Zazakî de Romano Yewin: Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza

Na xebate, sebebanê ereymendişê romanê Zazakî sero munaqaşa kena û nê sebaban dana verê çiman. Hetê ereymendişê romanê Zazakî de sebebanê polîtîk sero yew panaromaya kronolojîk dana. Wertevêjîyayişê romanê Zazakî de rolê dîyasporayî sero vindena. Mîyanê xebatanê edebî yê Zazakî de hetê tarixê edebîyatê Zazakî de hetanî ewro romano tewr verên sey Klama Pepûgî yeno qebul kerdene. Armancê na xebate no yo ke; tarixê edebîyatê Zazakî de zanayişê romano yewinî sero de yew îddîaya newe do bierzo werte. Îddîayê na xebate na ya ke; Klama Pepûgî ra ver, eserê Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza ke çap bîyo. Na xebate de eserê Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rızayî bi metodanê analîzê romanî do bêro analîzkerdene.

This study includes evaluations on the delay of the emergence of the Zazaki novel and the reasons for this delay. It will draw a chronological panorama on the political reasons for the delay in the emergence of the Zaza novel, and will focus on the effects of the diaspora on the emergence of the Zaza novel. Until today, "Kilama Pepûgî" is accepted as the first novel published in 2000 in terms of literary history in Zazaki literature studies. The objective of this study is to put forward a new claim in the first novel discussions in the history of Zaza literature. "Kilama Pepûgî", which was published in 2000 as the first Zazaki novel, was accepted until today. The claim of this study; in the history of Zazaki literature, "Dêrsim'ra ve Dare Estene Seyit Rıza", published in 1996 before "Kilama Pepûgî", should be analyzed within the scope of Zazaki first novel discussions and a new discussion should be initiated. In this study, the work named "Dêrsim'ra ve Dare Estene Seyit Rıza" will be analyzed with novel analysis methods. After the analysis of the work, the information obtained will be expressed in the conclusion part.

Bu çalışmada Zazaca romanın ortaya çıkışının gecikmesinin ve bu gecikmenin sebepleri üzerine değerlendirmelere yer verilmiştir. Çalışmada Zazaca romanın ortaya çıkışındaki gecikmenin politik sebepleri üzerine kronolojik panaroma çizip, Zazaca romanın ortaya çıkmasında diasporanın etkileri üzerinde duracaktır. Bugüne kadar Zazaca edebiyat çalışmalarında edebiyat tarihi açısından ilk roman 2000 yılında yayımlanan “Kilama Pepûgî” olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı Zaza edebiyat tarihinde ilk roman tartışmalarında yeni bir iddia ileri sürmektir. Bu çalışmanın iddiası; Zazaca edebiyat tarihinde “Kilama Pepûgî”’den önce, 1996’da yayımlanan “Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza” adlı eserin, Zazaca ilk roman tartışmaları kapsamında analiz etmek ve yeni bir tartışmaya kapı aralamaktır. “Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza” adlı eser, roman analiz metodlarıyla analiz edilecektir. Eserin analizinden sonra, elde edilen bilgiler sonuç kısmında ifade edilecektir.