Çanakkale Boğazı Kıyısında Kayalık Bir Alanda Toplanan Deniz Çöplerinin Yıllık Değişimi

Öz

Çanakkale Boğazı işlek bir su yolu olmasının yanında bölge insanı ve turuistlerin ziyaret ettiği önemli bir rekreasyon alanıdır. Bu çalışma, 2021 ve 2022 yıllarında Çanakkale Boğazı’nın Çanakkale şehir merkezindeki denizden doldurularak kazanılmış kayalık bir kesiminde, çöp birikiminin boyutu, çöplerin tipleri, malzeme olarak çöpün türü ve kullanım amaçlarını belirlemek için yürütülmüştür. 2021 yılında 3528 adet, 2022 yılında ise 1777 adet çöp toplanmıştır. Çöp yoğunluğu, Türkiye kıyılarında gerçekleştirilen önceki çalışmaların çoğundan çok daha yüksek bulunmuştur. En yaygın deniz çöpünü 2021'de %80,24 ve 2022'de %59,65 ile plastikler oluşturmuştur. En fazla karışık ambalaj malzemelerinin toplanması, gıda ve içecek sektöründe plastik malzemelerin çok yaygın kullanıldığını göstermiştir. Uygun çöp imha yöntemleri, biyolojik olarak parçalanabilen ambalaj malzemelerinin kullanımı, sahil temizliği ve atık yönetimi konusunda halkın bilinçlendirilmesi, özellikle kıyı bölgelerinde başarılı çöp yönetimi için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Çanakkale Boğazı
• Deniz çöpleri
• Kirlilik
• Kayalık zon
• Yaşam tarzı

Annual Change of Marine Litter in a Rocky Area on the Coast of the Çanakkale Strait

Öz

Çanakkale Strait is a busy waterway and an important recreational area for the city of Çanakkale frequented by locals and tourists throughout the year. This study was carried out on a constructed coastal rocky area located in the vicinity of the city Center of Çanakkale, between 2021-2022 in order to determine the extent of litter accumulation, type of litter as produced materials and use purposes. A total of 3528 and 1777 items were collected in 2021, and 2022, respectively. Results indicated that litter density was higher than the majority of studies reported from other locations along the Turkish coasts. The most common marine litter was made up of plastics which amounted to 80.24% and 59.65% of total litter composition in 2021 and 2022, respectively. Mixed packing materials were predominant and indicated extensive use of plastic materials in food and beverage sector. Public awareness towards proper ways of litter disposal, use of biodegradable packing materials, beach cleaning and waste management are critical for successful litter management, especially in coastal areas.

Anahtar Kelimeler

• Canakkale Strait
• marine litter
• pollution
• rocky zone

Kaynakça

1. Artüz, M.L., Artüz, O.B., & Artüz, S.D. (2021). First report of quantification and classification of buried litter on the public beaches around the Sea of Marmara. Turkey. Marine Pollution Bulletin. 165:112117. doi: 10.1016/j.marpolbul.2021.112117
2. Aslan-Cihangir, H., & Pancucci-Papadopoulou, M.A. (2011). Aspects of decapod crustacean assemblages from soft bottoms submitted to strong hydrodynamic: An example from Canakkale Strait (Turkish Strait System). Fresenius Environmental Bulletin. 20 (9): 2400-2411.
3. Aydın, C., Güven, O., Salihoğlu, B., & Kıdeyş, A.E. (2016). The influence of land use on coastal litter: an approach to identify abundance and sources in the coastal area of Cilician Basin, Turkey. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 16: 29-39. doi: 10.4194/1303-2712-v16_1_04
4. Aytan, U., Sahin, F.B.E., & Karacan, F. (2020). Beach litter on sarayköy beach (SE Black Sea): density, composition, possible sources and associated organisms. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 20:137– 145. doi: 10.4194/1303-2712-v20_2_06
5. Barboza, L. G. A., Cózar, A., Gimenez, B. C. G., Barros, T. L., Kershaw, P. J., & Guilhermino, L. (2019). “Macroplastics pollution in the marine environment,” in world seas: an environmental evaluation, 2nd Edn eds, C. Sheppard. (Cambridge, MA: Academic Press), 305–328.
6. ÇŞB-DİK (2017). Deniz İzleme Kılavuzu. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2018, http:// webdosya.csb. gov. tr /db/ ced/menu/deniz_izleme_klavuzlari_20180516024237.pdf
7. Çevik, C., Kıdeyş, A. E., Tavşanoğlu, N.T., Kankılıç, G.B., & Gündoğdu, S. (2022). “A review of plastic pollution in aquatic ecosystems of Turkey,” Environmental Science and Pollution Research, 29:26230–26249. doi: 10.1007/s11356-021-17648-3
8. Derraik, J. G. B. (2002). The pollution of the marine environment by plastic debris: a review. Marine Pollution Bulletin, 44, 842–852. doi: 10.1016/S0025-326X(02)00220-5

9. Ergül, M.Y. (2020). Çanakkale İli, Lâpseki İlçesi, Çardak Beldesi Feribot ve Yolcu İskelesi Amaçli 1/5000 Ölçekli Nazim İmar Plani Değişikliği + İlave Nazim İmar Plani Açiklama Raporu Erişim tarihi: 27 Haziran 2022, https://webdosya.csb.gov.tr/db/canakkale/duyurular/cardakiskele_rapor5000_2020-20200422141100.pdf
10. Ertaş, A., Ribeiro, V.V., Castro, I.B., & Sayım, F. (2022). Composition, sources, abundance and seasonality of Marine Litter in the Çakalburnu lagoon coast of Aegean Sea. Journal of Coastal Conservation,26:8. doi: 10.1007/s11852-022-00856-5
11. Galgani F., Hanke G., Werner, S., & De Vrees, L. (2013). Marine litter within the european marine strategy framework directive. ICES Journal of Marine Science, 70(6), 1055– 1064. doi: 10.1093/icesjms/fst122
12. Kıdeyş, A.E., Güven, O., & Gökdağ, K. (2017). Deniz atlası; denizlerle ilişkimize dair veriler ve olgular (mikroplastics section). Heinrich- Böll-Stiftung (Bundesstiftung)
13. JRC (2013). Guidance on monitoring of marine litter in European Seas. MSFD Technical Subgroup on Marine Litter, 126 p.
14. OSPAR (2009). Marine litter in the North-East Atlantic Region: assessment and priorities for response. R.L. Lozano and J. Mouat, KIMO International Regional Consultans
15. Öztekin, A. (2016). Deniz stratejisi çerçeve direktifi kapsamında Sinop Sarıkum Lagünü deniz çöplerinin durumu: bir örnek çalışma, Yüksek Lisans Tezi, Sinop Üniversitesi, Türkiye
16. Öztekin, A., Bat, L., & Baki, O.G. (2020). Beach litter pollution in Sinop Sarıkum lagoon coast of the Southern Black Sea. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 20:197–205. doi: 10.4194/1303-2712-v20_3_04
17. PAGEV (2021). Türkiye plastik sektörü 2021 gerçekleştirmeleri ve 2022 beklentileri, Erişim tarihi: 27 Haziran 2022,https://pagev.org/turkiye-plastik-sektoru-2021-gerceklesmeleri-ve-2022-beklentileri
18. Plastics Europe, 2021. Plastic-tehe facts 2021: an analysis of european plastics production, demand and waste data. plastic europe, Belgium, 1-33
19. Terzi, Y., & Seyhan, K. (2017). Seasonal and spatial variations of marine litter on the south599 eastern Black Sea coast. Marine Pollution Bulletin, 120, 154–158.600 doi: 10.1016/j.marpolbul.2017.04.041
20. Terzi, Y., Erüz, C., & Özşeker, K. (2020). Marine litter composition and sources on coasts of south-eastern Black Sea: a long-term case study. Waste Management, 105:139–147. doi: 10.1016/j. wasman. 2020. 01. 032
21. Topçu, E.N., Tonay, A.M., Dede, A., Öztürk, A.A., & Öztürk, B. (2013). Origin and abundance of marine litter along sandy beaches of the Turkish western Black Sea coast. Marine Environmental Research, 85, 21–28. doi: 10.1016/j.marenvres.2012.12.006
22. TUİK (2019), Available date: 27 Haziran 2022, https://cip.tuik.gov.tr/ https://data.tuik.gov.tr /Bulten/ Index? p = Adrese- Dayali- Nufus- Kayit- Sistemi -Sonuclari 2019-33705
23. UNEP (2009). Marine litter: a global challenge. United Nations Environment Programme, Nairobi. 232 pp
24. Visne, A., & Bat, L. (2016) Plastic pollution in Sinop Sarikum Lagoon coast in the southern Black Sea, in: Rapp. Comm. Int. Mer Medit, p 41
25. Yenici, E. (2019). Marine litter on coasts of the Dardanelles and management strategy proposal., (PhD Dissertation), Çanakkale Onsekiz Mart University, Turkey