TR
EN
Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme
Öz
Hava kargo operasyonları, yük çeşitliliği, hacim farklılığı ve uçak tipine göre sürekli değişen gereksinimler nedeniyle standardizasyonun sınırlı, hata toleransının düşük olduğu karmaşık faaliyetlerden oluşmaktadır. Bununla birlikte küresel ölçekte artan kargo hacmi ve çeşitlenen müşteri beklentileri, operasyonları daha yoğun ve yönetilmesi daha güç bir yapıya dönüştürmektedir. Otonom teknolojiler, bu zorlu koşullarda süreçleri daha standart ve izlenebilir hale getirerek hava kargo operasyonlarının yönetilmesini kolaylaştırmakta ve operasyonel verimliliğin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Ancak bu teknolojilerin hava kargo operasyonlarında kullanımı, operasyonel süreklilik ve emniyet üzerinde etkili olabilecek yeni riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada söz konusu riskler bulanık FMEA ile analiz edilerek önem düzeyleri belirlenmiş ve müdahale önceliği gerektiren alanlara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Bu çerçevede çalışma kapsamında ele alınan on iki risk, İGA İstanbul Havalimanı’nda A sınıfı çalışma ruhsatına sahip olan bir yer hizmeti şirketinin hava kargo operasyonlarında görev yapan 6 uzmanın görüşleri üzerinden analiz edilmiştir. Analizler sonucunda risklerin düşük ve orta düzeyde kümelendiği, en yüksek riskin acil duruma uyumsuzluk (RÖS= 210,48), en düşük riskin ise görev çakışması (RÖS= 135,11) riski olduğu saptanmıştır. Ayrıca tedarikçi bağımlılığı (RÖS= 199,82) ve çarpışma (RÖS= 190,00) gibi riskler üst sıralarda yer almış, bu durum otonom sistemlere ilişkin risklerin hava kargo operasyonlarında normal işletim koşullarından ziyade acil durumlarda kritikleştiğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ajakwe, S. O., & Kim, D. S. (2024). Facets of security and safety problems and paradigms for smart aerial mobility and intelligent logistics. IET Intelligent Transport Systems, 18, 2827-2855. doi:10.1049/itr2.12579
- Anderson, E., Fannin, T., & Nelson, B. (2018). Levels of aviation autonomy. In 2018 IEEE/AIAA 37th Digital Avionics Systems Conference (DASC) (pp. 1-8). London, England, 23-27 September, IEEE. doi:10.1109/DASC.2018.8569280
- Arslan, Ö., Karakurt, N., Cem, E., & Cebi, S. (2023). Risk analysis in the food cold chain using decomposed fuzzy set-based FMEA approach. Sustainability, 15(17), 13169. doi: 10.3390/su151713169
- Aylak, B. L., Kayıkcı, Y., & Taş, M. A. (2020). Türkiye’de lojistik sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin dijital trendlerinin incelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(57), 98-116. doi:10.19168/jyasar.569599
- Balaraju, J., Raj, M. G., & Murthy, C. S. (2019). Fuzzy-FMEA risk evaluation approach for LHD machine- A case study. Journal of Sustainable Mining, 18(4), 257-268. doi:10.1016/j.jsm.2019.08.002
- Baykasoğlu, A., & Gölcük, İ. (2020). Comprehensive fuzzy FMEA model: a case study of ERP implementation risks. Operational Research, 20(2), 795-826. doi:10.1007/s12351-017-0338-1
- Bierwirth, B., Schwanecke, U., Gietzen, T., Lopéz, D. A., & Brylka, R. (2019). SmartAirCargoTrailer: Autonomous short distance transports in air cargo. In Artificial Intelligence and Digital Transformation in Supply Chain Management: Innovative Approaches for Supply Chains. Proceedings of the Hamburg International Conference of Logistics (HICL), Vol. 27 (pp. 151-185). Berlin: epubli GmbH. doi:10.15480/882.2468
- Bilici, S., & Kosanoğlu, F. (2021). Değer akış haritalama ve FMEA yöntemleri kullanılarak Tekstil Sektöründe Yalın Üretim Uygulaması. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 33(1), 131-142. doi: 10.7240/jeps.784530
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hava Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri, Lojistik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
21 Ocak 2026
Kabul Tarihi
22 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2
APA
Duran, Z., & Sertgöz, B. B. (2026). Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 9(2), 182-199. https://doi.org/10.51513/jitsa.1868997
AMA
1.Duran Z, Sertgöz BB. Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme. Jitsa. 2026;9(2):182-199. doi:10.51513/jitsa.1868997
Chicago
Duran, Zafer, ve Begüm Buse Sertgöz. 2026. “Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9 (2): 182-99. https://doi.org/10.51513/jitsa.1868997.
EndNote
Duran Z, Sertgöz BB (01 Ekim 2026) Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9 2 182–199.
IEEE
[1]Z. Duran ve B. B. Sertgöz, “Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme”, Jitsa, c. 9, sy 2, ss. 182–199, Eki. 2026, doi: 10.51513/jitsa.1868997.
ISNAD
Duran, Zafer - Sertgöz, Begüm Buse. “Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9/2 (01 Ekim 2026): 182-199. https://doi.org/10.51513/jitsa.1868997.
JAMA
1.Duran Z, Sertgöz BB. Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme. Jitsa. 2026;9:182–199.
MLA
Duran, Zafer, ve Begüm Buse Sertgöz. “Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, c. 9, sy 2, Ekim 2026, ss. 182-99, doi:10.51513/jitsa.1868997.
Vancouver
1.Zafer Duran, Begüm Buse Sertgöz. Otonom Teknolojilerin Hava Kargo Operasyonlarında Kullanımına İlişkin Riskler: Bulanık Tabanlı FMEA ile Bir Değerlendirme. Jitsa. 01 Ekim 2026;9(2):182-99. doi:10.51513/jitsa.1868997