Tema û Hêmanên Felsefî di “Ey Av û Av”a Feqiyê Teyran de
Öz
Ev nivîsar derbarê tema û hizrên felsefî yên di helbesta Ey av û avê de ye. Helbesta Ey av û avê bi naveroka xwe ya felsefî ji helbestên din yên Feqiyê Teyran vediqete. Di helbestê de “av” bi însên ve hatiye wesfandin û di navbera av û Feqî de diyalogên felsefî derbas dibin. Felsefeya hebûnê ji demen kevnar ve bûye mijarên hizr û ramînê. Feqiyê Teyran jî bi siruşta sofigeriyê di çarçoveya hikemî de di helbesta xwe de li ser zimanê hebûnê felsefe kiriye û bi pirs û bersivan li ser van mijaran fikiriye. Bi çavkaniya Qur’anê hikmeta eşyayan, zimanê hebûnê vekolaye. Li gorî hizra Feqiyê Teyran, Xwedê Vacibu‘l Vicûd e, bi qudreta xwe ji tunebûnê çar bakir (av, ax, ba, agir) afirandiye û bi çar tebî‘etan (germ, sar, hişk, nerm) wech kiriye. Xwedê ji ‘işqa însên bi ‘ilma xwe ji van çar madeyan ‘alem afirandiye. Armanca însên ku me‘rîfet e lewma divê bifikire û di hikmeta Xwedê de têbigihe.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aclûnî, Î. b. Muhammed. (1351). Keşfu’l-Hafâ ve muzîlu’l-ilbâs amme’ş-tehera mine’l-ehâdîsi alâ elsîneti’n-nas, Beyrut:, I: 310.
- Arîstoteles. (1982). Metafîzîk. Çeviren: Ahmet Arslan. (https://turuz.com/storage/h-edebiyat-2020-1/0139-Metafizik-Aristoteles-Ahmed_Arslan-1982-120s.pdf.) (Erişim:04.01.2023).
- Can, S. (2015). Fahreddin Er-Râzî’de Yaratılış Teorisi. Şırnak: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Şırnak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı.
- Cîhanî, P. (2019). Şêwaza Berhemên Feqiyê Teyran. Bingöl Üniveristesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi. Yıl: 5. Cilt: 5. Sayı: 10, 2019/2. 101-122.
- Demir, M. E. (2019). Şîret Di Helbesta Kurmancî ya Klasîk Da: Nîmûneya Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî, Mele Xelîlê Sêrtî û Seyîd Elîyê Findikî. Mardin: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü, Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı.
- Ertekin, M. Z. û Basuğuy, B. (2022). Feqiyê Teyran: Şai’rê Hikmet û Nesîhetê. Timurtaş, A. û Tek, A. û Özdaş, H. û Ahmad, H. O. û Acar, M. (Ed). Feqînasî. Ankara: Peywend. rr. 63-93.
- Kabylov, N. (2002). Gazâlî’de Varlık Meselesi. Ankara: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri ana Bilim Dalı, İslam Felsefesi Bilim Dalı.
- Ilı, E. (2022). Feqiyê Teyran‘da Varlık. Wan: Peywend.
- Karaca, F. (2021). Berawirdkirinek li ser Qesîdeya Avê Ya Fûzûlî û Helbesta Ey Av û Avê ya Feqiyê Teyranî ji alîyê Hêmana Avê ve . Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi , 7 (13) , 9-35.
- Karataş, Ö. F. (2021). Sudûr nazariyesinin gelişimi ve Abdülhak Hâmid Tarhan’ın şiirle Sudûr nazariyesine kazandırdığı yeni bir boyut. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (22), 423-436. DOI: 10.29000/rumelide.886148.