PÎVANÊN EXLAQÊ LÊKOLÎNÊ
Öz
Lêkolînên li zanîngehan, bi dahênan û rexneyên xwe yên di warê zanîn û teknolojiyê de, nîşaneya livandina guherînên civakî û neqşên jiyanî yên di qedera civakên beşerî de ne. Li gorî vê, wisa tê hêvîkirin ku lêkolîner, divê xebatên zanistî yên biqîmet derxînin holê da ku hem tesîrê li başkirina qedera civakê bikin û hem jî civaka zanistê bikaribe ji bo pêşketina zanînê, li ser hîmên wan lêkolîneran bingehekê ava bike. Di vê navberê de, di encam û weşandina lêkolînê de, tevgerîna li gorî rêbaz û reftarên exlaqî, yek ji pêkarên sereke ya bawerîpêanîna van xebatan e. Di lêkolînê de bi zanîn an nezanîn, girîngnedîtina pîvanên exlaqî, dibe sedema kêmasiya zanistîbûna wê xebata lêkolînî û her wiha pirsgirêkan di ber rêya dahênana zanistê de çêdike. Her çiqas di nêrîna yekem de, reftarên exlaqî yên di lêkolînan de bi şexs, wijdan û baweriya mirovî re têkildar be jî dîsa heke mirov pîvana exlaqê lêkolîn û perwerdeyê binivîse û di navbera lêkolîner û civata akademî/zanîngehî de belav bike, dibe ku ji bo pêşketin û tevgereke exlaqî ya di warê lêkolînê de, bibe bingehek.
Ji ber vê yekê, wezareta zanist, lêkolîn û teknolojiyê bi armanca parastina meqam û navê xwe, li jêr bi kurtî hin hîm û esasan di bin van sernavan de nîşan daye: selamet û ewlehî, pinhaniya beşdaran, tevgerîna li gorî hiqûqa madî û manewî ya lêkolîner û beşdaran, rêzgirtina li rêbaza exlaqê ya zanistê û azadiyên zanistî yên lêkolîneran, pêşîgirtina kêmxistin û piçûkxistina îtibara netewî û navnetewî, bawerîpêanîna lêkolînê û lêkolîneran, belavkirina raftarên têkildar bi lêkolînê re û bi ser de belavkirina encama lêkolînên qedirgiran, têkoşîna ji bo nîşandan û belavkirina pîvanên exlaqê lêkolînê û her wiha.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- آرامش، كیارش (1388) پیش نویس راھنمای كشوری اخلاق در انتشار آَثار پژوھشی علوم پزشكی، معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشكی.
- تابعی، سیدضیاءالدین؛ محمودیان، فرزاد (1386) اخلاق در پژوھشگری، فصلنامە اخلاق در علوم و فناوری، سال دوم، شمارەھای 1 و 2.
- توكلی، محمد جواد (1388) اقتصاد پژوھش؛ آسیبشناسی معادلات اقتصادی حاكم بر بازار پژوھش، سال اول، شمارە دوم.
- حقشناس، محمد؛ ذاكری، سید محمد حسین (1387) جستجوی مفاھیم اخلاق زیست محیطی در آموزەھا اسلامی، فصلنامە اخلاق در علوم و فناوری، سال سوم، شمارە 1 و 2.
- حكیم باشی، حسن (1384) آسیبشناسی مقالەنویسی و پژوھش در مطبوعات دینی، فصلنامە پژوھش و حوزە، شمارە 24.
- خاكی صدیق، علی (1389) مقدمەای بر اخلاق پژوھش و اخلاق نویسندگی، چاپ اول، انتشارات دانشگاە صنعتی خواجە نصیرالدین طوسی، تھران.
- خالقی، نرگس (1387) اخلاق پژوھش در حوزە علوم اجتماعی، فصلنامە اخلاق در علوم و فناوری، سال سوم، شمارە 1 و 2.
- شریفی، احمد حسین (1388) اخلاق پژوھشگران: بحثی دربارەی نقش پارسایی در پژوھش، پژوھش سال اول، شمارە دوم.
- شعبانی وركی، بختیار (1385) منطق پژوھش در علوم تربیتی و اجتماعی: جھتگیری نوین، چاپ اول، انتشارات بە نشر، مشھد.
- عابدی سروستانی، احمد؛ شاەولی، منصور (1388) نقش ترویج كشاورزی در ارتقاء اخلاق زیست محیطی كشاورزان، فصلنامە اخلاق در علوم و فناوری، سال چھارم، شمارەھای 1 و 2.