Mozaik Sanatının Güncel Yüzü: Flacking İstanbul Örnekleri

Öz

Fransız sanatçı Ememem, 2016 yılında Lyon kentinde sanat eserlerini üretmeye başlayan anonim bir sanatçıdır. Kimliği bilinmeyen sokak sanatçısı kaldırımları bir bakıma mozaik sanatı ile süsleyerek ya da yamayarak mozaik sanatına güncel bir bakış açısı getirmiştir. İleri dönüşüm, sokak sanatı, mozaik sanatı gibi çeşitli alanların birleşimini ifade edecek şekilde geliştirdiği ‘flacking’ terimi giderek yaygınlaşmakta ve yerel belediyelerin de dikkatini çekmektedir. Bu çalışmanın amacı çok eski bir sanat dalı olan mozaik sanatının güncel terimlerden türetilmiş bir yüzü olan flacking sanatını tartışmaya açmaktır. Kapsam olarak İstanbul’dan örnekler bulmaya çalışılarak, yurtdışı örnekleri ile karşılaştırılacaktır. Çalışma; mozaik sanatını canlandırmak, yurdumuzdaki örneklere akademik bir bakış açısı getirmek; İstanbul’daki güncel bu denemeleri literatürde kayıt altına almak bakımından önemli görülmüştür. Yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılarak hem mozaik sanatının tarihine dair hem flacking terimine dair literatür ve fotoğraf taraması yapılmıştır. Ardından gözlem ve fotoğraflama yöntemleri ile kapsama dahil olan sanat denemeleri araştırılmıştır. Maltepe ve Kadıköy’de bu terime karşılık gelen örneklere rastlanmıştır. Sonuç bölümünde ise flacking sanatının yurtdışı ve İstanbul örnekleri sanatsal ve işçilik bazında karşılaştırılmıştır. Dünya genelindeki örnekler, mozaik sanatının kamusal alanda nasıl etkileyici ve anlamlı projelere dönüştürülebileceğini göstermektedir. Ancak ülkemizde modern mozaik denemelerinin henüz yetersiz olduğu görülmüştür. Mozaik sanatının gelişmesi için çeşitli dersler, atölyeler, kamusal alanlarda uygulanacak çağdaş örnekler ile bu değerli sanatın kaybolmaması adına girişimler yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mozaik
• İstanbul
• Ememem
• flacking
• kaldırım sanatı.

The Current Face of Mosaic Art: Flacking Istanbul Examples

Öz

French artist Ememem is an anonymous artist who started producing his artworks in the city of Lyon in 2016. The unknown street artist brought a contemporary perspective to the art of mosaic by decorating or patching the sidewalks with mosaic art. The term ‘flacking’, which he developed to express the combination of various fields such as upcycling, street art, mosaic art, is becoming increasingly common and attracting the attention of local municipalities. The aim of this study is to discuss the art of flacking, which is a face of mosaic art, which is a very old branch of art, derived from current terms. In terms of scope, examples from Istanbul will be tried to be found and compared with foreign examples. French artist Ememem is an anonymous artist who started producing his artworks in the city of Lyon in 2016. The unknown street artist brought a contemporary perspective to the art of mosaic by decorating or patching the sidewalks with mosaic art. The term ‘flacking’, which he developed to express the combination of various fields such as upcycling, street art, mosaic art, is becoming increasingly common and attracting the attention of local municipalities. The aim of this study is to discuss the art of flacking, which is a face of mosaic art, which is a very old branch of art, derived from current terms. Examples from around the world show how mosaic art can be transformed into impressive and meaningful projects in public spaces. However, it has been seen that modern mosaic trials are still insufficient in our country. It has been determined that for the development of mosaic art, various courses, workshops, contemporary examples to be applied in public spaces and initiatives should be made in order not to lose this valuable art.

Anahtar Kelimeler

• Mosaic
• İstanbul
• Ememem
• flacking
• pavement art.

Kaynakça

1. Kaynaklar – Bibliography
2. Akkaya 2021 M. Akkaya, Art Nouveau ve Antoni Gaudi, https://melisarchitecture.medium.com/art-nouveau-ve-antoni-gaudi-fa010b6dc757 (Erişim tarihi: 01.10.2024).
3. Çevik 2021 B. Çevik, “Sokak Sanatında Sürdürülebilir Onarımlar: Gerçek Bir Tamir Sanatçısı”, Gaia Dergi, (https://gaiadergi.com/sokak-sanatini-bulmak-icin-hep-yukari-bakardik-simdi-asagi-bakma-zamani-gercek-bir-tamir-sanatcisi-ememem/) (Erişim tarihi: 01.10.2024).
4. Çevik – Bingöl 2021 N. Çevik – M. Bingöl, “Kamusal Alan Bağlamında Çağdaş Sanat Söylemleri”, İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi 7, 1, 147-161.
5. Dinç 2024 G. Dinç, “Mozaik Denizi, Book Review – Kitap İncelemesi” JMR 7, 89-90.
6. Dursun 2025 S. Dursun, “Kaldırım Şairi “Ememem” Ankara’da”, ArtDogİstanbul, https://artdogistanbul.com/kaldirim-sairi-ememem-ankarada/ (Erişim tarihi: 07.08.2025).
7. Ekincioğlu vd. 2018 G. Ekincioğlu - Z. Başıbüyük - A.Gölbaş - İ. Kaydu Akbudak, “Anadolu’da Geçmişten Günümüze Doğaltaş Mozaik Sanatı ve Geleceğe Aktarılması”, Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat 3, 4, 81-91.
8. Haberola 2025 Haberola, Fransız Sanatçı Ememem’den Ankara’ya Beşi Bir Yerde Gibi Armağan, https://www.haberola.com.tr/fransiz-sanatci-emememden-ankaraya-besi-bir-yerde-gibi-armagan/ (Erişim tarihi: 07.08.2025).

9. Institut Français de Turquie 2025 Kent Sanatı, Ememem Ankara’da, https://www.ifturquie.org/etkinlik/kent-sanati-%C7%80-ememem-ankarada/ (Erişim tarihi: 21.07.2025). Kavrakoğlu 2014 F. Kavrakoğlu, Tarih Akışı İçinde Mozaik, Content is the King, https://kavrakoglu.com/ (Erişim tarihi: 01.10.2024).
10. Küçük 2023 A. Küçük, Kaldırımda Boşluk Tamir Etme Sanatı: Flacking. Arkitera , (Erişim tarihi: 01.10.2024).
11. Küçük 2009 C. Küçük, “Zeugma Antik Kenti’ne Ait Betonlu Mozaiklerin Restorasyonu”, Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi 3, 59-64.
12. Martinelli 2024 O. G. Martinelli, Mozaik, Tarih, Teknikler ve Çağdaş Örnekler. Artmajeur, https://www.artmajeur.com/tr/magazine/5-sanat-tarihi/mozaik-tarih-teknikler-ve-cagdas-ornekler/334756 (Erişim tarihi: 01.10.2024).
13. Öztürk Bütow 2020 N. Öztürk Bütow, “Jan Vormann’ın Mozaik Sanatı”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi 26, 45, 691-701.
14. Vurnal İkizgül 2018 H. Vurnal İkizgül, “The Modernization of Mosaic Art in Turkey”, JMR 11, 349-360.
15. Vurnal İkizgül 2021 H. Vurnal İkizgül, “Mozaiği Çağdaş Sanat Galerisine Taşıyan Sanatçı Vurnal İkizgül”, Toki Emlak Konut E-dergi, (Erişim tarihi: 01.10.2024).
16. Wootton 2013 W. Wootton, Ancient Mosaic Techniques and Modern Conservation: An Archaeologist’s Perspective, London.