle elde edilen haram malda olabileceği gibi faizli muameleler, hediye, miras gibi yollarla gelen haram malda da olabilir.
Bu tür malların alışverişte bedel olarak kullanılması veya ikram, hediye gibi yollarla elde edilmesi, ticarette sermaye olarak kullanılması veyahut borç olarak verilmesi gibi durumlarda fıkıh ne demektedir? Sermayesinde haram karışık mal olan bir şirkette çalışan kimsenin aldığı maaşı kendisi için temiz olur mu?
Bu çalışmada haram yollarla elde edilen bir mal üzerinde tasarruf, elinde haram karışık mal bulunan bir kimseyle muamelede bulunmak veya ortaklık yapmak hakkında fakihlerin değerlendirmelerini irdelemeye kafa karışıklıklarını gidermeye çalışacağız. Günümüzde haram-helal hassasiyetinin zayıflamış olduğu gerçeğinden hareketle toplumsal bir hacetin zaruret menzilesinde değerlendirilmesi gerektiğini, doğrudan haram bir muameleye tevessül edilmediği sürece kısmen malına haram karıştıran kimselerle muamelenin caiz görülebileceğini söylüyoruz.
Anahtar Kelimeler
İslam hukuku,Haram,Faiz,Helal,Karışık Sermaye,Temiz Kazanç,Kirli Kazanç
Kaynakça
- Asbahi, M. b. ( 1994). el-Müdevvene. Beyrut.
- Ayni, E. M. (2007). Minhâcü’s-sülûk fî şerhi Tuhfeti’l-mülûk. Thk. Ahmed Kübeysi. Katar: Vezâretu’l-evkâf.
- Baberti, M. b.-R. (ty). el-İnâye Şerhu’l-Hidâye. Beyrut.
- Baberti, M.-R. (tarih yok). el-İnâye Şerhu’l-Hidâye. Beyrut.
- Balı, S., & Büyükşalvarcı, A. (2011). 1630'dan 2010'a Finansal Krizler Tarihi. İstanbul: Çatı Kitapları.
- Baz, A. A. (1998). Ahkâmü’l-Mâli’l-haram. Ürdün: Dârü’n-nefâis.
- Buhuti, M. b. (1430). Keşşâfü’l-kına’ an metni’l-İkna’. Riyad: Vezâratu’l-Adl.
- Dalgın, N. (2010). Faiz Yasağıyla İlgili Farklı Yaklaşımlar. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi(16), s. 77-110.
- Desûkî, Ş. E. (ty). Hâşiyetu’d-Desûkî alâ Şerhi’l-Kebîr li’d-Derdîr. Beyrut: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabî.
- el-Baz, A. (1998 ). Ahkâmü’l-mâli’l-haram. Ürdün: Dârü’n-nefâis.