ÇAND Û ŞARISTANÎYA KURDÊN MERWANÎ DI TARÎXU MEYYAFARIQÎNÊ YA ÎBNU'l-EZREQ DA
Öz
Îbnu'l-Ezreq el-Fariqî di sedsala XII'an da, di serdema Artûqîyan da,
jîyaye û di dezgehên rêvebirîya dewletê da xebitîye. Fariqî di berhema xwe ya
bi navê Tarîxu Meyyafariqînê da derheqê çand û şaristanîya kurdên Merwanî da
gelek agahîyên girîng dane. Ev berhem di warê siyasî, sosyolojî, mîmarî, hiqûq
û aborîyê da dikare gelek alîyên vê serdemê ronî bike û rê li ber xebatên nû
veke. Di vê xebatê da agahîyên di warê
çand û şaristanîya kurdên Merwanî, yên ku di Tarîxu Meyyafariqînê da derbas
dibin, hatine tesbîtkirin û şîrovekirin. Di vê çarçoveyê de di warê rêvebirîya
dewletê de taybetîya mîran û şewaza derketina wan a ser textê mîrîtîyê, taybetî
û peywirên wezîr, walî û karê nivîsvanan, taybetîyên pergala hiqûqê û qazîyan û
rê û rêbaza darizandinê hatiye vegotin. Derheqê artêşa kurdên Merwanî û çekên
ku di vê artêşê da hatine bikaranîn da agahî hatine dayîn. Behsa kevneşopî û
tore, bîr û bawerîyên di serdema kurdên Merwanî da hatiye kirin. Herwiha
agahîyên derheqê avahîyên mîmarî yên ku li vê serdemê hatine çêkirin da û
çalakîyên di warê aborî û bazirganîyê û weqfên alîkarîyê da hatine tesbîtkirin
û şîrovekirin.
Anahtar Kelimeler
Kurdên Merwanî,Tarîxu Meyyafariqîn,Çand û şaristanî,Tarîxu Meyyafariqîn,Îbnu'l-Ezreq el-Fariqî
Kaynakça
- Baluken, Y. (2010). Mervaniler Devrinde Dinî Gruplar. Teza Lisansa Bilind. Van:Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
- Beysanoğlu, Ş.(1996). Anıt ve Kitâbeleriyle Diyarbakır Tarihi. Ankara:Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür Sanat Yayınları.
- Biçer, B. (2014). Kürtler. İstanbul: Çizgi Yayıları.
- el-Hîmyerî, M.B.E. (1984). Rewdetu’l-Mutar fî Xeberu’l-Eqtar (Thq. Îhsan Ebbas). Lubnan: Mektebetu’l-Lubnan.
- Îbnî Şeddad. (1978). el-Alaqû’l-Xetîre fî Zikrî Ûmeraî’ş-Şam we’l-Cezîre I-VII. (Thq. Yahya Îbare). Dimeşq: Wezaratû’s-Seqafîyye’l-Murşadû’l-Qewmî.
- Îbnî Xelikan. (1978). Wefayatu’l-Ayan. (Thq. Îhsan Ebbas). Beyrûd Daru Sadir.
- İbnu’l-Ezraq. (1990). Mervanî Kürtleri Tarihi (wer. Mehmet Emin Bozarslan). Stenbol: Koral Yayınları.
- Îbnu’l-Ezraq. (1990). Meyyafarikîn ve Amed Tarihi (Wer. Ahmet Savran). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- Îbnu’l-Ezreq. (1959). Tarîxu’l-Fariqî. (Thq. Bedewî Evdulletîf Awad). Qahîre: Weşana İdaretu'l Ame's-Seqafiyye.
- Îbnu’l-Ezreq. (2014). Tarîxu Meyyafariqîn (Thq. Kerîm Faruk el-Xûlî û Yusuf Baluken). İstanbul: Nûbihar.