Derleme

AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI

Cilt: 14 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI

Öz

Bu çalışma, afet araştırmaları literatüründe önemli bir yere sahip olan kırılganlık kavramını ele alan literatür temelli betimsel bir incelemeye dayanmaktadır. 1970’li yıllardan itibaren tehlike odaklı yaklaşımlara yönelik eleştirilerle gelişen kırılganlık çalışmaları, günümüzde afet riskinin anlaşılmasında önemli bir çerçeve hâline gelmiştir. Çalışmada, kırılganlık kavramının afet araştırmaları literatüründeki gelişimi ele alınmakta, ardından kavramın temel tanımları ve bileşenlerine yer verilmektedir. Maruziyet, zarar görme eğilimi, başa çıkma kapasitesi ve uyum kapasitesi bileşenleri açıklanmaktadır. Çalışmanın devamında kırılganlığın sosyo-ekonomik, fiziksel/mekânsal, çevresel ve kurumsal boyutlarına değinilmekte; PAR Modeli, BBC Çerçevesi, MOVE Modeli ve Sosyal Kırılganlık Modeli (SoVI) gibi başlıca kavramsal modeller ele alınmaktadır. Son olarak kırılganlığın ölçülmesine yönelik gösterge temelli yaklaşımlara yer verilmektedir. Bu çalışma, kırılganlık kavramının çok boyutlu yapısını ortaya koyarak afet riski azaltma politikalarına yönelik genel bir kavramsal çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, yalnızca literatür incelemesine dayalı kuramsal bir değerlendirme niteliğinde olduğundan etik kurul onayı gerektirmemektedir. Araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Adger, W. N. (2006). Vulnerability. Global environmental change, 16(3), 268-281. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.02.006
  2. Ahrens, J. & Rudolph, P. M. (2006). The importance of governance in risk reduction and disaster management. Journal of Contingencies and Crisis Management, 14(4), 207–220. https://doi.org/10.1111/j.1468-5973.2006.00497.x
  3. Akter, S. & Mallick, B. (2013). The poverty–vulnerability–resilience nexus: Evidence from Bangladesh. Ecological Economics, 96, 114-124. https://www.ufz.de/export/data/2/80332_Akter_and_Mallick_2013_webversion.pdf
  4. Arıca, F., Çakır, C. ve Kağnıcı, D. (2023). Kırılgan gruplar özelinde afetlerde psikososyal hizmetler. Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 176-187. https://doi.org/10.35341/afet.1173165
  5. Birkmann, J. (2006). Measuring vulnerability to promote disaster-resilient societies: Conceptual frameworks and definitions. In J. Birkmann (Ed.), Measuring vulnerability to natural hazards: Towards disaster resilient societies (pp. 9–54). United Nations University Press.
  6. Birkmann, J. (2013a). Measuring vulnerability to promote disaster-resilient societies and to enhance adaptation: Conceptual frameworks and definitions. In J. Birkmann (Ed.), Measuring vulnerability to natural hazards: Towards disaster resilient societies (2nd ed., pp. 9–79). United Nations University Press.
  7. Birkmann, J. (2013b). Data, indicators and criteria for measuring vulnerability: Theoretical bases and requirements. In J. Birkmann (Ed.), Measuring vulnerability to natural hazards: Towards disaster resilient societies (2nd ed., pp. 80–106). United Nations University Press.
  8. Birkmann, J., Cardona, O. D., Carreño, M. L., Barbat, A. H., Pelling, M., Schneiderbauer, S., … ve Welle, T. (2013). Framing vulnerability, risk and societal responses: The MOVE framework. Natural Hazards, 67(2), 193–211. https://doi.org/10.1007/s11069-013-0558-5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

2 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ataklı Demiralp, G., Dölek, R. M., & Şimşek, Ü. (2026). AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 14(1), 38-50. https://izlik.org/JA74PG65RY
AMA
1.Ataklı Demiralp G, Dölek RM, Şimşek Ü. AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives. 2026;14(1):38-50. https://izlik.org/JA74PG65RY
Chicago
Ataklı Demiralp, Gülnur, Rukiye Mehtap Dölek, ve Ümit Şimşek. 2026. “AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives 14 (1): 38-50. https://izlik.org/JA74PG65RY.
EndNote
Ataklı Demiralp G, Dölek RM, Şimşek Ü (01 Haziran 2026) AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives 14 1 38–50.
IEEE
[1]G. Ataklı Demiralp, R. M. Dölek, ve Ü. Şimşek, “AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”, Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, c. 14, sy 1, ss. 38–50, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74PG65RY
ISNAD
Ataklı Demiralp, Gülnur - Dölek, Rukiye Mehtap - Şimşek, Ümit. “AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives 14/1 (01 Haziran 2026): 38-50. https://izlik.org/JA74PG65RY.
JAMA
1.Ataklı Demiralp G, Dölek RM, Şimşek Ü. AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives. 2026;14:38–50.
MLA
Ataklı Demiralp, Gülnur, vd. “AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI”. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, c. 14, sy 1, Haziran 2026, ss. 38-50, https://izlik.org/JA74PG65RY.
Vancouver
1.Gülnur Ataklı Demiralp, Rukiye Mehtap Dölek, Ümit Şimşek. AFET ÇALIŞMALARINDA KIRILGANLIK: KURAMSAL GELİŞİMİ, ÇOK BOYUTLU YAPISI VE ÖLÇÜM YAKLAŞIMLARI. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives [Internet]. 01 Haziran 2026;14(1):38-50. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74PG65RY