Zazacaya Çevrilen Eserler ve Bunların Çeviri bilimsel İncelemesi

Çeviri faaliyetinin ilk olarak ne zaman başladığını tespit etmek mümkün değildir. Ama farklı milletlerin karşılaşma alanlarında doğal olarak çeviri faaliyeti meydana gelmiştir. Çevirinin bir bilim dalı olarak dilbilimden ayrılması ise yeni bir durumdur. Zazacada ise çeviri faaliyetlerinin geçmişi çok değildir. Geçen yüzyılın başında yazılı alanında eser vermeye başlayan Zazaca için farklı dillerden çeviri yapma yeni ortaya çıkmıştır. Zazacada çeviriler çoğunlukla Kurmancca ve Türkçeden yapılmıştır. Zazaların yaşadıkları yerler ve bildikleri diller göz önüne alındığında Kurmanccadan ve Türkçeden çeviri yapılması Zazacanın gelişmesine ciddi bir katkı sağlamamıştır. Çünkü Zazalar, Kurmanclarla ve Türklerle iç içe yaşamaktadırlar ve neredeyse her Zaza, Kurmancca ve Türkçe bilmektedir. Özellikle son 20 yılda farklı dillerden Zazacaya çeşitli eserler çevrilmiştir. Bu çalışmada Zazacaya tercüme edilmiş eserler bibliyografik olarak sıralanmış ve çeviri bilim açısından incelenmiştir. Zazacaya çevrilen eserlerde kutsal metinler bulunduğu gibi, dünya edebiyatından metinler de bulunmaktadır. Çalışmanın amacı bu eserleri tespit etmek, çevrildiği dillere göre tasnif etmek ve eserlerin anlaşılırlık düzeyini tespit etmektir. Çalışmada teorik kitapların yanı sıra basılı olan Zazacaya çevrilmiş olan kitaplardan yararlanılmıştır. Zazacada bu alanda yapılmış özel bir alan taraması ve değerlendirmesi olmadığı için, bu çalışma alana katkı sağlayacaktır.

It is not possible to determine when the translation activity first started. However, translation activity naturally took place in the meeting areas of different nations. The separation of translation from linguistics as a science is a new situation. In Zazaki, on the other hand, the history of translation activities is not very long. Translation from different languages has just emerged for Zazaki, which started to produce works in the field of writing at the beginning of the last century. Translations in Zazaki were mostly made from Kurmanji and Turkish. Considering the places where the Zaza live and the languages they know, translating from Kurmanji and Turkish did not make a serious contribution to the development of Zazaki. Because Zazas live together with Kurmanjis and Turks and almost every Zaza speaks Kurmanji and Turkish. Especially in the last 20 years, various works have been translated into Zazaki from different languages. In this study, the works translated into Zazaki were listed bibliographically and examined in terms of translation science. In the works translated into Zazaki, there are sacred texts as well as texts from world literature. The aim of the study is to identify these works, to classify them according to the languages they are translated into, and to determine the level of intelligibility of the works. In the study, besides the theoretical books, the printed books translated into Zazaki were used. This study will contribute to the field, since there is no special field survey and evaluation in this field in Zazaki.

Fealîyetanê tercumekerdişî çi wext û bi destê kê dest pêkerdo, nêyeno zanayene. Labelê ma eşkenê vajê ke waranê rastê pêameyişê miletan de fealîyetanê açarnayişî bi şekilêko sirûştî dest pêkerdo. Sey zanistêko xoser zanistê açarnayişî hîna newe ziwannasîye ra aqitîyayo. Seba zazakî zî fealîyetê açarnayişî newe dest pêkerdê. Zazakî hetê nuşteyî ra zaf erey menda û ancax destpêkê seserra vîstine de berhemî zazakî ameyê dayene. Qandê cû fealîyetê açarnayişî zî erey mendê. Zazakî de zafane tirkî û kurmanckî ra berhemî tercumeyê zazakî bîyê. Çunke zazayî mabeyne tirkan û kurmancan de cuyenê, her zaza kêm zêde tirkî û kurmanckî zano. Sayeyê açarnayişê berhemanê tirkî û kurmanckî, zazakî xeylêk aver şîya. Serranê peyênan de xêncê kurmanckî û trkî, sewbîna ziwanan ra zî berhemî tercumeyê zazakî bîyê. Na xebate de ma berhemê ke sewbîna ziwanan ra tecumeyê zazakî bîyê, bi şekilêko bîblîyografîk rêze kerdî û goreyê qaydeyanê zanistê açarnayişî nirxnayî. Berhemê ke tercumeyê zazakî bîyê cure cure yê. Mîyanê nê berheman de; berhemê pîrozî, berhemê edebî, berhemê sînemayî ûsn kes eşkeno bihûmarno. Amancê na xebate tesbîtkerdişê nê berheman, goreyê ziwanê xo yê eslî tesnîfkerdişê nê berheman, tesbîtkerdişê asta fehmbîyayişê nê berheman o. Na xebate de ma hem kitabanê teorîkan ra hem zî berhemanê zazakî ra îstîfade kerd. Heta nika zazakî de derheqê berhemanê tercumebîyayan de nirxnayişî û analîzî zêde nîyê, qandê cû ma hêvî kenê ke na xebata ma cayê xo bivîno.