Ağır Yük Araçları Park Alanlarının Karakteristikleri: Türkiye’ye Yönelik Bir İnceleme

Öz

Çekici, römork, yarı-römork, kamyon, tır ve diğer ağır yük araçlarının yol kenarları, rampalar, boş alanlar ve ara sokaklar gibi yerlere park etmesi, güvenlik riski oluştururken altyapıyı da olumsuz olarak etkilemektedir. Uzun mesafeli yük taşımacılığı için kullanılan iyi aydınlatılmış, güvenli, emniyetli, konforlu ve yerleri belirlenmiş park alanları sayesinde ağır vasıta araç sürücülerinin stresinin azalması, sürücü, yük ve trafik güvenliği ile emniyetinin artması mümkün olabilmektedir. Uygun park alanlarının yetersiz olması veya bulunmaması, tedarik zinciri ve lojistik hizmetlerinin verimliliği ile rekabet gücünü etkileyen ulusal ölçekte bir kavram olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu doğrultuda üst seviye yönetim iradesi ile ulusal ölçekte ve bütüncül bir yaklaşımla ihtiyaç, fayda ve maliyet analizi sonuçları dikkate alınarak merkezi çözümler geliştirilmesinin ağır yük araçlarının park ihtiyacının giderilmesine yönelik uygun bir yöntem olacağı değerlendirilmektedir. Bu çözümlerin sağlanmasında düzenleme, teşvik ve destekler önemli imkanlar sunacaktır. Uygun planlanma ve tasarımla, doğru yerlerde konumlandırılan nitelikli ve yeterli tır parklarının, sürdürülebilir ve sağlıklı toplum hedefleri ile ekonomik kalkınmaya katkısı olacağı öngörülmektedir. Bu çalışmanın amacı, yük taşımacılığı sürecinin gerektirdiği dinlenme, güvenlik, bakım gibi konularda ihtiyacı karşılayacak yeterli tır parkı alanı sağlanması için mevcut uygulama ve başarılı örnekleri değerlendirerek bir yol haritası ortaya koymaktır. Literatür taramasıyla ulusal ve uluslararası ölçekte mevzuat, proje ve raporlar ile teknik şartnameler, resmi ve özel kurumların internet sayfaları incelenerek araştırma makalesi olarak düzenlenen bu çalışmanın; taşımacılık sektöründe yer alan işletme, girişim ve çalışanlar ile politika yapıcılara ve sektörün diğer tüm paydaşlarına faydalı olması ve literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tır parkı
• kamyon
• tır
• yük taşımacılığı
• nakliye
• lojistik
• ağır yük araçları

Characteristics Concerning Park Areas of Heavy Load Vehicles: A Review for Türkiye

Öz

The parking of tow trucks, trailers, semi-trailers, lorries and other heavy load vehicles on roadsides, ramps, empty spaces and alleys poses a safety risk and negatively affects the infrastructure. Well-lit, safe, secure, comfortable and well-located parking areas used for long-distance freight transport can reduce the stress of heavy vehicle drivers and increase driver, freight and traffic safety and security. Inadequate or non-availability of appropriate parking areas can be a national concept that affects the efficiency and competitiveness of supply chain and logistics services. In this direction, it is considered that developing centralised solutions by taking into account the results of needs, benefit and cost analyses on a national scale, with a holistic approach and a high-level management will be an appropriate method to meet the parking needs of heavy load vehicles. Regulations, incentives and supports will provide important opportunities in providing these solutions. It is foreseen that qualified and sufficient lorry parks located in the right places with appropriate planning and design will contribute to sustainable and healthy society targets and economic development. The aim of this study is to present a road map by evaluating the current practices and successful examples in order to provide sufficient truck park areas that will meet the needs in terms of rest, security and maintenance required by the freight transport process. This study, which is organised as a research article by examining the legislation, projects and reports, technical specifications, and the websites of public and private institutions on a national and international scale through a literature review, is aimed to be useful for businesses, enterprises and employees in the transport sector, policy makers and all other stakeholders of the sector and to contribute to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Truck Park
• truck
• lorry
• heavy load vehicles
• freight transportation
• shipping
• logistics

Kaynakça

1. American Transportation Research Institute. (2018). MAASTO Truck Parking Survey Analysis. https://trucksparkhere.com/wp-content/uploads/2018/09/Phase-2-MAASTO-Truck-Parking-Survey-Report_OnlineVersion.pdf
2. American Truck Parking. (2023). UC Berkeley Transportation Sustainability Research Center (TSRC) & California Department of Transportation (Caltrans). Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.americantruckparking.com/
3. Ankara Lojistik Yatırımları ve Akaryakıt Ticaret A.Ş. (2023). Ankara Lojistik Üssü. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.alu.com.tr/
4. Avrupa Otoyolu Yatırım ve İşletme A.Ş. (2023). Kuzey Marmara Otoyolu İşletmesi Güzergâh Harita Uygulaması. Erişim tarihi 6 Mart 2023, https://harita.avrupaotoyolisletmesi.com/
5. Aydın, A. (2022). Analysis of Importance of Logistics Sector in Turkish Economy by Using Input Output Model. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 467-491. https://doi.org/10.17336/igusbd.820167
6. Birleşmiş Milletler. (1970). European Agreement concerning the work of crews of vehicles engaged in international road transport [AETR]. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A21978A0408%2801%29
7. Bollati, J., & Clar, G. (2019). CBA of a Safe and Secure Parking for trucks. https://wayback.archive-it.org/12090/20221207233614/https://ec.europa.eu/inea/sites/default/files/cef_case_study_-_safe_and_secure_parking_14112019.pdf
8. Boris, C., & Brewster, R. (2018). A Comparative Analysis of Truck Parking Travel Diary Data. Transportation Research Record, 2672(9), 242-248. https://doi.org/10.1177/0361198118775869

9. Campbell, Shane. (2014). The economic evaluation of heavy vehicle rest areas - A new technique?. Road and Transport Research. 23. 69-77. https://www.researchgate.net/publication/298079994_The_economic_evaluation_of_heavy_vehicle_rest_areas_-_A_new_technique
10. Csendes, B., Albert, G., Szander, N., & Munkacsy, A. (2021). Where Truck Drivers Stop-Application of Vehicle Tracking Data for the Identification of Rest Locations and Driving Patterns. Promet-Traffic&Transportation, 33(6), 821-832. https://www.researchgate.net/publication/357045656_Where_Truck_Drivers_Stop_-_Application_of_Vehicle_Tracking_Data_for_the_Identification_of_Rest_Locations_and_Driving_Patterns
11. Çanakkale Otoyol ve Köprüsü İnşaat Yatırım ve İşletme A.Ş. (2023). Otoyol hizmet tesisleri. Erişim tarihi 6 Mart 2023, https://www.1915canakkale.com/kurumsal/otoyol-hizmet-tesisleri
12. ERG Ulaşım İşletme ve Bakım A.Ş. (2023). Atlı Dinlenme Tesisleri. Erişim tarihi 6 Mart 2023. https://www.ankaranigdeotoyolu.com/guzergah-bilgileri
13. European Commission. (2003). EC regulation No 59/2003. Official Journal of the European Union, L 226/4. https://road-safety.transport.ec.europa.eu/eu-road-safety-policy/priorities/safe-road-use/archive/professional-drivers-0_en#:~:text=Directive-,2003/59/EC,-on%20the%20initial
14. European Commission. (2006). EC regulation No 561/2006. Official Journal of the European Union, L 102/1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32006R0561
15. European Commission. (2008). EC regulation No 96/2008. Official Journal of the European Union, L 319/59. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32008L0096
16. European Commission. (2009). Background Information and Considerations for Secure Truck Parking. https://transport.ec.europa.eu/document/download/fadcaa0e-0c4d-41db-a710-72aff45fb3d0_en?filename=2010_04_background_information_and_considerations_for_secure_truck_parking.pdf
17. European Commission. (2010). Secured European Truck Parking Best Practice Handbook. https://transport.ec.europa.eu/system/files/2016-09/2010_04_28_setpos_project_handbook.pdf
18. European Commission. (2011a). Pilot projects, preparatory actions and good practices. Erişim tarihi 6 Ocak 2023, https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/parking-areas/pilot-projects-preparatory-actions-and-good-practices_en
19. European Commission. (2011b). Handbook for Labelling. https://transport.ec.europa.eu/system/files/2016-09/handbook_for_labelling.pdf
20. European Commission. (2013). Safe and secure truck parking. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/intelligent-transport-systems/road/action-plan-and-directive/safe-and-secure-truck-parking_en
21. European Commission. (2014a). EU Regulation No 165/2014. Official Journal of the European Union, L 60/1 (2014). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX%3A32014R0165
22. European Commission. (2014b). Parking Areas. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/parking-areas_en
23. European Commission. (2018). TENTec interactive map viewer. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://ec.europa.eu/transport/infrastructure/tentec/tentec-portal/map/maps.html?layer=22
24. European Commission. (2019). Tachograph. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/tachograph_en
25. European Commission. (2021). Transit manuel. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/f34c9bda-2c2c-11ec-bd8e-01aa75ed71a1
26. European Secure Truck Parking Organisation. (2018). Technical Specifications. https://www.esporg.eu/eu-parking-standard/technical-specifications/ Eurostat. (2021). Lorries and road tractors by age and type of vehicle https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/road_eqs_lorroa__custom_8936033/default/table?lang=en
27. Fahim, A., Hasan, M., & Chowdhury, M.A. (2021). Smart parking systems: comprehensive review based on various aspects, Heliyon, Volume 7, Issue 5, e07050, ISSN 2405-8440, https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e07050
28. Federal Highway Administration. (2020). Jason’s Law Commercial Motor Vehicle Parking Survey and comparative Assessment. https://ops.fhwa.dot.gov/Freight/infrastructure/truck_parking/workinggroups/2020/mtg/jasons_law_results.pdf
29. Federal Highway Administration. (2022). Truck Parking Development Handbook. https://ops.fhwa.dot.gov/freight/infrastructure/truck_parking/docs/Truck_Parking_Development_Handbook.pdf
30. Gülhan, G. (2020). Kırsal Alanlarda Ağır Vasıta Araçlarına Yönelik Park Tesisleri Kapasitelerinin Belirlenmesi: Izmir Kırsalı Örneği. Deu Muhendislik Fakultesi Fen ve Muhendislik, 22(65), 447-455. https://doi.org/10.21205/deufmd.2020226513
31. Gümrük ve Turizm İşletmeleri Ticaret A.Ş. (2017). Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.gtias.com.tr/tr/
32. International Road Transport Union. (2023). Transpark. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.iru.org/apps/transpark-app
33. Karayolları Genel Müdürlüğü. (2021). Karayolu Ulaşım İstatistikleri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Yayinlar/YayinPdf/KarayoluUlasimIstatistikleri2021.pdf
34. Karayolları Genel Müdürlüğü. (2023). Trafik Ulaşım Bilgileri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/TrafikveUlasimBilgileri/22TrafikUlasimBilgileri.pdf
35. Kouta, M., & Nalmpantis, D. (2021). Siting of Safe and Secure Truck Parking Areas in Greece and definition of their security level with the use of Multi-Actor Multi-Criteria Analysis (MAMCA). IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 899(1). https://doi.org/10.1088/1755-1315/899/1/012060
36. Krupik, P. (2021). Systems for intelligent parking of trucks at motorway rest areas as part of Construction 4.0. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 1203(3), 032052. https://doi.org/10.1088/1757-899x/1203/3/032052
37. National Road Transport Commission. (2005). Driver fatigue, National guidelines for the provision of rest area facilities. https://austroads.com.au/__data/assets/pdf_file/0025/160648/AP-R591-19_Guidelines_for_the_Provision-of_HVRA_Facilities-1.1.pdf
38. Nevland, E. A., Gingerich, K., & Park, P. Y. (2020). A data-driven systematic approach for identifying and classifying long-haul truck parking locations. Transport Policy, 96, 48-59. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2020.04.003
39. Oto Yol Haber Yayıncılık ve Gazetecilik Limited Şirketi. (2021). Otoyol Hizmet Tesisleri ve Tipleri. Erişim tarihi 2 Nisan 2023, https://otoyolhaber.com/otoyol-hizmet-tesisleri-ve-tipleri/
40. Poliak, M., Poliaková, A., & Čulík, K. (2020). Impact of the social law on truck parking sustainability in the eu. Sustainability (Switzerland), 12(22), 1-16. https://doi.org/10.3390/su12229430
41. Poliak, M., Poliakova, A., Zhuravleva, N. A., & Nica, E. (2021). Identifying the Impact of Parking Policy on Road Transport Economics. Mobile Networks and Applications. https://doi.org/10.1007/s11036-021-01786-6
42. Sadek, B.A., Martin, E.W., & Shaheen, S.A. (2020). Forecasting Truck Parking Using Fourier Transformations. Journal of Transportation Engineering, Part A: Systems, 146(8). https://doi.org/10.1061/jtepbs.0000397
43. Smith, S., Baron, W., Gay, K., & Gary, R. (2005). Intelligent Transportation Systems and and Truck Parking. United States Department of Transportation. Federal Motor Carrier Safety Administration, https://doi.org/10.21949/1502959
44. Slavova, S., Piest, J. P. S., & Heeswijk, W.V. (2022). Predicting truck parking occupancy using machine learning. Procedia Computer Science, 201, 40-47, https://doi.org/10.1016/j.procs.2022.03.008
45. TBMM (1994). Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun. No. 3996, T.C. Resmî Gazete, 21959 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3996.pdf
46. T.C. Bilim Sanayi ve Ticaret Bakanlığı. (2010). Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Araçlarda Kullanılan Takograf Cihazları Hakkında Yönetmelik. T.C. Resmî Gazete, 27587. https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=7&MevzuatNo=13986&MevzuatTertip=5
47. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2022). Sektörler İtibariyle Sabit Sermaye Yatırımları. https://sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Sektörler-İtibarıyla-Sabit-Sermaye-Yatırımları-Toplam.pdf
48. T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (1997). Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik. T.C. Resmî Gazete, 22990. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4702&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
49. T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2018). Otopark Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete, 30340. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24408&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
50. T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2020). Akıllı Otopark Sistemleri Teknoloji inceleme Raporu. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.akillisehirler.gov.tr/wp-content/uploads/KapasiteGelistirme/akilli_otopark_sistemleri_teknoloji_inceleme_raporu_web_formati.pdf
51. T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı. (2010). Gümrük Genel Tebliği (Tır İşlemleri) (Seri No:1). T.C. Resmî Gazete, 27802. https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=9&MevzuatNo=14635&MevzuatTertip=5
52. T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı. (2012). Gümrük Genel Tebliği (Transit İşlemleri) (Seri No:3). T.C. Resmî Gazete, 28363. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16409&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5 T.C. İçişleri Bakanlığı. (1997). Karayolları Trafik Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete, 23053. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8182&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 T.C. İçişleri Bakanlığı. (1997). Karayolları Trafik Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete, 23053. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8182&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
53. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (1993). Karayolları Genel Müdürlüğü Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği, T.C. Resmî Gazete, 21552. https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=3&MevzuatNo=934186&MevzuatTertip=5
54. T. C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2020). Ulusal Akıllı Ulaşım Sistemleri Strateji Belgesi ve 2020-2023 Eylem Planı. https://www.uab.gov.tr/uploads/announcements/ulusal-akilli-ulasim-sistemleri-strateji-belgesi-v/ulusal-akilli-ulas-im-sistemleri-strateji-belgesi-ve-2020-2023-eylem-plani.pdf
55. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2022). U-NET. Erişim tarihi 12 Nisan 2023.
56. Tırpark. (2022). İstatistikler. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://insights.tirport.com/lojistik-sektorunun-cirosu/
57. Trucker Path. (2023). The Trucker Path Story. Erişim tarihi 6 Nisan 2023, https://www.truckerpath.com/company/
58. Türkiye İstatistik Kurumu. (2021). Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri. 45658. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Road-Traffic-Accident-Statistics-2021-45658
59. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Kayıtlı Motorlu Araç Sayısı. 49436. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Aralik-2022-49436#:~:text=Türkiye%27de%202022%20yılı%20sonu,yaş%2014%2C8%20olarak%20hesaplandı
60. Uluslararası Çalışma Örgütü. (1979). 153 No’lu Karayolları Taşımacılığında Çalışma Saatleri ve Dinlenme Sürelerine İlişkin Sözleşme. https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377296/lang--tr/index.htm
61. Uluslararası Nakliyeciler Derneği. (2023). UND İzmir Tır Parkı. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.und.org.tr/hizmetlerimiz/und-tir-parki
62. United States Bureau of Transportation Statistics. (2020). Truck Profile. Erişim tarihi 12 Ocak 2023, https://www.bts.gov/content/truck-profile
63. United States Department of Transportation. (2023). GIS Application. Erişim tarihi 6 Nisan 2023, https://geodata.bts.gov/datasets/truck-stop-parking/explore?location=35.922928%2C-5.686250%2C4.90
64. Vikipedi. (2022). Transports Internationaux Routiers. Erişim Tarihi 6 Nisan 2023, https://tr.wikipedia.org/wiki/TIR
65. Wikipedia. (2023) Trucker Path. Erişim Tarihi 6 Nisan 2023, https://en.wikipedia.org/wiki/Trucker_Path
66. Yurdakul, A. (2017). Türkçe Ulaştırma Terminolojisinin Biçim Bilimsel Açıdan Standartlaştırılması Üzerine. Türk Dili 82. https://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2017/07/20_Ayşe%20YURDAKUL%20_%20Türkçe%20Ulaştırma%20Terminolojisinin%20Biçim%20Bilimsel%20Açıdan.pdf