Lêkolînek li Ser Şêx Merûfê Nodeyî û Ferhenga Wî ya Menzûm Kitabu Ehmediyeyê

Ferhengên menzûm ên ku bi perspektîfek berfireh derfeta lêkolana zimanekî didin mirov hem berhemên girîng in hem ji bo hînbûna zimanekî biyanî xebatên berdar in. Ev ferheng, bi armanca hînkirina zarokan ya agahiyên bingehîn yên zimanekî hatine amadekirin. Digel vê yekê, bingehek zimannasiyek bingehîn, agahiyên di derbarê kêş û pîvanan de û ji yên meyla wan li şairtiyê heyî re bingehek çêkirine. Ji vî aliyî ve ev ferheng ji aliyê xwe yê edebî bêhtir bi aliyê xwe yê hînker hatine zanîn.

Em dê di vê xebata xwe de di derbarê ferhenga menzûm Kitab-u Ehmediye’yê û kesayetiya edebî û jiyana muellifê wê Şêx Merûfê Nodeyî de agahiyan bidin. Di vê xebatê de, piştî hin kurt ên di derbarê kevneşopiya ferhengên menzûm û Şêx Merûfê Nodeyî de, em dê ji aliyê ruxsarî, naverokî û zimên ve ferhenga muellifî vekolin.

The dictionaries written in verse, which provide the opportunity to examine a language from a broad perspective, are very important work, besides being productive in learning a foreign language. These dictionaries hav been designed to give children basic knowledge in a foreign language. In addition, they have pprovided children with the basic grammar and basic for those who were keen on meter knowledge, and prone to poetry. In this respect, these dictionaries are known for tehir educative aspect rather than literary aspects. In this study, we will try to give information about the literary personality and life of Sheikh Maruf Nodeyi, the author of Kitab-u Ehmediye. In the study, after giving brief informatıon about the tradition of dictionaries written in verse, we will try to examine theauthor and his dictionary in terms of form, content and language.

Ferhengên menzûm ên ku bi perspektîfek berfireh derfeta lêkolana zimanekî didin mirov hem berhemên girîng in hem ji bo hînbûna zimanekî biyanî xebatên berdar in. Ev ferheng, bi armanca hînkirina zarokan ya agahiyên bingehîn yên zimanekî hatiye amadekirin. Digel vê yekê ferhengan, bingehek zimannasiyê, agahiyên di derbarê kêş û pîvanan de dane ji xwendevanan re çêkirine û ji kesên meyla wan li şairtiyê heyî re bingehek şairtiyê çêkirine. Ji vî aliyî ve ev ferheng ji aliyê xwe yê edebî bêhtir bi aliyê xwe yê hînker hatine zanîn.
Em dê di vê xebata xwe de di derbarê ferhenga menzûm Kitab-u Ehmediye’yê û kesayetiya edebî û jiyana muellifê wê Şêx Merûfê Nodeyî de agahiyan bidin. Di vê xebatê de, piştî hin kurteagahiyên di derbarê kevneşopiya ferhengên menzûm û Şêx Merûfê Nodeyî de, em dê ji aliyê ruxsarî, naverokî û zimên ve ferhenga muellifî vekolin.

Bir dili geniş perspektiften inceleme imkanı sunan manzum sözlükler, yabancı dil öğrenmede verimli olmanın yanı sıra önemli eserlerdir. Bu sözlük, yabancı bir dilde çocuklara temel bilgileri vermek üzere hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra sözlükler, okurlara temel bir dilbilgisi, vezin hakıında bilgiler verip şairliğe meyli olanlara da bir temel oluşturmuşlardır. Bu bakımdan bu sözlükler edebi yönlerinden çok öğretici yönleriyle bilinmişlerdir. Bu çalışmamızda manzum bir sözlük olan Kitabu Ehmediye ve müellifinin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi vermeye çalışacağız. Bu çalışmada, manzum sözlük geleneği ve Şêx Merûfê Nodeyî hakkında kısa bilgiler verdikten sonra müellifin sözlüğünü şekil, muhteva ve dilsel açıdan incelemeye çalışacağız.