Platform kapitalizminde popülist söylem ve hukukun medyalaşması: Martı TAG örneğinde meşruiyet stratejileri

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de paylaşımlı yolculuk uygulamasıyla bilinen Martı TAG'ın CEO'su Oğuz Alper Öktem'in X hesabından 17 Şubat 2025-17 Şubat 2026 tarihleri arasında paylaştığı 224 tweeti MAXQDA kullanılarak tematik içerik analizi yöntemiyle inceler. Platform kapitalizmi, hukukun medyalaşması ve popülist halk inşası yaklaşımları incelenen içeriğin temel dinamiklerini açıklayan çerçeveyi sağlar. Bu teoriler bağlamında, ticari çıkarın idealist söyleme dönüştürülmesi, yargı sürecinin medya aracılığıyla kitlesel bir meşruiyet araması ve kullanıcıların siyasi öznelere dönüştürülmesi tartışılır. Çalışmanın bulguları beş ana tema altında toplanmıştır: sorunun tanımı (antagonizmanın kurulması), duygu politikası (refleksif kontrol ve mobilizasyon), çözüm vaadi (platform kapitalizmi ve idealist söylem), meşrulaştırma (medyalaşma ve hukukun dönüşümü) ile kimlik ve değerler (popülist “biz” inşası). Çalışma, CEO söyleminin birbirinin katmanı olan dört işlev gözetilerek kurgulandığını ortaya koyar: Laclau’nun şikayetleri ortak bir düşman etrafında birleştiren antagonizma inşası, Srnicek'in idealist söylem ile platform kapitalizminin meşrulaştırılması; hukuki süreci kitlesel seferberlik diline çeviren hukukun medyatikleştirilmesi ve popülist halk kimliğinin inşası. Öyle ki CEO'nun kendi söylemini “propaganda gücü” olarak tanımlaması, bu stratejik farkındalığın somut göstergesi olarak değerlendirilir. Sonuç olarak Martı TAG vakası, dijital platform girişimciliğinin ticari meşruiyetini hukuki zeminde değil inşa edilmiş bir “halk” desteğinde aradığını ve sosyal medyanın bu inşanın birincil aracına dönüştüğünü gösteren özgün bir örnek olarak platform iletişimi araştırmalarına katkı sunar.

Anahtar Kelimeler

• platform kapitalizmi
• medyalaşma
• popülizm
• tematik içerik analizi
• Martı TAG
• Twitter/X
• dijital iletişim.

Populist discourse and mediatization of law in platform capitalism: Strategies of legitimacy in the case of Martı TAG

Öz

This study examines 224 tweets posted on the X account of Oğuz Alper Öktem, CEO of Martı TAG, a ride-sharing platform known in Türkiye, between February 17, 2025, and February 17, 2026, through thematic content analysis using MAXQDA. Platform capitalism, the mediatization of law, and the populist construction of “the people” provide the theoretical framework for explaining the main dynamics of the analysed content. Within this framework, the study discusses the transformation of commercial interest into idealistic discourse, the search for mass legitimacy through the mediation of legal processes, and the conversion of users into political subjects. The findings are organized under five main themes: Problem definition (the construction of antagonism), the politics of emotion (reflexive control and mobilization), the promise of solution (platform capitalism and idealistic discourse), legitimation (mediatization and the transformation of law), and identity and values (the populist construction of “we”). The study demonstrates that the CEO’s discourse is structured around four overlapping functions: The construction of antagonism, in Laclau’s sense, by uniting grievances around a common enemy; the legitimation of platform capitalism through idealistic discourse in Srnicek’s sense; the mediatization of law, which translates legal processes into a language of mass mobilization; and the construction of a populist collective identity. In this regard, the CEO’s own description of his discourse as a “propaganda power” is interpreted as a concrete indicator of this strategic awareness. Ultimately, the Martı TAG case makes an original contribution to platform communication studies by showing that digital platform entrepreneurship seeks its commercial legitimacy not on legal grounds, but in the support of a constructed “people,” while social media becomes the primary instrument of this construction.

Anahtar Kelimeler

• platform capitalism
• mediatization
• populism
• thematic content analysis
• Martı TAG
• Twitter/X
• digital communication

Kaynakça

1. Altheide, D. L., and Snow, R. P. (1992). Media logic and culture: Reply to Oakes. International Journal of Politics, Culture, and Society, 5(3), 465-472. https://doi.org/10.1007/BF01390232
2. Berger, P. L., and Luckmann, T. (1991). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Penguin Books. (Özgün çalışma 1966'da yayımlanmıştır)
3. Casas Cortés, M., Cañedo Rodríguez, M., and Diz, C. (2023). Platform capitalism. Routledge.
4. Couldry, N., and Hepp, A. (2013). Conceptualizing mediatization: Contexts, traditions, arguments. Communication Theory, 23(3), 191-202. https://doi.org/10.1111/comt.12019
5. Cumhuriyet (2024, 19 Temmuz). Mahkemeden Martı TAG kararı. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/mahkemeden-marti-tag-karari-2229156
6. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2023, 7 Kasım). Martı kurucusu Öktem’den Eyüp Aksu’ya tepki. https://www.dha.com.tr/gundem/martinin-kurucusu-oguz-alper-oktemden-eyup-aksuya-tepki-2340166
7. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2024a, 27 Şubat). Martı, paylaşımlı yolculuk yönetmeliği için 376 bin dilekçeyi İBB’ye teslim etti. https://www.dha.com.tr/gundem/marti-paylasimli-yolculuk-yonetmeligi-icin-376-bin-dilekceyi-ibbye-teslim-etti-2395375
8. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2024b, 27 Mart). Antalya Şoförler Odası’ndan da Martı TAG’a dava. https://www.dha.com.tr/gundem/antalya-soforler-odasindan-da-marti-taga-dava-ciromuz-3te-bire-dustu-2411941

9. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2024c, 12 Haziran). New York Borsası, 150 bin sürücüye ulaşan Martı’yı Türk bayraklarıyla kutladı. https://www.dha.com.tr/ekonomi/new-york-borsasi-150-bin-surucuye-ulasan-martiyi-turk-bayraklariyla-kutladi-2459009
10. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2024d, 18 Temmuz). İBB UKOME toplantısı bitti; paylaşımlı yolculuk yönetmeliğine ilişkin komisyon kuruluyor. https://www.dha.com.tr/ekonomi/ibb-ukome-toplantisi-bitti-paylasimli-yolculuk-yonetmeligine-iliskin-komisyon-kuruluyor-2477258
11. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2024e, 8 Ağustos). TAG sürücüleri paylaşımlı yolculuk gelirleri üzerinden vergi ödeyecek. https://www.dha.com.tr/ekonomi/tag-suruculeri-paylasimli-yolculuk-gelirleri-uzerinden-vergi-odeyecek-2486850
12. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2025a, 17 Ocak). İstinaf kararı bozmuştu; Martı TAG’a yeniden haksız rekabet davası. https://www.dha.com.tr/gundem/istinaf-karari-bozmustu-marti-taga-yeniden-haksiz-rekabet-davasi-2567734
13. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2025b, 29 Eylül). TAG, Contemporary Istanbul’un ulaşım partneri oldu. https://www.dha.com.tr/kurumsal/tag-contemporary-istanbulun-ulasim-partneri-oldu-2728859
14. Demirören Haber Ajansı (DHA) (2025c, 18 Kasım). Martı, New York Borsası’ndan pozitif not aldı. https://www.dha.com.tr/ekonomi/marti-new-york-borsasindan-pozitif-not-aldi-2760740
15. Dünya Gazetesi (2024, 19 Temmuz). Taksiciler dava açtı, Martı TAG’a erişim engeli geldi. https://www.dunya.com/gundem/taksiciler-dava-acti-marti-taga-erisim-engeli-geldi-haberi-737504
16. Foundern (2024, 3 Aralık). Martı’dan TAG’a: Martı’nın kuruluşundan bugüne. https://foundern.com/marti-tag-kurulusundan-bugune/
17. Habertürk (2023, 8 Mart). Mahkemeden Martı TAG ve Martı Motosiklet’e erişim engeli. https://www.haberturk.com/mahkemeden-marti-ya-erisim-engeli-3571861-ekonomi
18. Hepp, A., and Krotz, F. (2014). Mediatized worlds: Understanding everyday mediatization. In A. Hepp and F. Krotz (Eds.), Mediatized worlds: Culture and society in a media age (pp. 1-15). Palgrave Macmillan.
19. Hjarvard, S. (2008). The mediatization of society: A theory of the media as agents of social and cultural change. Nordicom Review, 29(2), 102-131.
20. Laclau, E. (2005a). On populist reason. Verso.
21. Laclau, E. (2005b). Populism: What’s in a name? In F. Panizza (Ed.), Populism and the mirror of democracy (pp. 32-49). Verso.
22. Liang, Y., Aroles, J., and Brandl, B. (2022). Charting platform capitalism: Definitions, concepts and ideologies. New Technology, Work and Employment, 37(2), 308-327. https://doi.org/10.1111/ntwe.12219
23. Martı (şirket) (2024). Vikipedi. Erişim: 29 Mart 2026, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mart%C4%B1_(%C5%9Firket)
24. Medyascope (2023, 8 Mart). Martı CEO’su Oğuz Alper Öktem’in New York Borsası’nı ziyaret ettiği gün, Martı’ya erişim engeli kararı. https://medyascope.tv/2023/03/08/marti-ceosu-oguz-alper-oktemin-new-york-borsasini-ziyaret-ettigi-gun-martiya-erisim-engeli-karari/
25. Mudde, C., and Rovira Kaltwasser, C. (2017). Populism: A very short introduction. Oxford University Press.
26. Pasquale, F. (2016). Two narratives of platform capitalism. Yale Law & Policy Review, 35(1), 309-320.
27. Sağnıç, Ş. G. (2023). Local and national: The rise of populism and foreign policy as a two-dimensional process in Turkey. In M. B. Fox and M. Orellana (Eds.), Populism and human rights in a turbulent era (pp. 87-104). Edward Elgar Publishing.
28. Scholz, T. (2017). Uberworked and underpaid: How workers are disrupting the digital economy. Polity Press.
29. Srnicek, N. (2016). Platform capitalism. Polity Press.
30. Till, C. (2021). Propaganda through reflexive control and the mediated construction of reality. New Media & Society, 23(6), 1362-1378. https://doi.org/10.1177/1461444820912540
31. Tuzcuoğlu, A., and Yaprak, B. (2018). Twitter Kullanıcılarının UBER-Taksi Tartışmasına Katılımı: İçerik Analizi. In 23. Ulusal Pazarlama Kongresi (pp. 924-931). Kocaeli, Türkiye.
32. Vallas, S. (2019). Platform capitalism: What’s at stake for workers? New Labor Forum, 28(1), 48-59. https://doi.org/10.1177/1095796018817059