Bizans – Sasani Mücadelelerinde Urfa (VI. ve VII. Yüzyıllar)
Öz
Ortadoğu’nun tarihî sürecinde önemli bir safhayı oluşturan Sasani-Bizans mücadeleleri, Anadolu’nun birçok şehrini derinden etkilemiştir. Çalışmada Urfa şehrinin İslâm hâkimiyeti öncesinde, VI. ve VII. yüzyıl Sasani-Bizans mücadelelerinden nasıl etkilendiğini kaynaklar ışığında ortaya konmaya çalışıldı. VI. yüzyılın başlarında Magister Militum per Orientem/Doğu orduları komutanı’nın merkezi durumunda olan Urfa’nın ilerleyen süreçte doğu ordularının karargâhı olma durumundan, orduların lojistik ihtiyaçlarını karşılayan bir şehre dönüştüğü görülmektedir. Urfa, bulunduğu stratejik konum dolayısıyla Sasani-Bizans mücadelelerinden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmiştir. Çalışmamızın zaman aralığı olarak seçilen VI. ve VII. yüzyıllar Sasani-Bizans mücadelelerinin son ve en şiddetli safhası olarak anılmaktadır. Bu süreçte Urfa, iki devlet arasındaki mücadelelerden sosyal, ekonomik, askerî, fizikî ve demografik açılardan etkilenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AGAPIUS (MAHBOUB) DE MENBIDJ, Kitab Al-Unvan, C. 2, haz. Alexandre Vasiliev, Paris, 1909.
- AKYOL, Hasan, Roma-Bizans Döneminde Ankara (Siyasî, Fizikî, İdarî, Sosyo-Ekonomik ve Dinî Yapı), Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Manisa, 2014.
- BAHADIR, Gürhan, “Anadolu’da Bizans-Sasani Etkileşimi”, Turkish Studies, 6/1, 2011, ss. 685-703.
- BAHAR, Hasan, Roma ve Bizans Tarihi, Kömen Yayınları, Konya, 2010.
- CAMERON, Averil, Bizanslılar, Çev. Özkan Akpınar, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2016.
- ÇELİK, Mehmet, Siyasal Sistem Açısından Bizans İmparatorluğu’nda Din-Devlet İlişkileri, Akademi Kitabevi, İzmir, 1999.
- ÇELİK, Mehmet; YAŞAR, Şükran, “Kuruluşundan İslâm Fethine kadar Edessa’nın Siyasî Tarihi”, Edessa’dan Urfa’ya, Ed. Mehmet Çelik, Ankara, 2007, C. 1, ss. 127-235.
- DÖLEBANİ, Mor Hanna, Deyrü’l-Umur Tarihi, Çev. Cebrail Aydın, İstanbul, 1971.
- DUYGU, Zafer, Hıristiyanlık ve İmparatorluk, Divan Kitap, İstanbul, 2017.
- EVAGRIUS SCHOLASTICUS, Ecclesiastical History, İngilizceye Çev. Michael Whitby, Liverpool University Press, Liverpool, 2000.